Tracks - Gebruikersbijdragen [nl]

Enquête Kunstenerfgoed

2023-04-05T13:49:56Z

Mariet Calsius: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Heb jij of heeft jouw organisatie artistiek erfgoed? Dan kan je deze enquête invullen over het 'kunstenerfgoed'. De KU Leuven onderzoekt in opdracht van de Vlaamse...'

Heb jij of heeft jouw organisatie artistiek erfgoed? Dan kan je deze enquête invullen over het 'kunstenerfgoed'.
De KU Leuven onderzoekt in opdracht van de Vlaamse overheid wat de noden zijn voor dit erfgoed. Dit is onderdeel van het zogenaamde Traject Kunstenerfgoed dat eind januari werd uitgerold door het Departement Cultuur, Jeugd en Media en waarvoor kunstenaars en kunstenorganisaties tot 31 maart jl. subsidies voor de [https://www.projecttracks.be/nieuws/projectoproep-rond-nalatenschappen-van-kunstenaars pilootprojecten]
[[Bestand:AfbeeldingEnquete.png|miniatuur]]
konden aanvragen.

De [https://www.arts.kuleuven.be/studeren/toekomstige_studenten/master/culturele_studies/enquete-kunstenerfgoed enquête] kan je invullen tot 5 mei 2023.

[[Categorie:Nieuws]]

Bestand:AfbeeldingEnquete.png

2023-04-05T13:49:11Z

Mariet Calsius:

Enquête Kunstenerfgoed KULeuven

Een nieuwe bewaarplaats voor je archief en collectie(s)

2022-01-21T15:09:59Z

Mariet Calsius:

<languages /><translate>
Er komt mogelijk een moment dat je als kunstenaar of als organisatie niet meer of onvoldoende zorg kan dragen voor je archief en collectie(s). Als kunstenaar moet je misschien verhuizen naar een kleinere ruimte. Als organisatie heb je misschien een waardevol papieren archief, maar wordt het niet meer geraadpleegd om alles digitaal verloopt. Of je bent gewoon vooruitziend en wilt hierover al eens nadenken. Je kan dan op zoek gaan naar een nieuwe beheerder van je archief en collectie(s). Dit vraagt enige overweging. Uitgebreider advies vind je hier.

== Eigendomsrecht == 


Het eigendomsrecht is het recht dat berust op het archief of collectie en heeft betrekking op het ‘stoffelijke deel’ van het archief of collectie waarover je de feitelijk eigendom uitoefent. Het gaat er over dat je de eigendomstitel al dan niet overdraagt aan een nieuwe beheerder.
Daarnaast blijft het auteursrecht bestaan. Dat heeft betrekking op het ‘niet stoffelijke’ deel van het archief; de creatie, en valt eenvoudig gesteld als volgt uiteen. Het recht ontstaat bij vervaardiging van een ‘creatief’ werk waarbij uitsluitend aan de maker van dit werk de ‘exploitatierechten’ en de ‘persoonlijkheidsrechten’ berustend op dit werk toekomen. Dit recht ontstaat bij creatie zonder dat enige nadere handeling vereist is.
Zorg ervoor dat de eigendomsrechten goed uitgeklaard zijn en duidelijk op papier staan. Zijn alle betrokken partijen het eens met een eventuele overdracht?

== Archiefbestemming == 

Ga na of een deel van je archief en/of je collectie al eerder werd opgenomen door een (professionele) bewaarplaats, particulier of vereniging. In dat geval adviseren we om het archief ook in de toekomst over te dragen aan deze bewaarplaats. Je archief wordt immers bij voorkeur samen bewaard. <blockquote>'''Tip''': Weet je niet zeker of er al eerder een deel van je archief werd opgenomen door een professionele bewaarplaats, door particulieren of door verenigingen? Surf dan eens naar de website van [https://archiefpunt.be/ Archiefbank Vlaanderen]. Niet alle archieven zijn hier geregistreerd, maar het is mogelijk dat het archief van jouw organisatie hier terug te vinden is. </blockquote>Je kunt je archief schenken aan familie, vrienden, een opvolger, een instelling of een organisatie waaraan je verbonden bent. Op die manier blijft je archief in je professionele of persoonlijke levenssfeer. Zo blijft het ook in handen van mensen met wie je een stevige of vertrouwensband hebt en die het beste voor hebben met je archief. Vanuit een persoonlijke bekommernis en vanuit een cultuurhistorisch besef zullen zij de zorg voor je archief wellicht graag op zich nemen.


Je kunt je archief ook overdragen aan een professionele bewaarinstelling: archiefinstellingen (waaronder stads- en gemeentearchieven), erfgoedbibliotheken (waaronder de conservatoriumbibliotheken en een aantal universiteitsbibliotheken) of musea. Hun primaire opdracht bestaat er tenslotte in om ‘erfgoed’ in goede omstandigheden te bewaren, het toegankelijk te maken en het gebruik ervan te stimuleren. Ze hebben daartoe geschoold personeel in dienst en beschikken over de nodige expertise. Met deze instellingen heb je weliswaar geen persoonlijke band, maar ze verdienen niettemin je volle vertrouwen wat betreft de zorg voor je archief.


In het geval je geen geëigende archiefinstelling vindt, kan je altijd terecht bij [https://archiefpunt.be/ Archiefpunt]. Deze bemiddelende instantie streeft ernaar om voor elk relevant archief een geschikte bewaarplaats te vinden. Door overleg en dialoog met alle betrokken actoren tracht Archiefpunt ervoor te zorgen dat er geen collecties door de mazen van het net glippen en onherroepelijk verloren gaan.


Je kunt met je archief en collectie tot slot misschien ook terecht bij een heemkundige kring. Een heemkundige kring in je buurt vind je op de website van [https://historiesvzw.be/op-de-kaart/ Histories].<blockquote>'''Tip''': Twijfel je welke nieuwe locatie voor jouw archief in aanmerking komt? Stel een werkgroep samen met mensen die je archief en collectie(s) goed kennen en er het beste mee voorhebben. Contacteer een erfgoedorganisatie voor ondersteuning.
De door Vlaanderen erkende landelijke dienstverlenende organisatie voor cultureel erfgoed kunnen ondersteuning bieden en bemiddelen bij het zoeken naar een geschikte bewaarplaats van je archief(-collectie).</blockquote>
De landelijke dienstverlenende organisatie voor cultureel erfgoed waar je terecht kan met vragen over kunstenerfgoed (of aspecten ervan) zijn:
*[[CEMPER]] - centrum voor muziek- en podiumerfgoed in Vlaanderen en Brussel (Mechelen)
*[[CKV]] - Centrum Kunstarchieven Vlaanderen is een centrale hub voor de gedistribueerde zorg voor kunstarchieven en nalatenschappen. Het is een operationeel autonome organisatie binnen M HKA. (Antwerpen)
*[[Meemoo, Vlaams instituut voor het archief|meemoo]] - vzw die zich inzet voor de digitale archiefwerking van organisaties in cultuur, media en overheid. (Gent)
*[https://historiesvzw.be/ Histories] - is erkend als landelijke dienstverlenende organisatie m.b.t. genealogie, heemkunde, lokaal erfgoed en cultuur van alledag. (Mechelen)
*[[Vlaams Architectuurinstituut]] - aanspreekpunt voor architectuur in Vlaanderen en Brussel (Antwerpen)
*[https://werkplaatsimmaterieelerfgoed.be/ WIE (Werkplaats Immaterieel Erfgoed)] - organisatie voor immaterieel cultureel erfgoed (Brussel)


Bij de musea en culturele archieven kan je terecht voor diverse soorten ondersteuning en dienstverlening: zie hiervoor het [[https://wiki.projecttracks.be/index.php?title=Overzicht_professionele_bewaarplaatsen|overzicht van professionele bewaarplaatsen]].


Diverse overheden bieden je eventueel zowel inhoudelijke als financiële ondersteuning. Denk hierbij aan de het Departemens Cultuur, Jeugd en Media, de Vlaamse Gemeenschapscommissie of de lokale stedelijke/gemeentelijke diensten.


Op de [https://historiesvzw.be/op-de-kaart/ Erfgoedkaart] van Faro vind je alle erfgoedorganisaties in Vlaanderen en Brussel. Hier kan je vinden welke organisaties zich in jouw buurt bevinden.

== ‘Schenking’ of ‘in bewaargeving’ == 
Voor de overdracht van particuliere archieven bestaan er twee mogelijkheden. Je kan je archief in bewaring geven of schenken. Met een overeenkomst van opneming ter bewaring/bewaargeving behoud je de eugendomsrechten. Bij een schenking van je archief draag je de eigendomsrechten over aan de instelling via een overeenkomst van schenking (notariële akte) of een overeenkomst van handgift.
<blockquote>Tips:
*Documenteer een archief(stuk) dat je schenkt of in bewaring geeft, altijd goed. Een overdracht naar een bewaarinstelling of particulier/organisatie moet worden vastgelegd in een overeenkomst die beide partijen ondertekenen. (lees daarover meer in aandachtspunten bij het overdragen van je archief en collectie).
*Maak de keuze voor een ‘schenking’ of ‘bewaargeving’ niet alleen. Stel een werkgroep samen met mensen die het archief en de collectie goed kennen en er het beste mee voorhebben. Contacteer een erfgoedorganisatie voor ondersteuning.</blockquote>


[[Bestand:Overdracht van het archief van de Neurenberger processen in het Vredespaleis te , Bestanddeelnr 903-9533.jpg|600px|class=align-right]]

== Overdracht == 

Hoe een overdracht precies afgehandeld wordt, verschilt per instelling. Elke instelling heeft immers eigen ‘gewoontes’. Ga na of de bewaarinstelling van jouw keuze richtlijnen op de website publiceerde in verband met het verwerven van particuliere archieven. Maak een afspraak met de organisatieverantwoordelijke en bespreek het volledige proces zodat je weet wat je mag verwachten. Houd daarbij ook rekening met de mogelijkheden van de instelling zelf. Leg afspraken vast in een contract. Spreek een concrete datum af waarop het archief overgedragen kan worden.
=== Aandachtspunten bij het overdragen van een archief === 

==== Neem tijdig contact op met de nieuwe beheerder die je voorkeur wegdraagt ==== 


De komst van een nieuw archief vraagt enige voorbereidingstijd, ook voor een professionele instelling. Contacteer de verantwoordelijke, maak je intenties kenbaar en vraag of jouw archief er een plaats kan krijgen.

==== Vraag meer duidelijkheid over hoe je archief bewaard en ontsloten zal worden ==== 


Zal de instelling een inventaris opmaken? Zal er ruimte zijn voor valorisatie of waardering van je archief en collectie? Bespreek wat je graag en liever niet ziet gebeuren. Maak ook duidelijke afspraken over de openbaarheid van de stukken.

==== Denk op voorhand goed na over vertrouwelijke of persoonlijk informatie in je archief die je liever niet openbaar maakt ==== 


In overleg met de archiefbewaarplaats kunnen beperkingen op openbaarheid vastgelegd worden. Archiefbewaarplaatsen zijn hoe dan ook gebonden aan de wetgeving inzake privacy. Auteursrechtelijk materiaal mag enkel onder bepaalde voorwaarden ter beschikking gesteld worden aan het publiek. Ga dus op voorhand of samen met de archiefbewaarplaats goed na welke documenten en objecten auteursrechtelijk beschermd zijn en maak ook daarover goede afspraken.

==== Maak afspraken over wat de archiefinstelling van jou verwacht ==== 


In welke toestand moet het archief overgedragen worden (geordend, geschoond, …)? Moet er een grondige selectie of inventarisatie plaatsvinden voor de overdracht?

===== Maak een overdrachtslijst aan ===== 


Op die lijst beschrijf je welke stukken worden overgedragen om latere betwisting uit te sluiten. Bovendien geeft zo’n overdrachtslijst een handig overzicht van het archief, zowel voor de nieuwe eigenaars als voor toekomstige onderzoekers en kunstenaars. Welke informatie deze overdrachtslijst precies moet bevatten en hoe gedetailleerd die moet zijn, spreek je af met de instellingsverantwoordelijke. Vaak volstaat het om grote gehelen aan te duiden, eventueel gekoppeld aan de precieze (genummerde) dozen waarin je het archief zal verhuizen. Documenteerde je ooit de structuur van je archief of maakte je een archiefbeschrijving, dan kun je dat overzicht als basis gebruiken. Een overdrachtslijst komt overeen met een plaatsingslijst, maar dan zonder exacte omschrijving van de locatie. Bekijk de tool '[[Maak een plaatsingslijst (scenario 1)|Maak een plaatsinginslijst]]' voor meer informatie over deze plaatsingslijst.

===== Schoon je archief ===== 


Draag je je archief over dan kan het zijn dat er verwacht wordt dat je je archief schoont. Schonen is het verwijderen van schadelijke elementen.


Verwijder elementen die de documenten kunnen beschadigen : paperclips, elastieken, plastieken mapjes, ringmappen, overbodige papieren mappen, vloeipapier, … Documenten die werden samengehouden met schadelijke materialen zoals plastieken mapjes, paperclips en elastieken moeten fysiek verbonden blijven. Neem daarom een groot vel papier (A3), vouw het dubbel en berg de documenten daarin op. Ringmappen vervang je door dozen. Controleer wel altijd of de oorspronkelijke verpakking geen informatie bevat die nuttig kan zijn voor de beschrijving van documenten.


Verwijder ook dubbels, korte notities zonder veel belang en kladversies van documenten die weinig verschillen van de eindversies.2 Bekijk de tools [[Ruim je archief op]] en [[Materiële bewaring van je fysiek archief]] voor meer info.

===== Pak het archief in stevige dozen vooraleer je het verhuist ===== 


Hou daarbij dezelfde ordening aan als de ordening die je al hanteert. Haal m.a.w. de archiefstukken niet nodeloos door elkaar. Weersta aan de verleiding om materiaal dat niet bij elkaar hoort toch samen op te bergen, enkel om verhuisdozen goed gevuld te krijgen. Om te vermijden dat door lege ruimte in de dozen het opgeborgen materiaal begint te schuiven, kun je ze opvullen met bijvoorbeeld losse proppen papier. Archiefinstellingen krijgen liever een paar dozen meer met daarin een geordend archief, dan een compact verpakt maar ongeordend geheel. Zorg er dus voor dat de nieuwe eigenaar niet alle stukken moet uitpakken en de ordening moet reconstrueren, want dat kan een hele klus zijn. Pak alles in alsof jij diegene bent die het archief ontvangt.


<blockquote>'''Tip''': Professionele bewaarinstellingen krijgen meters archief per jaar te verwerken. Daardoor kan het zijn dat het een tijdje duurt vooraleer ze toekomen aan de verwerking van jouw archief. Hoe meer informatie over het archief jij hen al kunt bezorgen en hoe meer richtlijnen van deze website jij hebt opgevolgd, hoe sneller je archief klaar zal zijn voor blijvende bewaring.</blockquote>


[[Categorie: 4. Materieel bewaren]]
[[Categorie: Primaire Tools]]
</translate>

Overzicht professionele bewaarplaatsen

2022-01-21T14:09:04Z

Mariet Calsius: /* Letterenhuis */

De diverse archiefinstellingen in ons land hebben een zeker acquisitieprofiel en nemen in doorsnee die archieven op die binnen dit profiel passen. Kan je daar als kunstenaar of kunsternorganisatie zomaar aankloppen? In België zijn er geen thema-archieven of gecombineerde instellingen die puur thematisch gezien geschikt zijn voor kunstenerfgoed. Kunstenarchieven passen soms binnen het profiel van een bepaalde bewaarinstelling omwille van maatschappelijkfilosofische, thematische of geografische argumenten. Een gemeentearchief kan bijvoorbeeld veel interesse hebben voor het archief van een amateurtoneelvereniging uit zijn gemeente omdat dit een mooie historische bron is voor het verenigingsleven van die gemeente. Of een bewaarinstelling op basis van maatschappelijkfilosofische stromingen heeft interesse voor het persoonsarchief van een kunstenaar omwille van zijn duidelijke ideologische strekking.
Hier vind je een overzicht van de verschillende soorten bewaarinstellingen die geschikt zijn voor de opname van kunstenarchieven en -collecties. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen archieven- en documentatiecentra en musea.

== Publiekrechtelijke archieven ==
De publiekrechtelijke archieven in België verwerven en beheren overheidsarchief. Ze zijn niet verplicht om private archieven op te nemen. Wel hebben zij de taak om de historisch-maatschappelijke ontwikkeling van een bepaald geografisch domein (op federaal, provinciaal of gemeenteniveau) te documenteren. Naast de verplichte opname van overheidsarchieven worden de collecties van de verscheidene bewaarinstellingen dus aangevuld met private archieven die een belangrijke historische bron vormen.
=== Federaal niveau: Algemeen Rijksarchief ===
Het Algemeen Rijksarchief (ARA), al meer dan 175 jaar gevestigd in het centrum van Brussel, bestaat uit centrale diensten, de nationale coördinatiediensten en meer dan 70 km archiefbestanden.
De 18 Belgische Rijksarchiefbewaarplaatsen staan in voor een correcte bewaring van archiefstukken die werden gevormd en beheerd door de overheid. Het ARA verwerft en bewaart dus archieven van minstens 30 jaar oud, van de Bourgondische tijd tot heden, van de centrale instellingen van de nationale - nu federale - overheid. Maar ook ondernemingen, politici en privépersonen die invloed hebben uitgeoefend op het maatschappelijk leven vertrouwen hun archief toe aan het ARA. De instelling zorgt voor het beheer van al deze archieven en maakt ze vlot toegankelijk voor het publiek.[[footnote|http://www.montdesarts.com/nl/Algemeen-Rijksarchief]]
[http://www.arch.be/index.php?l=nl Website Algemeen Rijksarchief]

=== Provinciaal niveau: Provinciale Archiefdiensten ===
De Provinciale Archiefdiensten zijn verantwoordelijk voor alle documenten opgemaakt of ontvangen door de beleidsorganen (Provinciegouverneur, Deputatie, Provincieraad, Provinciegriffier, Arrondissementscommissarissen), en de verschillende administratieve en technische Provinciale diensten. Naast het eigenlijke Provinciaal Archief nemen zij ook een aantal private archieven op.

=== Stedelijk- en gemeenteniveau: stads- en gemeentearchieven ===
De meeste steden en gemeenten in België hebben een eigen archiefdienst die publiekrechtelijk toegankelijk is. Ze bewaren overheidsarchief van hun gemeente of stad. De omvang en professionaliteit van deze archieven is sterk afhankelijk van gemeente tot gemeente. Maar de meeste gemeentearchieven zien het ook als hun plicht ook private archieven op te nemen. Het Felixarchief te Antwerpen is een mooi voorbeeld en verwoordt het als volgt: “De archieven die het geheugen van de stad vormen, moeten een zo goed mogelijke weerspiegeling zijn van de maatschappelijke activiteiten van de inwoners over een aaneengesloten periode. Door enkel overheidsarchieven te bewaren zou u een onvolledig beeld van de historisch-maatschappelijke ontwikkeling van de stad krijgen. Daarom zijn private archieven waardevolle en aanvullende bronnen voor de stadsgeschiedenis.”[[footnote|Felixarchief Antwerpen, Bewaar uw Antwerpse verleden in het FelixArchief, Antwerpen.]]

== Privaatrechtelijke archieven ==
Naast de publiekrechtelijke zijn er ook de privaatrechtelijke archieven in België. Zij verwerven en beheren geen archieven van overheden, maar wel van private organisaties, verenigingen en personen. In tegenstelling tot de publiekrechtelijke archieven wijken zij doorgaans niet af van deze afbakening en zullen zij nooit overheidsarchief opnemen.
===Archief- en documentatiecentra op basis van maatschappelijk-filosofische stromingen ===
Er zijn 4 archiefinstellingen op basis van maatschappelijk-filosifische stromingen erkend en gesubsidieerd door overheid.

==== KADOC - KU Leuven ====
KADOC-KU Leuven. Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving (Leuven) concentreert zich op de evoluerende wisselwerking tussen religie, cultuur en samenleving in Vlaanderen sinds de tweede helft van de 18de eeuw. Archieven met betrekking tot de katholieke zuil tijdens 19de en 20ste maken een belangrijk deel uit van hun collectie en expertise. In de collectie van het KADOC is er speciale aandacht voor archieven van kunstenaars, architecten en ateliers, in het bijzonder in connectie met de katholieke neogotische beweging en de Sint-Lucasscholen.
[https://kadoc.kuleuven.be/ Website KADOC]
==== Liberaal Archief ====
Het Liberaal Archief (Gent) is het centrale archief voor de liberale beweging in België/Vlaanderen. Het heeft als wetenschappelijke instelling tot doel het verzamelen, bewaren en ontsluiten van alle bronnenmateriaal over de liberale beweging van het begin van de 19de eeuw tot heden.
[https://www.liberas.eu/ Website Liberaal archief]
==== ADVN ====
Het Archief en Documentatiecentrum voor het Vlaams-Nationalisme (Antwerpen) archiveert en bestudeert materiaal met betrekking tot de Vlaamse Beweging en andere regionale en nationale bewegingen.
[http://www.advn.be Website ADVN]
==== AMSAB-ISG ====
Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis (Gent) is zowel een archief, een bibliotheek als een onderzoekscentrum. Het verzamelt bronnen over progressieve sociale bewegingen. Verder verzamelt Amsab-ISG materiaal van personen met een engagement in dergelijke bewegingen.
[http://www.amsab.be Website Amsab-ISG]

=== Archief- en documentatiecentra op basis van een thema ===
==== Letterenhuis ====
Het Letterenhuis (Antwerpen) is het grootste letterkundige archief van Vlaanderen. Sinds januari 2004 is het Letterenhuis door de Vlaamse overheid erkend als het literaire archief van en voor Vlaanderen. In het Letterenhuis kan je terecht voor het bewaren van je toneelteksten.
[https://www.letterenhuis.be/nl Website Letterenhuis]
==== Kunstenpunt ====
Kunstenpunt neemt een verantwoordelijkheid in het intensief documenteren van de kunstenpraktijk (beeldende kunst, muziek en podiumkunsten). Het veld en de context worden geobserveerd, artistieke en beleidsmatige handelingen worden geregistreerd, geordend en toegankelijk gemaakt via de uitgebreide databank, de bibliotheek en de website. Kunstenpunt is geen archiefinstelling, en kan dus geen archieven van kunstenorganisaties opnemen.
[http://www.kunsten.be Website Kunstenpunt]
==== Conservatoriumbibliotheken ====
De bibliotheken van de Vlaamse conservatoria zijn hogeschoolbibltioheken, maar een groot deel van de collectie is ook erfgoed. Het betreft hoofdzakelijk bladmuziek, maar ook iconografie over muziek, muziekopnames ...
• Antwerpen
• Brussel
• Gent
==== Vlaams Architectuurinstituut ====
VAI is het sector- en kennisinstituut voor architectuur en beheert een collectie van een tweehonderdtal archieven, verspreid over meer dan vierduizend lopende meter.
[https://www.vai.be/ Website VAI]

=== Archiefinstellingen met geografische afbakening ===
==== AMVB ====
Het Archief en Museum voor het Vlaams leven te Brussel vzw verzekert als pluralistische instelling in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de verwerving, het beheer, het onderzoek en de ontsluiting van archieven van Nederlandstalige Brusselse organisaties, personen en families. Het AMVB wil het verdwijnend collectief geheugen van de Brusselse Vlaming in de grootstedelijke samenleving (her-)ontdekken als onuitputtelijke bron van genoegen en educatie.
Het AMVB maakt geen onderscheid op basis van thema of ideologie. Het richt zich op alle onderdelen van het Nederlandstalig (verenigings)leven in Brussel. Bovendien heeft het AMVB heel wat ervaring met (podium)kunstenarchieven: ze bewaren de archieven van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg, Beursschouwburg, Ancienne Belgique, Kaaitheater, Zinnema, Dito’Dito, De Parade, …
[http://www.amvb.be Website AMVB]

== Musea ==
==== Designmuseum Gent ====
Design Museum Gent verzamelt Belgisch design in een internationale context. De sleutelstukken uit de collectie tonen de relevantie van goed design door de eeuwen heen en de impact ervan op ons leven. De collectie is een neerslag van wat leeft in de Belgische en internationale designwereld en hoe designers tot hun resultaten komen.
[https://www.designmuseumgent.be/ Website Designmuseum]
==== Modemuseum Antwerpen ====
Centraal in het hartje van de Antwerpse modebuurt ligt het ModeMuseum Provincie Antwerpen, kortweg MoMu. Het museum beheert achter de schermen een collectie van ruim 25.000 objecten (kleding, schoenen, accessoires...) die echter niet voor het publiek toegankelijk zijn. Wel toont het MoMu wisselende thematentoonstellingen over een ontwerper of modehuis, of over een ander mode-gerelateerd thema.
[http://www.momu.be Website ModeMuseum]
==== Modemuseum Hasselt ====
De collectie van het modumuseum Hasselt telt ongeveer 18.000 kledingstukken en accessoires die allen samen de geschiedenis van de westerse mode vanaf 1750 tot vandaag vertellen. Het verzamelprofiel is misschien ruimer dan het Modemuseum van Antwerpen, maar ook hier tref je collecties van scenografen of kostuumontwerpers.
[https://www.modemuseumhasselt.be/ Website Modemuseum Hasselt]

[[Categorie: 4. Materieel bewaren]]

Archiefdoorlichting muziek- en podiumkunstenorganisatie najaar 2021

2022-01-21T13:48:09Z

Mariet Calsius:

CEMPER en meemoo beëindigden op 26 oktober 2021 weer een archiefdoorlichtingstraject van acht kunstenorganisaties waarvan vier muziekorganisaties en vier podiumorganisaties. Lees het volledig [https://www.cemper.be/nieuws/3e-archiefdoorlichtingstraject-succesvol-afgerond verslag] dat de collega's van CEMPER opstelden. Ben je benieuwd welke organisaties ook van deze gratis dienstverlening genoten, bekijk dan het [https://meemoo.be/nl/projecten/doorlichtingstrajecten-archief-voor-kunstenorganisaties overzicht bij meemoo].

[[[[:Bestand:20210819 114030.jpg|<nowiki>Bestand:20210819 114030.jpg]]</nowiki>]]

[[Categorie:Nieuws]]

Bestand:20210819 114030.jpg

2022-01-21T13:43:15Z

Mariet Calsius: Tijdens het bezoek aan het archief van het Antwerp Symphony Orchestra vroegen de medewerkers wat er met deze oude filmrol moesten doen - (c) CEMPER

== Beschrijving ==
Tijdens het bezoek aan het archief van het Antwerp Symphony Orchestra vroegen de medewerkers wat er met deze oude filmrol moesten doen - (c) CEMPER
== Licentie ==
{{self|cc-by-sa-nc nl3.0}}

Archiefdoorlichting muziek- en podiumkunstenorganisatie najaar 2021

2022-01-21T13:30:43Z

Mariet Calsius: Nieuwe pagina aangemaakt met 'CEMPER en meemoo beëindigden op 26 oktober 2021 weer een archiefdoorlichtingstraject van acht kunstenorganisaties waarvan vier muziekorganisaties en vier podiumorg...'

Archieven doorgelicht

2022-01-21T13:21:02Z

Mariet Calsius:

Op 27 april 2021 beëindigden acht muziek- en podiumorganisaties het archiefdoorlichtingstraject van CEMPER en meemoo dat in het najaar van 2020 was opgestart. In dergelijk traject wordt samen met de deelnemende organisaties in detail bekeken hoe de archiefzorg er wordt aangepakt. Dat resulteert in een rapport waarin op maat van de organisatie aanbevelingen en acties worden geformuleerd ter verbetering van de archiefzorg. De basis hiervan zijn de richtlijnen die de Vlaamse overheid ziet als basisarchiefzorg voor de kunstenorganisaties die een structurele werkingssubsidies ontvangen en die te vinden zijn op de website van TRACKS.[[Bestand:Archief HetDepotLeuven.jpg|thumb|Deur van het archief van Het Depot Leuven, gemaakt bij het bezoek in kader van het archiefdoorlichtingstraject]]
==Het concept==
Aan de hand van gedetailleerde vragenlijsten beschrijven de organisaties wat ze intern doen (of nog niet doen) inzake archiefzorg. Alle aspecten van de richtlijnen archiefzorg zoals omschreven op TRACKS worden hierin behandeld. Het is een uitgebreide oefening die naargelang de structuur en de grootte van de organisatie door meerdere medewerkers moet worden bekeken.

Het vervolledigen van de vragenlijsten is verspreid over vier zogenaamde archiefopdrachten waarbij een deadline van twee tot drie weken is voorzien. Dit houdt het haalbaar voor de organisaties en ook voor CEMPER en meemoo bij de afhandeling en opvolging van mogelijke vragen van de deelnemers.

Nadat alle opdrachten afgerond zijn, wordt met elke organisatie een aanvullend archiefgesprek gepland. Op dat moment worden bepaalde onduidelijkheden in de antwoorden verhelderd, stellen we nog bijkomende vragen en geven eventueel ook al tips voor de archiefzorg. Zowel de antwoorden als de vaststellingen uit dat archiefgesprek worden per onderdeel verwerkt in een stand van zaken en zijn de basis van het advies en acties die we voor de organisaties uitschrijven. Het archiefgesprek heeft ook de bedoeling om ter plaatse archief te bekijken. Tijdens deze reeks kon bij een deel van de organisaties een bezoek ter plaatse worden gebracht, in het andere geval was het een videogesprek.

Nieuw bij deze reeks was het introduceren van twee vragenuurtjes voor de deelnemers. Enerzijds om contact te houden omdat het traject toch wel enkele maanden loopt, anderzijds om eventuele onduidelijkheden uit te klaren. Op deze manier krijgen we sneller vragen van de organisaties dan dat de deelnemers zelf het initiatief moeten nemen om te bellen of te mailen. Bovendien krijgen ze zo een inkijk in de archiefzorg en kunnen ze gelijkaardige problemen bij elkaar herkennen.

==Resultaten==
AMUZ, B‑Classic, De Studio Villanella, Democrazy, fABULEUS, Het Depot, Irene Wool en Zefiro Torna doorliepen het laatste half jaar een traject. Er zijn heel wat inspanningen en goede wil bij de organisaties om werk te maken van de archiefzorg. De vrijgekomen tijd door de coronacrisis heeft hier enigszins impact op, al zal dat veeleer zijn invloed hebben gehad bij het keurig halen van de deadlines.

Er is heel wat kennis bij de organisaties over hun archief (zowel over het fysieke als over het digitale), maar die kennis zit nog vaak in de hoofden en/of stroomt minder goed door naar andere medewerkers. Dat kan bij personeelswissels wel eens vervelende gevolgen hebben. Het maken van afspraken en het documenteren van acties (en het up to date houden ervan) wordt vaak als tijdsintensief gezien – en dat is het ook, maar loont wel op lange termijn.

Bij de doorlichting leggen CEMPER en meemoo misschien de vingers op een wonde, maar er wordt ook een oplossing voorgesteld. Uiteraard staat het iedereen vrij om op die oplossing in te gaan. En daar wringt soms het schoentje als de leidinggevende niet mee is en het nut van die tijdsintensieve taak niet inziet. Archiefzorg is immers geen extra last, maar onderdeel van de gehele interne werking met het doorstromen van de juiste informatie naar de juiste medewerker. Een deel van deze aspecten komt bij de doorlichting aan de orde bij het formuleren van de visie over archiefzorg/-werking. Dat lijkt soms apart te staan tegenover andere to do’s voor het archief, maar in wezen zijn alle nodige ingrepen verbonden aan elkaar. Een goede mappenstructuur voor je digitale archief kan niet zonder afspraken over het benoemen van mappen en bestanden. Daarin zitten net de trucjes om bijvoorbeeld alles mooi geordend te laten verschijnen. Ook afspraken over het opslaan van de relevante e‑mails in de mappenstructuur hebben wel degelijk hun nut. Verlaat je collega de organisatie? Jij schendt haar/zijn privacy als je in de mailbox moet gaan zoeken. Hetzelfde geldt bij het gebruik van applicaties als planningstools. Die zijn allemaal mooi en wel tot de leverancier er de brui aan geeft.

Bij de organisaties die we live konden ontmoeten, werd uiteraard gekeken waar en hoe het fysieke archief staat opgesteld. Als organisatie ben je sterk afhankelijk van het gebouw dat ter beschikking hebt. Waar de ene een aparte goede archiefruimte heeft na de verbouwing, ben je bij een pand op de huurmarkt afhankelijk van opbergruimtes die soms minder ideaal zijn. Toch stelden we vast dat de deelnemende organisaties het nodige ondernemen om zo goed als het kan het fysieke archief en eventueel bijhorende collecties (kostuums, decors en rekwisieten) op te stellen.

Met de doorlichting komt de erfgoedsector en haar inzichten ook dichter bij de muziek- en podiumorganisaties. Digitaliseren van het papieren archief lijkt voor een deel van de organisaties een oplossing voor hun archiefzorg omdat het dan niet meer in de weg ligt. Anderen zien wel het nut van ordenen en selecteren van archiefmateriaal om het via de website publiek te maken, voor zover dit mag rechtengewijs. Eveneens werd vastgesteld dat een aantal organisaties goed weten aan welke instellingen het fysieke archief zouden kunnen worden overdragen, maar hoe het dan moet met het digitale archief is vaak nog een onbekende.

==Een nieuwe reeks==
Einde mei startte weer een nieuwe reeks archiefdoorlichting op met Antwerp Symphony Orchestra, A Two Dogs Company, Brussels Jazz Orchestra, Damaged Goods, HERMESensemble, KRAAK, tg STAN en Workspace Brussels. Momenteel zijn deze organisaties halfweg de archiefopdrahcten en starten vanaf augustus de archiefgesprekken met bezoek ter plaatse. Het gehele traject wordt afgerond in oktober.

In 2022 staan weer twee reeksen op het programma van CEMPER en meemoo.

[[Categorie:Nieuws]]

Een visie op archiefzorg: hoe begin je eraan?

2021-11-17T10:01:39Z

Mariet Calsius:

Op 9 november 2021 verwelkomden de TRACKS-partners in de namiddag een veertigtal kunstenorganisaties op het digitale infomoment. De focus lag op het opstellen van een visie op archiefzorg.

Na de verwelkoming werden basiszorgrichtlijnen opgefrist en werd kort stilgestaan bij het formuleren van de visie op archiefzorg. Het departement CJM gaf verder uitleg over de plaats van de archiefzorg in het nieuwe Kunstendecreet. Vervolgens lichtten Beurschouwburg Brussel, HERMESensemble, N9 en Z33 toe hoe de archiefzorg bij hen verloopt. Het verslag van de namiddag werd een mix van vragen, antwoorden en adviezen en kreeg zijn neerslag in een [https://wiki.projecttracks.be/images/5/5f/Infobundel_Visie_archiefzorg_20211112.pdf Infobundel voor een visie op archiefzorg].

[[Categorie:Nieuws]]

Een visie op archiefzorg: hoe begin je eraan?

2021-11-15T16:51:25Z

Mariet Calsius: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Op 9 november 2021 verwelkomde de TRACKS-partners in de namiddag een veertigtal kunstenorganisaties op het digitale infomoment. De focus lag op het opstellen van ee...'

Op 9 november 2021 verwelkomde de TRACKS-partners in de namiddag een veertigtal kunstenorganisaties op het digitale infomoment. De focus lag op het opstellen van een visie op archiefzorg.
Na de verwelkoming werden basiszorgrichtlijnen opgefrist en werd kort stilgestaan bij het formuleren van de visie op archiefzorg. Het departement CJM gaf verder uitleg over de plaats van de archiefzorg in het nieuwe Kunstendecreet. Vervolgens lichtten Beurschouwburg Brussel, HERMESensemble, N9 en Z33 toe hoe de archiefzorg bij hen verloopt.
Het verslag van de namiddag werd een mix van vragen, antwoorden en adviezen en kreeg zijn neerslag in een [https://wiki.projecttracks.be/images/5/5f/Infobundel_Visie_archiefzorg_20211112.pdf Infobundel voor een visie op archiefzorg]

[[Categorie:Nieuws]]

Bestand:Infobundel Visie archiefzorg 20211112.pdf

2021-11-15T16:42:50Z

Mariet Calsius:

== Licentie ==
{{self|cc-by-sa-nc nl3.0}}

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-11-03T09:12:01Z

Mariet Calsius:

[[Bestand:Cloud.jpg|thumb]]

Heel wat kunstenorganisaties bereiden zich naarstig voor om op 1 december het nieuwe beleidsplan in te dienen. Alles afgevinkt? Maar wat met de archiefzorg? Hoe eraan te beginnen? Wat moet er gebeuren? Hoe een visie voor je archiefzorg opstellen?
Met praktijkvoorbeelden lichten vier kunstenorganisaties samen met de partners van het TRACKS-netwerk toe hoe op een haalbare manier archiefzorg aan te pakken. Daarna gaan we op basis van jullie vragen in gesprek met de organisaties die hun archiefzorg al toelichtten en worden ze bijgestaan door de doorwinterde archivarissen uit het TRACKS-netwerk. Jullie kunnen je vragen bezorgen via het inschrijvingsformulier.

'''9 november 2021 14u-16u'''

Inschrijven kan via dit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd0oXURRVbGqdHCCRT8CRkpNmnTr2a6WHDUCub3KqDd4mqARg/viewform?usp=sf_link formulier] tot 8 november 2021

Partners van het TRACKS-netwerk: AMVB, Archiefpunt, CEMPER, CKV, Faro, Kunstenpunt, Letterenhuis, meemoo, VAI
[[Bestand:Logo_AMVB.jpg|thumb]]
[[Bestand:Logo.jpg|thumb]]
[[Bestand:Logo CEMPER.jpg|thumb]]
[[Bestand:CKV_logo_wit.jpg|thumb]]
[[Bestand:FARO rgb(1).jpg|thumb]]
[[Bestand:2015 05 04 46970343fcb7ad117fe190d5091a9b4c6e3d70d7.jpg|thumb]]
[[Bestand:LogoLetterenhuis.png|thumb]]
[[Bestand:Meemoo-logo lockup-pos-rgb.png|thumb]]
[[Bestand:Logo VAI NL.png|thumb]]

[[Categorie:Nieuws]]

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-14T15:06:13Z

Mariet Calsius:

[[Bestand:Cloud.jpg|thumb]]

Heel wat kunstenorganisaties bereiden zich naarstig voor om op 1 december het nieuwe beleidsplan in te dienen. Alles afgevinkt? Maar wat met de archiefzorg? Hoe eraan te beginnen? Wat moet er gebeuren? Hoe een visie voor je archiefzorg opstellen?
Met praktijkvoorbeelden lichten vier kunstenorganisaties samen met de partners van het TRACKS-netwerk toe hoe op een haalbare manier archiefzorg aan te pakken. Daarna gaan we op basis van jullie vragen in gesprek met de organisaties die hun archiefzorg al toelichtten en worden ze bijgestaan door de doorwinterde archivarissen uit het TRACKS-netwerk. Jullie kunnen je vragen bezorgen via het inschrijvingsformulier.

'''9 november 2021 14u-16u'''

Inschrijven kan via dit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd0oXURRVbGqdHCCRT8CRkpNmnTr2a6WHDUCub3KqDd4mqARg/viewform?usp=sf_link formulier] tot 8 november 2021

Partners van het TRACKS-netwerk: AMVB, Archiefpunt, CEMPER, CKV, Faro, Kunstenpunt, Letterenhuis, meemoo, VAI
<gallery>
[[Bestand:Logo_AMVB.jpg|thumb]]
[[Bestand:Logo.jpg|thumb]]
[[Bestand:Logo CEMPER.jpg|thumb]]
[[Bestand:CKV_logo_wit.jpg|thumb]]
[[Bestand:FARO rgb(1).jpg|thumb]]
[[Bestand:2015 05 04 46970343fcb7ad117fe190d5091a9b4c6e3d70d7.jpg|thumb]]
[[Bestand:LogoLetterenhuis.png|thumb]]
[[Bestand:Meemoo-logo lockup-pos-rgb.png|thumb]]
[[Bestand:Logo VAI NL.png|thumb]]

[[Categorie:Nieuws]]

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-14T15:05:15Z

Mariet Calsius:

[[Bestand:Cloud.jpg|thumb]]

Heel wat kunstenorganisaties bereiden zich naarstig voor om op 1 december het nieuwe beleidsplan in te dienen. Alles afgevinkt? Maar wat met de archiefzorg? Hoe eraan te beginnen? Wat moet er gebeuren? Hoe een visie voor je archiefzorg opstellen?
Met praktijkvoorbeelden lichten vier kunstenorganisaties samen met de partners van het TRACKS-netwerk toe hoe op een haalbare manier archiefzorg aan te pakken. Daarna gaan we op basis van jullie vragen in gesprek met de organisaties die hun archiefzorg al toelichtten waarin ze worden bijgestaan door de doorwinterde archivarissen uit het TRACKS-netwerk. Jullie kunnen je vragen bezorgen via het inschrijvingsformulier.

'''9 november 2021 14u-16u'''

Inschrijven kan via dit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd0oXURRVbGqdHCCRT8CRkpNmnTr2a6WHDUCub3KqDd4mqARg/viewform?usp=sf_link formulier] tot 8 november 2021

Partners van het TRACKS-netwerk: AMVB, Archiefpunt, CEMPER, CKV, Faro, Kunstenpunt, Letterenhuis, meemoo, VAI
<gallery>
[[Bestand:Logo_AMVB.jpg|thumb]]
[[Bestand:Logo.jpg|thumb]]
[[Bestand:Logo CEMPER.jpg|thumb]]
[[Bestand:CKV_logo_wit.jpg|thumb]]
[[Bestand:FARO rgb(1).jpg|thumb]]
[[Bestand:2015 05 04 46970343fcb7ad117fe190d5091a9b4c6e3d70d7.jpg|thumb]]
[[Bestand:LogoLetterenhuis.png|thumb]]
[[Bestand:Meemoo-logo lockup-pos-rgb.png|thumb]]
[[Bestand:Logo VAI NL.png|thumb]]

[[Categorie:Nieuws]]

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-11T12:08:36Z

Mariet Calsius:

[[Bestand:Cloud.jpg|thumb]]

Heel wat kunstenorganisaties bereiden zich naarstig voor om op 1 december het nieuwe beleidsplan in te dienen. Alles afgevinkt? Maar wat met de archiefzorg? Hoe eraan te beginnen? Wat moet er gebeuren? Hoe een visie voor je archiefzorg opstellen?
Met praktijkvoorbeelden lichten vier kunstenorganisaties samen met de partners van het TRACKS-netwerk toe hoe op een haalbare manier archiefzorg aan te pakken.

'''9 november 2021 14u-16u'''

Inschrijven kan via dit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd0oXURRVbGqdHCCRT8CRkpNmnTr2a6WHDUCub3KqDd4mqARg/viewform?usp=sf_link formulier] tot 8 november 2021

Partners van het TRACKS-netwerk: AMVB, Archiefpunt, CEMPER, CKV, Faro, Kunstenpunt, Letterenhuis, meemoo, VAI
<gallery>
[[Bestand:Logo_AMVB.jpg|thumb]]
[[Bestand:Logo.jpg|thumb]]
[[Bestand:Logo CEMPER.jpg|thumb]]
[[Bestand:CKV_logo_wit.jpg|thumb]]
[[Bestand:FARO rgb(1).jpg|thumb]]
[[Bestand:2015 05 04 46970343fcb7ad117fe190d5091a9b4c6e3d70d7.jpg|thumb]]
[[Bestand:LogoLetterenhuis.png|thumb]]
[[Bestand:Meemoo-logo lockup-pos-rgb.png|thumb]]
[[Bestand:Logo VAI NL.png|thumb]]

[[Categorie:Nieuws]]

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-11T12:07:23Z

Mariet Calsius:

[[Bestand:Cloud.jpg|thumb]]

Heel wat kunstenorganisaties bereiden zich naarstig voor om op 1 december het nieuwe beleidsplan in te dienen. Alles afgevinkt? Maar wat met de archiefzorg? Hoe eraan te beginnen? Wat moet er gebeuren? Hoe een visie voor je archiefzorg opstellen?
Met praktijkvoorbeelden lichten vier kunstenorganisaties samen met de partners van het TRACKS-netwerk toe hoe op een haalbare manier archiefzorg aan te pakken.

'''9 november 2021 14u-16u'''

Inschrijven kan via dit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd0oXURRVbGqdHCCRT8CRkpNmnTr2a6WHDUCub3KqDd4mqARg/viewform?usp=sf_link formulier] tot 8 november 2021

Partners van het TRACKS-netwerk: AMVB, Archiefpunt, CEMPER, CKV, Faro, Kunstenpunt, Letterenhuis, meemoo, VAI
<gallery>
Bestand:Logo_AMVB.jpg|thumb
Bestand:Logo.jpg|thumb
[[Bestand:Logo CEMPER.jpg|thumb]]
[[Bestand:CKV_logo_wit.jpg|thumb]]
[[Bestand:FARO rgb(1).jpg|thumb]]
[[Bestand:2015 05 04 46970343fcb7ad117fe190d5091a9b4c6e3d70d7.jpg|thumb]]
[[Bestand:LogoLetterenhuis.png|thumb]]
[[Bestand:Meemoo-logo lockup-pos-rgb.png|thumb]]
[[Bestand:Logo VAI NL.png|thumb]]

[[Categorie:Nieuws]]

Overzicht professionele bewaarplaatsen

2021-10-08T07:07:53Z

Mariet Calsius:

De diverse archiefinstellingen in ons land hebben een zeker acquisitieprofiel en nemen in doorsnee die archieven op die binnen dit profiel passen. Kan je daar als kunstenaar of kunsternorganisatie zomaar aankloppen? In België zijn er geen thema-archieven of gecombineerde instellingen die puur thematisch gezien geschikt zijn voor kunstenerfgoed. Kunstenarchieven passen soms binnen het profiel van een bepaalde bewaarinstelling omwille van maatschappelijkfilosofische, thematische of geografische argumenten. Een gemeentearchief kan bijvoorbeeld veel interesse hebben voor het archief van een amateurtoneelvereniging uit zijn gemeente omdat dit een mooie historische bron is voor het verenigingsleven van die gemeente. Of een bewaarinstelling op basis van maatschappelijkfilosofische stromingen heeft interesse voor het persoonsarchief van een kunstenaar omwille van zijn duidelijke ideologische strekking.
Hier vind je een overzicht van de verschillende soorten bewaarinstellingen die geschikt zijn voor de opname van kunstenarchieven en -collecties. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen archieven- en documentatiecentra en musea.

== Publiekrechtelijke archieven ==
De publiekrechtelijke archieven in België verwerven en beheren overheidsarchief. Ze zijn niet verplicht om private archieven op te nemen. Wel hebben zij de taak om de historisch-maatschappelijke ontwikkeling van een bepaald geografisch domein (op federaal, provinciaal of gemeenteniveau) te documenteren. Naast de verplichte opname van overheidsarchieven worden de collecties van de verscheidene bewaarinstellingen dus aangevuld met private archieven die een belangrijke historische bron vormen.
=== Federaal niveau: Algemeen Rijksarchief ===
Het Algemeen Rijksarchief (ARA), al meer dan 175 jaar gevestigd in het centrum van Brussel, bestaat uit centrale diensten, de nationale coördinatiediensten en meer dan 70 km archiefbestanden.
De 18 Belgische Rijksarchiefbewaarplaatsen staan in voor een correcte bewaring van archiefstukken die werden gevormd en beheerd door de overheid. Het ARA verwerft en bewaart dus archieven van minstens 30 jaar oud, van de Bourgondische tijd tot heden, van de centrale instellingen van de nationale - nu federale - overheid. Maar ook ondernemingen, politici en privépersonen die invloed hebben uitgeoefend op het maatschappelijk leven vertrouwen hun archief toe aan het ARA. De instelling zorgt voor het beheer van al deze archieven en maakt ze vlot toegankelijk voor het publiek.[[footnote|http://www.montdesarts.com/nl/Algemeen-Rijksarchief]]
[http://www.arch.be/index.php?l=nl Website Algemeen Rijksarchief]

=== Provinciaal niveau: Provinciale Archiefdiensten ===
De Provinciale Archiefdiensten zijn verantwoordelijk voor alle documenten opgemaakt of ontvangen door de beleidsorganen (Provinciegouverneur, Deputatie, Provincieraad, Provinciegriffier, Arrondissementscommissarissen), en de verschillende administratieve en technische Provinciale diensten. Naast het eigenlijke Provinciaal Archief nemen zij ook een aantal private archieven op.

=== Stedelijk- en gemeenteniveau: stads- en gemeentearchieven ===
De meeste steden en gemeenten in België hebben een eigen archiefdienst die publiekrechtelijk toegankelijk is. Ze bewaren overheidsarchief van hun gemeente of stad. De omvang en professionaliteit van deze archieven is sterk afhankelijk van gemeente tot gemeente. Maar de meeste gemeentearchieven zien het ook als hun plicht ook private archieven op te nemen. Het Felixarchief te Antwerpen is een mooi voorbeeld en verwoordt het als volgt: “De archieven die het geheugen van de stad vormen, moeten een zo goed mogelijke weerspiegeling zijn van de maatschappelijke activiteiten van de inwoners over een aaneengesloten periode. Door enkel overheidsarchieven te bewaren zou u een onvolledig beeld van de historisch-maatschappelijke ontwikkeling van de stad krijgen. Daarom zijn private archieven waardevolle en aanvullende bronnen voor de stadsgeschiedenis.”[[footnote|Felixarchief Antwerpen, Bewaar uw Antwerpse verleden in het FelixArchief, Antwerpen.]]

== Privaatrechtelijke archieven ==
Naast de publiekrechtelijke zijn er ook de privaatrechtelijke archieven in België. Zij verwerven en beheren geen archieven van overheden, maar wel van private organisaties, verenigingen en personen. In tegenstelling tot de publiekrechtelijke archieven wijken zij doorgaans niet af van deze afbakening en zullen zij nooit overheidsarchief opnemen.
===Archief- en documentatiecentra op basis van maatschappelijk-filosofische stromingen ===
Er zijn 4 archiefinstellingen op basis van maatschappelijk-filosifische stromingen erkend en gesubsidieerd door overheid.

==== KADOC - KU Leuven ====
KADOC-KU Leuven. Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving (Leuven) concentreert zich op de evoluerende wisselwerking tussen religie, cultuur en samenleving in Vlaanderen sinds de tweede helft van de 18de eeuw. Archieven met betrekking tot de katholieke zuil tijdens 19de en 20ste maken een belangrijk deel uit van hun collectie en expertise. In de collectie van het KADOC is er speciale aandacht voor archieven van kunstenaars, architecten en ateliers, in het bijzonder in connectie met de katholieke neogotische beweging en de Sint-Lucasscholen.
[https://kadoc.kuleuven.be/ Website KADOC]
==== Liberaal Archief ====
Het Liberaal Archief (Gent) is het centrale archief voor de liberale beweging in België/Vlaanderen. Het heeft als wetenschappelijke instelling tot doel het verzamelen, bewaren en ontsluiten van alle bronnenmateriaal over de liberale beweging van het begin van de 19de eeuw tot heden.
[https://www.liberas.eu/ Website Liberaal archief]
==== ADVN ====
Het Archief en Documentatiecentrum voor het Vlaams-Nationalisme (Antwerpen) archiveert en bestudeert materiaal met betrekking tot de Vlaamse Beweging en andere regionale en nationale bewegingen.
[http://www.advn.be Website ADVN]
==== AMSAB-ISG ====
Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis (Gent) is zowel een archief, een bibliotheek als een onderzoekscentrum. Het verzamelt bronnen over progressieve sociale bewegingen. Verder verzamelt Amsab-ISG materiaal van personen met een engagement in dergelijke bewegingen.
[http://www.amsab.be Website Amsab-ISG]

=== Archief- en documentatiecentra op basis van een thema ===
==== Letterenhuis ====
Het Letterenhuis (Antwerpen) is het grootste letterkundige archief van Vlaanderen. Sinds januari 2004 is het Letterenhuis door de Vlaamse overheid erkend als het literaire archief van en voor Vlaanderen. In het Letterenhuis kan je terecht voor het bewaren van je toneelteksten.
Website Letterenhuis
==== Kunstenpunt ====
Kunstenpunt neemt een verantwoordelijkheid in het intensief documenteren van de kunstenpraktijk (beeldende kunst, muziek en podiumkunsten). Het veld en de context worden geobserveerd, artistieke en beleidsmatige handelingen worden geregistreerd, geordend en toegankelijk gemaakt via de uitgebreide databank, de bibliotheek en de website. Kunstenpunt is geen archiefinstelling, en kan dus geen archieven van kunstenorganisaties opnemen.
[http://www.kunsten.be Website Kunstenpunt]
==== Conservatoriumbibliotheken ====
De bibliotheken van de Vlaamse conservatoria zijn hogeschoolbibltioheken, maar een groot deel van de collectie is ook erfgoed. Het betreft hoofdzakelijk bladmuziek, maar ook iconografie over muziek, muziekopnames ...
• Antwerpen
• Brussel
• Gent
==== Vlaams Architectuurinstituut ====
VAI is het sector- en kennisinstituut voor architectuur en beheert een collectie van een tweehonderdtal archieven, verspreid over meer dan vierduizend lopende meter.
[https://www.vai.be/ Website VAI]

=== Archiefinstellingen met geografische afbakening ===
==== AMVB ====
Het Archief en Museum voor het Vlaams leven te Brussel vzw verzekert als pluralistische instelling in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de verwerving, het beheer, het onderzoek en de ontsluiting van archieven van Nederlandstalige Brusselse organisaties, personen en families. Het AMVB wil het verdwijnend collectief geheugen van de Brusselse Vlaming in de grootstedelijke samenleving (her-)ontdekken als onuitputtelijke bron van genoegen en educatie.
Het AMVB maakt geen onderscheid op basis van thema of ideologie. Het richt zich op alle onderdelen van het Nederlandstalig (verenigings)leven in Brussel. Bovendien heeft het AMVB heel wat ervaring met (podium)kunstenarchieven: ze bewaren de archieven van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg, Beursschouwburg, Ancienne Belgique, Kaaitheater, Zinnema, Dito’Dito, De Parade, …
[http://www.amvb.be Website AMVB]

== Musea ==
==== Designmuseum Gent ====
Design Museum Gent verzamelt Belgisch design in een internationale context. De sleutelstukken uit de collectie tonen de relevantie van goed design door de eeuwen heen en de impact ervan op ons leven. De collectie is een neerslag van wat leeft in de Belgische en internationale designwereld en hoe designers tot hun resultaten komen.
[https://www.designmuseumgent.be/ Website Designmuseum]
==== Modemuseum Antwerpen ====
Centraal in het hartje van de Antwerpse modebuurt ligt het ModeMuseum Provincie Antwerpen, kortweg MoMu. Het museum beheert achter de schermen een collectie van ruim 25.000 objecten (kleding, schoenen, accessoires...) die echter niet voor het publiek toegankelijk zijn. Wel toont het MoMu wisselende thematentoonstellingen over een ontwerper of modehuis, of over een ander mode-gerelateerd thema.
[http://www.momu.be Website ModeMuseum]
==== Modemuseum Hasselt ====
De collectie van het modumuseum Hasselt telt ongeveer 18.000 kledingstukken en accessoires die allen samen de geschiedenis van de westerse mode vanaf 1750 tot vandaag vertellen. Het verzamelprofiel is misschien ruimer dan het Modemuseum van Antwerpen, maar ook hier tref je collecties van scenografen of kostuumontwerpers.
[https://www.modemuseumhasselt.be/ Website Modemuseum Hasselt]

[[Categorie: 4. Materieel bewaren]]

Overzicht professionele bewaarplaatsen

2021-10-07T13:58:19Z

Mariet Calsius:

Waar kan je als kunstenaar of kunstenorganisatie terecht met je archief en/of collecties? De diverse archiefinstellingen in ons land hebben een zeker acquisitieprofiel en nemen in doorsnee die archieven op die binnen dit profiel passen. In België zijn er geen thema-archieven of gecombineerde instellingen die puur thematisch gezien geschikt zijn voor kunstenerfgoed. Kunstenarchieven passen soms binnen het profiel van een bepaalde bewaarinstelling omwille van maatschappelijkfilosofische, thematische of geografische argumenten. Een gemeentearchief kan bijvoorbeeld veel interesse hebben voor het archief van een amateurtoneelvereniging uit zijn gemeente omdat dit een mooie historische bron is voor het verenigingsleven van die gemeente. Of een bewaarinstelling op basis van maatschappelijkfilosofische stromingen heeft interesse voor het persoonsarchief van een kunstenaar omwille van zijn duidelijke ideologische strekking.
We bieden hier een overzicht van de verschillende soorten bewaarinstellingen die geschikt zijn voor de opname van kunstenarchieven en -collecties voorgesteld. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen archieven- en documentatiecentra en musea.

== Publiekrechtelijke archieven ==
De publiekrechtelijke archieven in België verwerven en beheren overheidsarchief. Ze zijn niet verplicht om private archieven op te nemen. Wel hebben zij de taak om de historisch-maatschappelijke ontwikkeling van een bepaald geografisch domein (op federaal, provinciaal of gemeenteniveau) te documenteren. Naast de verplichte opname van overheidsarchieven worden de collecties van de verscheidene bewaarinstellingen dus aangevuld met private archieven die een belangrijke historische bron vormen.
=== Federaal niveau: Algemeen Rijksarchief ===
Het Algemeen Rijksarchief (ARA), al meer dan 175 jaar gevestigd in het centrum van Brussel, bestaat uit centrale diensten, de nationale coördinatiediensten en meer dan 70 km archiefbestanden.
De 18 Belgische Rijksarchiefbewaarplaatsen staan in voor een correcte bewaring van archiefstukken die werden gevormd en beheerd door de overheid. Het ARA verwerft en bewaart dus archieven van minstens 30 jaar oud, van de Bourgondische tijd tot heden, van de centrale instellingen van de nationale - nu federale - overheid. Maar ook ondernemingen, politici en privépersonen die invloed hebben uitgeoefend op het maatschappelijk leven vertrouwen hun archief toe aan het ARA. De instelling zorgt voor het beheer van al deze archieven en maakt ze vlot toegankelijk voor het publiek.[[footnote|http://www.montdesarts.com/nl/Algemeen-Rijksarchief]]
[http://www.arch.be/index.php?l=nl Website Algemeen Rijksarchief]

=== Provinciaal niveau: Provinciale Archiefdiensten ===
De Provinciale Archiefdiensten zijn verantwoordelijk voor alle documenten opgemaakt of ontvangen door de beleidsorganen (Provinciegouverneur, Deputatie, Provincieraad, Provinciegriffier, Arrondissementscommissarissen), en de verschillende administratieve en technische Provinciale diensten. Naast het eigenlijke Provinciaal Archief nemen zij ook een aantal private archieven op.

=== Stedelijk- en gemeenteniveau: stads- en gemeentearchieven ===
De meeste steden en gemeenten in België hebben een eigen archiefdienst die publiekrechtelijk toegankelijk is. Ze bewaren overheidsarchief van hun gemeente of stad. De omvang en professionaliteit van deze archieven is sterk afhankelijk van gemeente tot gemeente. Maar de meeste gemeentearchieven zien het ook als hun plicht ook private archieven op te nemen. Het Felixarchief te Antwerpen is een mooi voorbeeld en verwoordt het als volgt: “De archieven die het geheugen van de stad vormen, moeten een zo goed mogelijke weerspiegeling zijn van de maatschappelijke activiteiten van de inwoners over een aaneengesloten periode. Door enkel overheidsarchieven te bewaren zou u een onvolledig beeld van de historisch-maatschappelijke ontwikkeling van de stad krijgen. Daarom zijn private archieven waardevolle en aanvullende bronnen voor de stadsgeschiedenis.”[[footnote|Felixarchief Antwerpen, Bewaar uw Antwerpse verleden in het FelixArchief, Antwerpen.]]

== Privaatrechtelijke archieven ==
Naast de publiekrechtelijke zijn er ook de privaatrechtelijke archieven in België. Zij verwerven en beheren geen archieven van overheden, maar wel van private organisaties, verenigingen en personen. In tegenstelling tot de publiekrechtelijke archieven wijken zij doorgaans niet af van deze afbakening en zullen zij nooit overheidsarchief opnemen.
===Archief- en documentatiecentra op basis van maatschappelijk-filosofische stromingen ===
Er zijn 4 archiefinstellingen op basis van maatschappelijk-filosifische stromingen erkend en gesubsidieerd door overheid.

==== KADOC - KU Leuven ====
KADOC-KU Leuven. Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving (Leuven) concentreert zich op de evoluerende wisselwerking tussen religie, cultuur en samenleving in Vlaanderen sinds de tweede helft van de 18de eeuw. Archieven met betrekking tot de katholieke zuil tijdens 19de en 20ste maken een belangrijk deel uit van hun collectie en expertise. In de collectie van het KADOC is er speciale aandacht voor archieven van kunstenaars, architecten en ateliers, in het bijzonder in connectie met de katholieke neogotische beweging en de Sint-Lucasscholen.
[https://kadoc.kuleuven.be/ Website KADOC]
==== Liberaal Archief ====
Het Liberaal Archief (Gent) is het centrale archief voor de liberale beweging in België/Vlaanderen. Het heeft als wetenschappelijke instelling tot doel het verzamelen, bewaren en ontsluiten van alle bronnenmateriaal over de liberale beweging van het begin van de 19de eeuw tot heden.
[https://www.liberas.eu/ Website Liberaal archief]
==== ADVN ====
Het Archief en Documentatiecentrum voor het Vlaams-Nationalisme (Antwerpen) archiveert en bestudeert materiaal met betrekking tot de Vlaamse Beweging en andere regionale en nationale bewegingen.
[http://www.advn.be Website ADVN]
==== AMSAB-ISG ====
Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis (Gent) is zowel een archief, een bibliotheek als een onderzoekscentrum. Het verzamelt bronnen over progressieve sociale bewegingen. Verder verzamelt Amsab-ISG materiaal van personen met een engagement in dergelijke bewegingen.
[http://www.amsab.be Website Amsab-ISG]

=== Archief- en documentatiecentra op basis van een thema ===
==== Letterenhuis ====
Het Letterenhuis (Antwerpen) is het grootste letterkundige archief van Vlaanderen. Sinds januari 2004 is het Letterenhuis door de Vlaamse overheid erkend als het literaire archief van en voor Vlaanderen. In het Letterenhuis kan je terecht voor het bewaren van je toneelteksten.
Website Letterenhuis
==== Kunstenpunt ====
Kunstenpunt neemt een verantwoordelijkheid in het intensief documenteren van de kunstenpraktijk (beeldende kunst, muziek en podiumkunsten). Het veld en de context worden geobserveerd, artistieke en beleidsmatige handelingen worden geregistreerd, geordend en toegankelijk gemaakt via de uitgebreide databank, de bibliotheek en de website. Kunstenpunt is geen archiefinstelling, en kan dus geen archieven van kunstenorganisaties opnemen.
[http://www.kunsten.be Website Kunstenpunt]
==== Conservatoriumbibliotheken ====
De bibliotheken van de Vlaamse conservatoria zijn hogeschoolbibltioheken, maar een groot deel van de collectie is ook erfgoed. Het betreft hoofdzakelijk bladmuziek, maar ook iconografie over muziek, muziekopnames ...
• Antwerpen
• Brussel
• Gent
==== Vlaams Architectuurinstituut ====
VAI is het sector- en kennisinstituut voor architectuur en beheert een collectie van een tweehonderdtal archieven, verspreid over meer dan vierduizend lopende meter.
[https://www.vai.be/ Website VAI]

=== Archiefinstellingen met geografische afbakening ===
==== AMVB ====
Het Archief en Museum voor het Vlaams leven te Brussel vzw verzekert als pluralistische instelling in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de verwerving, het beheer, het onderzoek en de ontsluiting van archieven van Nederlandstalige Brusselse organisaties, personen en families. Het AMVB wil het verdwijnend collectief geheugen van de Brusselse Vlaming in de grootstedelijke samenleving (her-)ontdekken als onuitputtelijke bron van genoegen en educatie.
Het AMVB maakt geen onderscheid op basis van thema of ideologie. Het richt zich op alle onderdelen van het Nederlandstalig (verenigings)leven in Brussel. Bovendien heeft het AMVB heel wat ervaring met (podium)kunstenarchieven: ze bewaren de archieven van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg, Beursschouwburg, Ancienne Belgique, Kaaitheater, Zinnema, Dito’Dito, De Parade, …
[http://www.amvb.be Website AMVB]

== Musea ==
==== Designmuseum Gent ====
Design Museum Gent verzamelt Belgisch design in een internationale context. De sleutelstukken uit de collectie tonen de relevantie van goed design door de eeuwen heen en de impact ervan op ons leven. De collectie is een neerslag van wat leeft in de Belgische en internationale designwereld en hoe designers tot hun resultaten komen.
[https://www.designmuseumgent.be/ Website Designmuseum]
==== Modemuseum Antwerpen ====
Centraal in het hartje van de Antwerpse modebuurt ligt het ModeMuseum Provincie Antwerpen, kortweg MoMu. Het museum beheert achter de schermen een collectie van ruim 25.000 objecten (kleding, schoenen, accessoires...) die echter niet voor het publiek toegankelijk zijn. Wel toont het MoMu wisselende thematentoonstellingen over een ontwerper of modehuis, of over een ander mode-gerelateerd thema.
[http://www.momu.be Website ModeMuseum]
==== Modemuseum Hasselt ====
De collectie van het modumuseum Hasselt telt ongeveer 18.000 kledingstukken en accessoires die allen samen de geschiedenis van de westerse mode vanaf 1750 tot vandaag vertellen. Het verzamelprofiel is misschien ruimer dan het Modemuseum van Antwerpen, maar ook hier tref je collecties van scenografen of kostuumontwerpers.
[https://www.modemuseumhasselt.be/ Website Modemuseum Hasselt]

[[Categorie: 4. Materieel bewaren]]

Overzicht professionele bewaarplaatsen

2021-10-07T13:48:47Z

Mariet Calsius:

Overzicht professionele bewaarplaatsen

2021-10-07T13:47:54Z

Mariet Calsius:

Overzicht professionele bewaarplaatsen

2021-10-07T13:21:22Z

Mariet Calsius: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Waar kan je als kunstenaar of kunstenorganisatie terecht met je archief en/of collecties? De diverse archiefinstellingen in ons land hebben een zeker acquisitieprof...'

Waar kan je als kunstenaar of kunstenorganisatie terecht met je archief en/of collecties? De diverse archiefinstellingen in ons land hebben een zeker acquisitieprofiel en nemen in doorsnee die archieven op die binnen dit profiel passen. In België zijn er geen thema-archieven of gecombineerde instellingen die puur thematisch gezien geschikt zijn voor kunstenerfgoed. Kunstenarchieven passen soms binnen het profiel van een bepaalde bewaarinstelling omwille van maatschappelijkfilosofische, thematische of geografische argumenten. Een gemeentearchief kan bijvoorbeeld veel interesse hebben voor het archief van een amateurtoneelvereniging uit zijn gemeente omdat dit een mooie historische bron is voor het verenigingsleven van die gemeente. Of een bewaarinstelling op basis van maatschappelijkfilosofische stromingen heeft interesse voor het persoonsarchief van een kunstenaar omwille van zijn duidelijke ideologische strekking.
We bieden hier een overzicht van de verschillende soorten bewaarinstellingen die geschikt zijn voor de opname van kunstenarchieven en -collecties voorgesteld. Er wordt een onderscheid gemaakt tussen archieven- en documentatiecentra en musea.

== Publiekrechtelijke archieven ==
De publiekrechtelijke archieven in België verwerven en beheren overheidsarchief. Ze zijn niet verplicht om private archieven op te nemen. Wel hebben zij de taak om de historisch-maatschappelijke ontwikkeling van een bepaald geografisch domein (op federaal, provinciaal of gemeenteniveau) te documenteren. Naast de verplichte opname van overheidsarchieven worden de collecties van de verscheidene bewaarinstellingen dus aangevuld met private archieven die een belangrijke historische bron vormen.
=== Federaal niveau: Algemeen Rijksarchief ===
Het Algemeen Rijksarchief (ARA), al meer dan 175 jaar gevestigd in het centrum van Brussel, bestaat uit centrale diensten, de nationale coördinatiediensten en meer dan 70 km archiefbestanden.
De 18 Belgische Rijksarchiefbewaarplaatsen staan in voor een correcte bewaring van archiefstukken die werden gevormd en beheerd door de overheid. Het ARA verwerft en bewaart dus archieven van minstens 30 jaar oud, van de Bourgondische tijd tot heden, van de centrale instellingen van de nationale - nu federale - overheid. Maar ook ondernemingen, politici en privépersonen die invloed hebben uitgeoefend op het maatschappelijk leven vertrouwen hun archief toe aan het ARA. De instelling zorgt voor het beheer van al deze archieven en maakt ze vlot toegankelijk voor het publiek.[[footnote|http://www.montdesarts.com/nl/Algemeen-Rijksarchief]]
[http://www.arch.be/index.php?l=nl Website Algemeen Rijksarchief]

=== Provinciaal niveau: Provinciale Archiefdiensten ===
De Provinciale Archiefdiensten zijn verantwoordelijk voor alle documenten opgemaakt of ontvangen door de beleidsorganen (Provinciegouverneur, Deputatie, Provincieraad, Provinciegriffier, Arrondissementscommissarissen), en de verschillende administratieve en technische Provinciale diensten. Naast het eigenlijke Provinciaal Archief nemen zij ook een aantal private archieven op.

=== Stedelijk- en gemeenteniveau: stads- en gemeentearchieven ===
De meeste steden en gemeenten in België hebben een eigen archiefdienst die publiekrechtelijk toegankelijk is. Ze bewaren overheidsarchief van hun gemeente of stad. De omvang en professionaliteit van deze archieven is sterk afhankelijk van gemeente tot gemeente. Maar de meeste gemeentearchieven zien het ook als hun plicht ook private archieven op te nemen. Het Felixarchief te Antwerpen is een mooi voorbeeld en verwoordt het als volgt: “De archieven die het geheugen van de stad vormen, moeten een zo goed mogelijke weerspiegeling zijn van de maatschappelijke activiteiten van de inwoners over een aaneengesloten periode. Door enkel overheidsarchieven te bewaren zou u een onvolledig beeld van de historisch-maatschappelijke ontwikkeling van de stad krijgen. Daarom zijn private archieven waardevolle en aanvullende bronnen voor de stadsgeschiedenis.”[[footnote|Felixarchief Antwerpen, Bewaar uw Antwerpse verleden in het FelixArchief, Antwerpen.]]

== Privaatrechtelijke archieven ==
Naast de publiekrechtelijke zijn er ook de privaatrechtelijke archieven in België. Zij verwerven en beheren geen archieven van overheden, maar wel van private organisaties, verenigingen en personen. In tegenstelling tot de publiekrechtelijke archieven wijken zij doorgaans niet af van deze afbakening en zullen zij nooit overheidsarchief opnemen.
===Koptekst====== Archief- en documentatiecentra op basis van maatschappelijk-filosofische stromingen ===
Er zijn 4 archiefinstellingen op basis van maatschappelijk-filosifische stromingen erkend en gesubsidieerd door overheid.

==== KADOC - KU Leuven ====
KADOC-KU Leuven. Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving (Leuven) concentreert zich op de evoluerende wisselwerking tussen religie, cultuur en samenleving in Vlaanderen sinds de tweede helft van de 18de eeuw. Archieven met betrekking tot de katholieke zuil tijdens 19de en 20ste maken een belangrijk deel uit van hun collectie en expertise. In de collectie van het KADOC is er speciale aandacht voor archieven van kunstenaars, architecten en ateliers, in het bijzonder in connectie met de katholieke neogotische beweging en de Sint-Lucasscholen.
[https://kadoc.kuleuven.be/ Website KADOC]
==== Liberaal Archief ====
Het Liberaal Archief (Gent) is het centrale archief voor de liberale beweging in België/Vlaanderen. Het heeft als wetenschappelijke instelling tot doel het verzamelen, bewaren en ontsluiten van alle bronnenmateriaal over de liberale beweging van het begin van de 19de eeuw tot heden.
[https://www.liberas.eu/ Website Liberaal archief]
==== ADVN ====
Het Archief en Documentatiecentrum voor het Vlaams-Nationalisme (Antwerpen) archiveert en bestudeert materiaal met betrekking tot de Vlaamse Beweging en andere regionale en nationale bewegingen.
[http://www.advn.be Website ADVN]
==== AMSAB-ISG ====
Amsab-Instituut voor Sociale Geschiedenis (Gent) is zowel een archief, een bibliotheek als een onderzoekscentrum. Het verzamelt bronnen over progressieve sociale bewegingen. Verder verzamelt Amsab-ISG materiaal van personen met een engagement in dergelijke bewegingen.
[http://www.amsab.be Website Amsab-ISG]
=== Archief- en documentatiecentra op basis van een thema ===
==== Letterenhuis ====
Het Letterenhuis (Antwerpen) is het grootste letterkundige archief van Vlaanderen. Sinds januari 2004 is het Letterenhuis door de Vlaamse overheid erkend als het literaire archief van en voor Vlaanderen. In het Letterenhuis kan je terecht voor het bewaren van je toneelteksten.
Website Letterenhuis
==== Kunstenpunt ====
Kunstenpunt neemt een verantwoordelijkheid in het intensief documenteren van de kunstenpraktijk (beeldende kunst, muziek en podiumkunsten). Het veld en de context worden geobserveerd, artistieke en beleidsmatige handelingen worden geregistreerd, geordend en toegankelijk gemaakt via de uitgebreide databank, de bibliotheek en de website. Kunstenpunt is geen archiefinstelling, en kan dus geen archieven van kunstenorganisaties opnemen.
[http://www.kunsten.be Website Kunstenpunt]
==== Conservatoriumbibliotheken ====
De bibliotheken van de Vlaamse conservatoria zijn hogeschoolbibltioheken, maar een groot deel van de collectie is ook erfgoed. Het betreft hoofdzakelijk bladmuziek, maar ook iconografie over muziek, muziekopnames ...
• Antwerpen
• Brussel
• Gent

=== Archiefinstellingen met geografische afbakening ===
==== AMVB ====
Het Archief en Museum voor het Vlaams leven te Brussel vzw verzekert als pluralistische instelling in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de verwerving, het beheer, het onderzoek en de ontsluiting van archieven van Nederlandstalige Brusselse organisaties, personen en families. Het AMVB wil het verdwijnend collectief geheugen van de Brusselse Vlaming in de grootstedelijke samenleving (her-)ontdekken als onuitputtelijke bron van genoegen en educatie.
Het AMVB maakt geen onderscheid op basis van thema of ideologie. Het richt zich op alle onderdelen van het Nederlandstalig (verenigings)leven in Brussel. Bovendien heeft het AMVB heel wat ervaring met (podium)kunstenarchieven: ze bewaren de archieven van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg, Beursschouwburg, Ancienne Belgique, Kaaitheater, Zinnema, Dito’Dito, De Parade, …
[http://www.amvb.be Website AMVB]

== Musea ==
==== Modemuseum Antwerpen ====
Centraal in het hartje van de Antwerpse modebuurt ligt het ModeMuseum Provincie Antwerpen, kortweg MoMu. Het museum beheert achter de schermen een collectie van ruim 25.000 objecten (kleding, schoenen, accessoires...) die echter niet voor het publiek toegankelijk zijn. Wel toont het MoMu wisselende thematentoonstellingen over een ontwerper of modehuis, of over een ander mode-gerelateerd thema.
[http://www.momu.be Website ModeMuseum]

[[Categorie: 4. Materieel bewaren]]
[[Categorie: Primaire Tools]]

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-07T12:02:13Z

Mariet Calsius:

<gallery>
Bestand:Cloud.jpg
== '''9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg''' ==

Heel wat kunstenorganisaties bereiden zich naarstig voor om op 1 december het nieuwe beleidsplan in te dienen. Alles afgevinkt? Maar wat met de archiefzorg? Hoe eraan te beginnen? Wat moet er gebeuren? Hoe een visie voor je archiefzorg opstellen?
Met praktijkvoorbeelden lichten vier kunstenorganisaties samen met de partners van het TRACKS-netwerk toe hoe op een haalbare manier archiefzorg aan te pakken.

'''9 november 2021 14u-16u'''

Inschrijven kan via dit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScmyrij5vcuT1mwBU8XxHaAusJbj-mXjR4RBAwHzlFIVbfLIg/viewform?usp=sf_link formulier] tot 8 november 2021

Partners van het TRACKS-netwerk: AMVB, Archiefpunt, CEMPER, CKV, Faro, Kunstenpunt, Letterenhuis, meemoo, VAI
<gallery>
Bestand:Logo_AMVB.jpg|thumb
Bestand:Bestand:Logo.jpg|thumb
Bestand:Logo CEMPER.jpg|miniatuur
Bestand:CKV_logo_wit.jpg|thumb|Logo CKV
Bestand:FARO rgb(1).jpg|thumb|logo FARO
Bestand:2015 05 04 46970343fcb7ad117fe190d5091a9b4c6e3d70d7.jpg|thumb
Bestand:LogoLetterenhuis.png|thumb
Bestand:Meemoo-logo lockup-pos-rgb.png|thumb
Bestand:Logo VAI NL.png|thumb|Logo Vlaams Architectuurinstituut - Nederlands
Bestand:DEPARTEMENT CULTUUR JEUGD SPORT EN MEDIA.jpg|thumb|logo Vlaamse overheid

[[Categorie:Nieuws]]

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-07T11:55:56Z

Mariet Calsius:

== '''9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg''' ==

Heel wat kunstenorganisaties bereiden zich naarstig voor om op 1 december het nieuwe beleidsplan in te dienen. Alles afgevinkt? Maar wat met de archiefzorg? Hoe eraan te beginnen? Wat moet er gebeuren? Hoe een visie voor je archiefzorg opstellen?
Met praktijkvoorbeelden lichten vier kunstenorganisaties samen met de partners van het TRACKS-netwerk toe hoe op een haalbare manier archiefzorg aan te pakken.

'''9 november 2021 14u-16u'''

Inschrijven kan via dit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScmyrij5vcuT1mwBU8XxHaAusJbj-mXjR4RBAwHzlFIVbfLIg/viewform?usp=sf_link formulier] tot 8 november 2021

Partners van het TRACKS-netwerk: AMVB, Archiefpunt, CEMPER, CKV, Faro, Kunstenpunt, Letterenhuis, meemoo, VAI
<gallery>
Bestand:Logo_AMVB.jpg|thumb
Bestand:Bestand:Logo.jpg|thumb
Bestand:Logo CEMPER.jpg|miniatuur
Bestand:CKV_logo_wit.jpg|thumb|Logo CKV
Bestand:FARO rgb(1).jpg|thumb|logo FARO
Bestand:2015 05 04 46970343fcb7ad117fe190d5091a9b4c6e3d70d7.jpg|thumb
Bestand:LogoLetterenhuis.png|thumb
Bestand:Meemoo-logo lockup-pos-rgb.png|thumb
Bestand:Logo VAI NL.png|thumb|Logo Vlaams Architectuurinstituut - Nederlands
Bestand:DEPARTEMENT CULTUUR JEUGD SPORT EN MEDIA.jpg|thumb|logo Vlaamse overheid

[[Categorie:Nieuws]]

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-07T11:55:32Z

Mariet Calsius:

== '''Save the date: digitaal infomoment archiefzorg''' ==

Heel wat kunstenorganisaties bereiden zich naarstig voor om op 1 december het nieuwe beleidsplan in te dienen. Alles afgevinkt? Maar wat met de archiefzorg? Hoe eraan te beginnen? Wat moet er gebeuren? Hoe een visie voor je archiefzorg opstellen?
Met praktijkvoorbeelden lichten vier kunstenorganisaties samen met de partners van het TRACKS-netwerk toe hoe op een haalbare manier archiefzorg aan te pakken.

'''9 november 2021 14u-16u'''

Inschrijven kan via dit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScmyrij5vcuT1mwBU8XxHaAusJbj-mXjR4RBAwHzlFIVbfLIg/viewform?usp=sf_link formulier] tot 8 november 2021

Partners van het TRACKS-netwerk: AMVB, Archiefpunt, CEMPER, CKV, Faro, Kunstenpunt, Letterenhuis, meemoo, VAI
<gallery>
Bestand:Logo_AMVB.jpg|thumb
Bestand:Bestand:Logo.jpg|thumb
Bestand:Logo CEMPER.jpg|miniatuur
Bestand:CKV_logo_wit.jpg|thumb|Logo CKV
Bestand:FARO rgb(1).jpg|thumb|logo FARO
Bestand:2015 05 04 46970343fcb7ad117fe190d5091a9b4c6e3d70d7.jpg|thumb
Bestand:LogoLetterenhuis.png|thumb
Bestand:Meemoo-logo lockup-pos-rgb.png|thumb
Bestand:Logo VAI NL.png|thumb|Logo Vlaams Architectuurinstituut - Nederlands
Bestand:DEPARTEMENT CULTUUR JEUGD SPORT EN MEDIA.jpg|thumb|logo Vlaamse overheid

[[Categorie:Nieuws]]

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-07T11:48:31Z

Mariet Calsius:

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-07T11:45:32Z

Mariet Calsius: /* Save the date: digitaal infomoment archiefzorg */

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-07T11:43:50Z

Mariet Calsius:

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-07T11:41:49Z

Mariet Calsius: /* Save the date: digitaal infomoment archiefzorg */

9 november 2021: digitaal infomoment archiefzorg

2021-10-07T11:31:16Z

Mariet Calsius: Nieuwe pagina aangemaakt met '== '''Save the date: digitaal infomoment archiefzorg''' == Heel wat kunstenorganisaties bereiden zich naarstig voor om op 1 december het nieuwe beleidsplan in te d...'

Archieven doorgelicht

2021-06-30T11:43:34Z

Mariet Calsius: Foto toegevoegd

Op 27 april beëindigden acht muziek- en podiumorganisaties het archiefdoorlichtingstraject van CEMPER en meemoo dat in het najaar van 2020 was opgestart. In dergelijk traject wordt samen met de deelnemende organisaties in detail bekeken hoe de archiefzorg er wordt aangepakt. Dat resulteert in een rapport waarin op maat van de organisatie aanbevelingen en acties worden geformuleerd ter verbetering van de archiefzorg. De basis hiervan zijn de richtlijnen die de Vlaamse overheid ziet als basisarchiefzorg voor de kunstenorganisaties die een structurele werkingssubsidies ontvangen en die te vinden zijn op de website van TRACKS.[[Bestand:Archief HetDepotLeuven.jpg|thumb|Deur van het archief van Het Depot Leuven, gemaakt bij het bezoek in kader van het archiefdoorlichtingstraject]]
==Het concept==
Aan de hand van gedetailleerde vragenlijsten beschrijven de organisaties wat ze intern doen (of nog niet doen) inzake archiefzorg. Alle aspecten van de richtlijnen archiefzorg zoals omschreven op TRACKS worden hierin behandeld. Het is een uitgebreide oefening die naargelang de structuur en de grootte van de organisatie door meerdere medewerkers moet worden bekeken.

Het vervolledigen van de vragenlijsten is verspreid over vier zogenaamde archiefopdrachten waarbij een deadline van twee tot drie weken is voorzien. Dit houdt het haalbaar voor de organisaties en ook voor CEMPER en meemoo bij de afhandeling en opvolging van mogelijke vragen van de deelnemers.

Nadat alle opdrachten afgerond zijn, wordt met elke organisatie een aanvullend archiefgesprek gepland. Op dat moment worden bepaalde onduidelijkheden in de antwoorden verhelderd, stellen we nog bijkomende vragen en geven eventueel ook al tips voor de archiefzorg. Zowel de antwoorden als de vaststellingen uit dat archiefgesprek worden per onderdeel verwerkt in een stand van zaken en zijn de basis van het advies en acties die we voor de organisaties uitschrijven. Het archiefgesprek heeft ook de bedoeling om ter plaatse archief te bekijken. Tijdens deze reeks kon bij een deel van de organisaties een bezoek ter plaatse worden gebracht, in het andere geval was het een videogesprek.

Nieuw bij deze reeks was het introduceren van twee vragenuurtjes voor de deelnemers. Enerzijds om contact te houden omdat het traject toch wel enkele maanden loopt, anderzijds om eventuele onduidelijkheden uit te klaren. Op deze manier krijgen we sneller vragen van de organisaties dan dat de deelnemers zelf het initiatief moeten nemen om te bellen of te mailen. Bovendien krijgen ze zo een inkijk in de archiefzorg en kunnen ze gelijkaardige problemen bij elkaar herkennen.

==Resultaten==
AMUZ, B‑Classic, De Studio Villanella, Democrazy, fABULEUS, Het Depot, Irene Wool en Zefiro Torna doorliepen het laatste half jaar een traject. Er zijn heel wat inspanningen en goede wil bij de organisaties om werk te maken van de archiefzorg. De vrijgekomen tijd door de coronacrisis heeft hier enigszins impact op, al zal dat veeleer zijn invloed hebben gehad bij het keurig halen van de deadlines.

Er is heel wat kennis bij de organisaties over hun archief (zowel over het fysieke als over het digitale), maar die kennis zit nog vaak in de hoofden en/of stroomt minder goed door naar andere medewerkers. Dat kan bij personeelswissels wel eens vervelende gevolgen hebben. Het maken van afspraken en het documenteren van acties (en het up to date houden ervan) wordt vaak als tijdsintensief gezien – en dat is het ook, maar loont wel op lange termijn.

Bij de doorlichting leggen CEMPER en meemoo misschien de vingers op een wonde, maar er wordt ook een oplossing voorgesteld. Uiteraard staat het iedereen vrij om op die oplossing in te gaan. En daar wringt soms het schoentje als de leidinggevende niet mee is en het nut van die tijdsintensieve taak niet inziet. Archiefzorg is immers geen extra last, maar onderdeel van de gehele interne werking met het doorstromen van de juiste informatie naar de juiste medewerker. Een deel van deze aspecten komt bij de doorlichting aan de orde bij het formuleren van de visie over archiefzorg/-werking. Dat lijkt soms apart te staan tegenover andere to do’s voor het archief, maar in wezen zijn alle nodige ingrepen verbonden aan elkaar. Een goede mappenstructuur voor je digitale archief kan niet zonder afspraken over het benoemen van mappen en bestanden. Daarin zitten net de trucjes om bijvoorbeeld alles mooi geordend te laten verschijnen. Ook afspraken over het opslaan van de relevante e‑mails in de mappenstructuur hebben wel degelijk hun nut. Verlaat je collega de organisatie? Jij schendt haar/zijn privacy als je in de mailbox moet gaan zoeken. Hetzelfde geldt bij het gebruik van applicaties als planningstools. Die zijn allemaal mooi en wel tot de leverancier er de brui aan geeft.

Bij de organisaties die we live konden ontmoeten, werd uiteraard gekeken waar en hoe het fysieke archief staat opgesteld. Als organisatie ben je sterk afhankelijk van het gebouw dat ter beschikking hebt. Waar de ene een aparte goede archiefruimte heeft na de verbouwing, ben je bij een pand op de huurmarkt afhankelijk van opbergruimtes die soms minder ideaal zijn. Toch stelden we vast dat de deelnemende organisaties het nodige ondernemen om zo goed als het kan het fysieke archief en eventueel bijhorende collecties (kostuums, decors en rekwisieten) op te stellen.

Met de doorlichting komt de erfgoedsector en haar inzichten ook dichter bij de muziek- en podiumorganisaties. Digitaliseren van het papieren archief lijkt voor een deel van de organisaties een oplossing voor hun archiefzorg omdat het dan niet meer in de weg ligt. Anderen zien wel het nut van ordenen en selecteren van archiefmateriaal om het via de website publiek te maken, voor zover dit mag rechtengewijs. Eveneens werd vastgesteld dat een aantal organisaties goed weten aan welke instellingen het fysieke archief zouden kunnen worden overdragen, maar hoe het dan moet met het digitale archief is vaak nog een onbekende.

==Een nieuwe reeks==
Einde mei startte weer een nieuwe reeks archiefdoorlichting op met Antwerp Symphony Orchestra, A Two Dogs Company, Brussels Jazz Orchestra, Damaged Goods, HERMESensemble, KRAAK, tg STAN en Workspace Brussels. Momenteel zijn deze organisaties halfweg de archiefopdrahcten en starten vanaf augustus de archiefgesprekken met bezoek ter plaatse. Het gehele traject wordt afgerond in oktober.

In 2022 staan weer twee reeksen op het programma van CEMPER en meemoo.

[[Categorie:Nieuws]]

Bestand:Archief HetDepotLeuven.jpg

2021-06-30T11:41:43Z

Mariet Calsius: Uploaded own work with UploadWizard

=={{int:filedesc}}==
{{Information
|description={{nl|1=Deur van het archief van Het Depot Leuven, gemaakt bij het bezoek in kader van het archiefdoorlichtingstraject}}
|date=2021-02-25 14:26:11
|source={{own}}
|author=[[User:Mariet Calsius|Mariet Calsius]]
|permission=
|other versions=
}}

=={{int:license-header}}==
{{self|cc-by-sa-4.0}}

Archieven doorgelicht

2021-06-30T10:13:02Z

Mariet Calsius: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Op 27 april beëindigden acht muziek- en podiumorganisaties het archiefdoorlichtingstraject van CEMPER en meemoo dat in het najaar van 2020 was opgestart. In dergel...'

Op 27 april beëindigden acht muziek- en podiumorganisaties het archiefdoorlichtingstraject van CEMPER en meemoo dat in het najaar van 2020 was opgestart. In dergelijk traject wordt samen met de deelnemende organisaties in detail bekeken hoe de archiefzorg er wordt aangepakt. Dat resulteert in een rapport waarin op maat van de organisatie aanbevelingen en acties worden geformuleerd ter verbetering van de archiefzorg. De basis hiervan zijn de richtlijnen die de Vlaamse overheid ziet als basisarchiefzorg voor de kunstenorganisaties die een structurele werkingssubsidies ontvangen en die te vinden zijn op de website van TRACKS.

==Het concept==
Aan de hand van gedetailleerde vragenlijsten beschrijven de organisaties wat ze intern doen (of nog niet doen) inzake archiefzorg. Alle aspecten van de richtlijnen archiefzorg zoals omschreven op TRACKS worden hierin behandeld. Het is een uitgebreide oefening die naargelang de structuur en de grootte van de organisatie door meerdere medewerkers moet worden bekeken.

Het vervolledigen van de vragenlijsten is verspreid over vier zogenaamde archiefopdrachten waarbij een deadline van twee tot drie weken is voorzien. Dit houdt het haalbaar voor de organisaties en ook voor CEMPER en meemoo bij de afhandeling en opvolging van mogelijke vragen van de deelnemers.

Nadat alle opdrachten afgerond zijn, wordt met elke organisatie een aanvullend archiefgesprek gepland. Op dat moment worden bepaalde onduidelijkheden in de antwoorden verhelderd, stellen we nog bijkomende vragen en geven eventueel ook al tips voor de archiefzorg. Zowel de antwoorden als de vaststellingen uit dat archiefgesprek worden per onderdeel verwerkt in een stand van zaken en zijn de basis van het advies en acties die we voor de organisaties uitschrijven. Het archiefgesprek heeft ook de bedoeling om ter plaatse archief te bekijken. Tijdens deze reeks kon bij een deel van de organisaties een bezoek ter plaatse worden gebracht, in het andere geval was het een videogesprek.

Nieuw bij deze reeks was het introduceren van twee vragenuurtjes voor de deelnemers. Enerzijds om contact te houden omdat het traject toch wel enkele maanden loopt, anderzijds om eventuele onduidelijkheden uit te klaren. Op deze manier krijgen we sneller vragen van de organisaties dan dat de deelnemers zelf het initiatief moeten nemen om te bellen of te mailen. Bovendien krijgen ze zo een inkijk in de archiefzorg en kunnen ze gelijkaardige problemen bij elkaar herkennen.

==Resultaten==
AMUZ, B‑Classic, De Studio Villanella, Democrazy, fABULEUS, Het Depot, Irene Wool en Zefiro Torna doorliepen het laatste half jaar een traject. Er zijn heel wat inspanningen en goede wil bij de organisaties om werk te maken van de archiefzorg. De vrijgekomen tijd door de coronacrisis heeft hier enigszins impact op, al zal dat veeleer zijn invloed hebben gehad bij het keurig halen van de deadlines.

Er is heel wat kennis bij de organisaties over hun archief (zowel over het fysieke als over het digitale), maar die kennis zit nog vaak in de hoofden en/of stroomt minder goed door naar andere medewerkers. Dat kan bij personeelswissels wel eens vervelende gevolgen hebben. Het maken van afspraken en het documenteren van acties (en het up to date houden ervan) wordt vaak als tijdsintensief gezien – en dat is het ook, maar loont wel op lange termijn.

Bij de doorlichting leggen CEMPER en meemoo misschien de vingers op een wonde, maar er wordt ook een oplossing voorgesteld. Uiteraard staat het iedereen vrij om op die oplossing in te gaan. En daar wringt soms het schoentje als de leidinggevende niet mee is en het nut van die tijdsintensieve taak niet inziet. Archiefzorg is immers geen extra last, maar onderdeel van de gehele interne werking met het doorstromen van de juiste informatie naar de juiste medewerker. Een deel van deze aspecten komt bij de doorlichting aan de orde bij het formuleren van de visie over archiefzorg/-werking. Dat lijkt soms apart te staan tegenover andere to do’s voor het archief, maar in wezen zijn alle nodige ingrepen verbonden aan elkaar. Een goede mappenstructuur voor je digitale archief kan niet zonder afspraken over het benoemen van mappen en bestanden. Daarin zitten net de trucjes om bijvoorbeeld alles mooi geordend te laten verschijnen. Ook afspraken over het opslaan van de relevante e‑mails in de mappenstructuur hebben wel degelijk hun nut. Verlaat je collega de organisatie? Jij schendt haar/zijn privacy als je in de mailbox moet gaan zoeken. Hetzelfde geldt bij het gebruik van applicaties als planningstools. Die zijn allemaal mooi en wel tot de leverancier er de brui aan geeft.

Bij de organisaties die we live konden ontmoeten, werd uiteraard gekeken waar en hoe het fysieke archief staat opgesteld. Als organisatie ben je sterk afhankelijk van het gebouw dat ter beschikking hebt. Waar de ene een aparte goede archiefruimte heeft na de verbouwing, ben je bij een pand op de huurmarkt afhankelijk van opbergruimtes die soms minder ideaal zijn. Toch stelden we vast dat de deelnemende organisaties het nodige ondernemen om zo goed als het kan het fysieke archief en eventueel bijhorende collecties (kostuums, decors en rekwisieten) op te stellen.

Met de doorlichting komt de erfgoedsector en haar inzichten ook dichter bij de muziek- en podiumorganisaties. Digitaliseren van het papieren archief lijkt voor een deel van de organisaties een oplossing voor hun archiefzorg omdat het dan niet meer in de weg ligt. Anderen zien wel het nut van ordenen en selecteren van archiefmateriaal om het via de website publiek te maken, voor zover dit mag rechtengewijs. Eveneens werd vastgesteld dat een aantal organisaties goed weten aan welke instellingen het fysieke archief zouden kunnen worden overdragen, maar hoe het dan moet met het digitale archief is vaak nog een onbekende.

==Een nieuwe reeks==
Einde mei startte weer een nieuwe reeks archiefdoorlichting op met Antwerp Symphony Orchestra, A Two Dogs Company, Brussels Jazz Orchestra, Damaged Goods, HERMESensemble, KRAAK, tg STAN en Workspace Brussels. Momenteel zijn deze organisaties halfweg de archiefopdrahcten en starten vanaf augustus de archiefgesprekken met bezoek ter plaatse. Het gehele traject wordt afgerond in oktober.

In 2022 staan weer twee reeksen op het programma van CEMPER en meemoo.

[[Categorie:Nieuws]]

De beschrijving van muziekinstrumenten. De collectie van Stichting Logos als case

2021-05-05T12:38:20Z

Mariet Calsius: /* Probleemstelling */

Stichting Logos beheert een collectie van meer dan 200 niet-traditionele muziekinstrumenten, gebouwd door Godfried-Willem Raes. Om het beheer van die collectie te vergemakkelijken en haar draagvlak te vergroten, wenste de stichting een uitgebreide catalogus op te maken en te publiceren. Welke informatie over de instrumenten daarbij verzameld werd, hoe die werd geregistreerd en via welke platformen die toegankelijk werd gemaakt, leest u in dit praktijkvoorbeeld.

==Probleemstelling==
===Stichting Logos en haar collectie muziekinstrumenten===
Sinds haar ontstaan in 1968 draagt Stichting Logos één missie uit: het promoten en ontwikkelen van hedendaagse muziek en geluidskunst in de breedste zin van het woord. De werking situeerde zich steeds binnen drie domeinen: onderzoek, productie en documentatie. In de praktijk zijn deze drie domeinen innig verstrengeld. Door deze unieke wisselwerking ontstond er een boeiend en creatief platform voor componisten, wetenschappers, muzikanten, dansers en andere kunstenaars.

Sinds de jaren ’70 is muziekmaker – en medeoprichter van Logos – Godfried-Willem Raes als instrumentenbouwer één van de pioniers in het onderzoek naar nieuwe expressiemiddelen en het ontwikkelen van de technologie daarvoor (interfaces), het zoeken naar en ontwikkelen van nieuwe klanken en klankmogelijkheden, het uitbreiden van het begrip muziekinstrument (het instrument als compositie) en de filosofische onderbouw ervan. Het resultaat van dit onderzoek in de kunst is de collectie van ca. 220 innovatieve muziekinstrumenten die hij bouwde over een periode van 45 jaar.

Deze collectie – die onder het beheer staat van de stichting – is zeer hybride en al de experimentele instrumenten zijn uniek, in die zin dat er steeds maar één exemplaar van bestaat. De instrumenten staan soms ver van wat er traditioneel onder “muziekinstrument” verstaan wordt. Bouwtechnisch gezien vermengen ze technieken uit de traditionele instrumentenbouw, met elektrische/elektronische en digitale innovaties. Omdat er gebruik gemaakt wordt van verschillende soorten klankopwekking zijn sommige van deze artistieke objecten in hoge mate modulair. Ook de bespeling is doorgaans niet traditioneel. Zo worden sommige instrumenten bijvoorbeeld door het publiek bespeeld of aangestuurd via speciaal daarvoor ontwikkelde interfaces (beweging, geluid). Eenzelfde instrument heeft vaak ook verschillende verschijningsvormen. Zo kan een audioart-installatie gebruikt worden in een performance of een instrument of geluidenmachine samenvallen met de partituur. De collectie is dus een belangrijke getuige van de ontwikkelingen in de hedendaagse/nieuwe muziek in het algemeen en van de filosofische en (muziek)esthetische opvattingen van hun maker in het bijzonder.

De verantwoordelijkheden van de stichting t.o.v. collectie beperkten zich lange tijd tot de passieve bewaring en de activering van de collectie, onder meer door de organisatie van concerten. Zoals bij veel kunstenorganisaties het geval is, verdween het eigenlijke beheer van de collectie steeds naar het achterplan. Recent kwam bij de stichting een erfgoedreflex naar boven, aangewakkerd door de vaststelling dat de instrumenten (mechanische, elektr(on)ische en digitale componenten) erg kwetsbaar zijn en alle kennis erover verloren dreigt te gaan (gezien de leeftijd van hun maker). Actie was dus broodnodig. Het beschrijven en documenteren van de instrumenten is een eerste stap om het langetermijnbeheer van de collectie te optimaliseren en verzekeren. Via die weg kan bovendien een groter draagvlak voor de collectie worden gecreëerd.

===Het project===
Stichting Logos diende bij de Vlaamse overheid een aanvraag in voor een tweefasig project (in het kader van de cultureel-erfgoedprojecten op landelijk en internationaal niveau) dat – als éénmalige inhaalactie – focuste op het beschrijven en documenteren van de collectie. Beide fasen werden gehonoreerd. Dankzij de steun van de overheid kon de stichting een deeltijdse projectmedewerker (80%) aanwerven voor de gehele periode. De twee fasen van het project liepen van 1/03/2019 tot 29/02/2020 en van 1/03/2020 tot 28/02/2021. In de eerste fase focuste de medewerker zich op de elektronische en elektroakoestische instrumenten en op de grote (straat)projecten en klanksculpturen (gebouwd tussen 1970 en 1995); in de tweede fase werden de interfaces en de vele muziekautomaten (orgels en geautomatiseerde percussie-, blaas- en snaarinstrumenten) en geluidenmachines (gebouwd tussen 1985 en 2019) onder de loep genomen.

Als vaste projectpartners werden het Brusselse Muziekinstrumentenmuseum en CEMPER betrokken. De inhoudelijke begeleiding van het project was in handen van een stuurgroep, samengesteld uit de projectmedewerker (Mattias Parent), de instrumentenbouwer (Godfried-Willem Raes), een vertegenwoordiger van elk van de partnerorganisaties (respectievelijk Wim Verhulst – verantwoordelijke voor de collectie elektrische en elektronische instrumenten – en Heidi Moyson) en een extern expert (Maarten Quanten).

Het project omhelsde niet enkel het registreren en documenteren van de muziekinstrumenten, maar ook diverse acties i.v.m. het verbreden van het draagvlak (bijvoorbeeld het betrekken van diverse doelgroepen, de contactname met relevante onderzoeksinstellingen). In dit praktijkvoorbeeld focussen we wat die laatste betreft enkel op aspecten die een invloed hebben op de keuze van het dataprofiel en van het platform waarop de inhoudelijke projectresultaten gepubliceerd werden.

==Methode==
In de realisatie van het project zetten we de volgende stappen:

===1. Naar een eerste overzicht van de instrumenten===
Aan het begin van het project bestond onduidelijkheid over het aantal muziekinstrumenten dat in het beheer is van Stichting Logos. Dit kwam onder meer omdat er werd uitgegaan van lijsten die de bouwer gaandeweg zelf had aangelegd, zij het niet systematisch. Ons baserend op een voorlopige lijst van instrumenten die de stichting ter beschikking had, gingen we in het projectdossier aanvankelijk uit van 120 muziekinstrumenten.

Met het doel een goede planning te kunnen opmaken, nam de projectmedewerker bij het begin van elke fase de tijd om deze lijst na te kijken en aan te vullen waar nodig. Hij deed daarvoor een beroep op de collectie, de instrumentenbouwer, de medewerkers en het archief van de stichting en keek systematisch het magazijn, kasten en andere opbergplaatsen na. Dit leverde een lijst op van een gevoelig hoger aantal instrumenten, namelijk 220.

===2. Nadere bepaling welke instrumenten beschreven en gedocumenteerd worden===
Niet alle instrumenten die Stichting Logos beheert, kwamen in aanmerking voor dit project. In overleg met de stuurgroep werden de volgende beslissingen genomen:

* De stichting beheert instrumenten die door verschillende personen gebouwd zijn (onder meer Hugh Davies, Richard Waters, Alison Knowles, Michel Waisvisz, Richard Ierman en Moniek Darge). Vanuit het pure beheersstandpunt is het relevant om deze mee te nemen in het project. Gezien hun aantal en hun specifieke plaats binnen de Vlaamse hedendaagse muziek kozen we ervoor om in eerste instantie te focussen op de instrumenten die gebouwd zijn door Godfried-Willem Raes. De andere instrumenten konden eventueel in een later stadium nog aan bod komen, op het moment dat bleek dat er voldoende tijd ter beschikking zou zijn.
* Datzelfde principe werd ook als uitgangspunt gehanteerd bij de beslissing over studiomateriaal en apparaten waarvan niet duidelijk is of ze van scratch werden opgebouwd. Bij deze objecten werd de beslissing tot opname in de catalogus bepaald door het (grotere/kleinere) aandeel dat de bouwer er in had. Een beslissing hierover werd genomen na overleg in de stuurgroep.
* Tot de collectie behoren eveneens andere ongewone instrumenten en oude automaatjes die geen unieke stukken zijn (aangekocht). De stuurgroep besliste dat deze niet tot het project behoren.
* De overzichtslijst bevatte ten slotte ook instrumenten, gebouwd door Godfried-Willem Raes, die inmiddels verloren gegaan zijn, verkocht of ontmanteld werden door de bouwer. Er werd beslist om deze, waar mogelijk, wel mee te nemen in het project en van een beschrijving te voorzien, met als motivatie dat de kennis over deze instrumenten een beter inzicht geeft in het totale repertoire van de instrumentenbouwer en aan de esthetische, bouwtechnische en filosofische opvattingen die zijn werk funderen.
* We ontdekten ook een instrument gebouwd door Godfried-Willem Raes, dat niet meer door Stichting Logos bewaard wordt. Dit instrument is opgenomen in de catalogus. De projectmedewerker ging hiervoor ter plaatse bij de huidige eigenaar.

===3. Keuze welke informatie geregistreerd moet worden===
Aan het begin van het project bepaalden we eveneens de datastructuur: de “velden” aan de hand waarvan elk van de instrumenten beschreven zouden worden. In de museumsector wordt doorgaans SPECTRUM naar voor geschoven; in Vlaanderen geldt het op SPECTRUM gebaseerde Invulboek Objecten als good practice. Specifiek voor de sector van de muziekinstrumentenmusea stellen we vast dat de meeste registratiesystemen weliswaar op één of andere manier gebaseerd zijn op SPECTRUM, maar dat het ontbreekt aan een eenduidig systeem waarop we ons konden baseren.

Om niets uit het oog te verliezen, vertrokken we van de bredere denkoefening welke informatie over de instrumenten zinvol is om bij elkaar te brengen in de context van onder meer de wensen/noden van de stichting (om de collectie gemakkelijker en beter te kunnen beheren) en de specificiteit van de instrumenten. Volgende informatie werd als noodzakelijk beschouwd om mee op te nemen:
- Informatie die de eenduidige identificatie van de muziekinstrumenten ondersteunt: inventarisnummer, de naam van het instrument.
- Informatie over de uiterlijke kenmerken van het instrument: fysieke beschrijving, afmetingen en gewicht, inscripties op het instrument.

* Informatie over de vervaardiging van de instrumenten: datering, betrokken bouwer(s), gebruikte materialen, plaats van vervaardiging, reden van vervaardiging (bepaalde instrumenten werden gebouwd n.a.v. specifieke projecten of composities).
* Informatie over de opbouw en werking van het instrument.
* Informatie over de conditie van de objecten: de staat van het instrument, problematieken.
* Informatie over de geschiedenis van de instrumenten: zowel met betrekking tot de bouw(technische) geschiedenis als de gebruiksgeschiedenis.

Bij deze denkoefening verloren we ook andere potentieel geïnteresseerde doelgroepen niet uit het oog, voor zover deze precies afgebakend konden worden: muziekhistorici/organologen, instrumentenbouwers en leerkrachten muziek. Aan welke soorten informatie de gewone liefhebber of “man in de straat” een boodschap heeft, is moeilijker te detecteren. Met bovenstaand, divers voorstel hoopte de stichting ook hun interesse te kunnen wekken. Vanwege het niet-traditionele karakter van de instrumenten (zowel qua uitzicht als qua klank) oordeelden we dat foto’s, geluids- en beeldopnames toegevoegd moesten worden voor deze doelgroepen.

Al snel werd duidelijk dat niet alle informatie zich zomaar zou laten vertalen naar concrete beschrijvingsvelden in een catalogus. De bouwtechnische complexiteit van de instrumenten (en hun gevolgen voor het beheer daarvan) maakt het noodzakelijk dat ook bouwtekeningen, elektrische schema´s, algemene richtlijnen voor het monteren en onderhoud van de instrumenten, bedieningshandleidingen, de firmware van de gebruikte microprocessoren, een beschrijving van de software die vaak specifiek ontworpen is voor het instrument, speeltechnieken, documentatie over de gebruikte chips of onderdelen, enz. op een duurzame manier bewaard en gedeeld kunnen worden. Dergelijke informatie laat zich echter niet zomaar vertalen naar een welafgelijnd beschrijvingsveld in een catalogus, noch naar de doorlopende tekst van het gemiddelde beschrijvingsveld. Deze informatie zou dus in een andere vorm als bijlage toegevoegd moeten worden aan de eigenlijke beschrijving.

===4. Het bepalen van het registratiesysteem===
Los van deze denkoefening, bogen we ook het hoofd over de vraag welk registratiesysteem we zouden gebruiken. Stichting Logos beschikt zelf niet over een professioneel collectiebeheersysteem. Er moest dus een keuze gemaakt worden:

* Of de beschrijvingen zouden geregistreerd worden via gewone kantoorsoftware, type Word, Excel, of hun opensource alternatieven;
* Of de beschrijvingen zouden geregistreerd worden via databanksoftware, type Access of Filemaker;
* Of er zou alsnog professionele collectiemanagementsoftware aangekocht worden, à la Adlib Museum (software die klaar is voor gebruik) of CollectiveAccess;
* Of er zou aangesloten worden bij bestaande catalogi of platformen.

Hét ideale registratiesysteem bestaat niet. Elk systeem heeft zijn voor- en nadelen. De piste van de professionele collectiemanagementsoftware werd al gauw verlaten om diverse redenen (prijskaartje, minder gebruiksvriendelijk en vaak ‘overkill’ voor organisaties uit de kunstensector, die noch de expertise hebben van de professionele erfgoedorganisaties, noch de vele verscheiden noden). Ook de optie van databanksoftware werd op advies van de projectpartners verlaten.

Aansluiten bij het collectiebeheersysteem van het Muziekinstrumentenmuseum was daarentegen wel een valabele optie:

* Dit systeem komt tegemoet aan de geldende standaarden in de (internationale) museumsector, wat de garantie biedt dat ook de beschrijvingen van de Logosinstrumenten aan deze standaarden zullen voldoen. Bovendien is de catalogus op enkele vlakken aangepast aan de specificiteit van muziekinstrumenten.
* Het Muziekinstrumentenmuseum is ingebed in een internationaal netwerk van instrumentenmusea en onderzoekers. Door de kennis over de Logosinstrumenten te bundelen bij het mim (in actief partnerschap) kan deze gemakkelijker doorstromen naar dit internationale netwerk.
* De publieksapplicatie (Carmentis) die gekoppeld is aan dit collectiebeheersysteem, voorziet in de publicatie van een relatief groot aantal velden. Een maximum aan informatie kan zo toegankelijk gemaakt worden.
* Het mim is een actieve partner in het Europese MIMO-project (Musical Instrument Museums Online), een gratis toegankelijke databank van muziekinstrumenten. MIMO is een zijproject van Europeana. Via het collectiebeheersysteem van het mim kunnen de beschrijvingen van de Logosinstrumenten doorvloeien naar MIMO, zij het in gereduceerde vorm (overeenstemmend met het beperktere dataprofiel dat MIMO gebruikt). Dit is een alternatieve manier om een internationaler georiënteerd publiek te bereiken.

Omdat het collectiebeheersysteem van het mim een geschikte optie zou zijn, toetsten we de resultaten van de denkoefening uit punt 3 aan het dataprofiel van de mim-catalogus. Die biedt, als professionele collectiemanagementsoftware, zeer veel mogelijkheden wat betreft de potentieel op te nemen beschrijvingsvelden (er zijn meer dan 120 velden gedefinieerd in deze catalogus). Met de denkoefening als basis maakten we hierin een gerichte keuze: we hertaalden de gewenste informatie naar concrete beschrijvingsvelden en “dubbelcheckten” de velden uit het collectiebeheersysteem die niet gebruikt zouden worden (m.a.w. we stelden ons kritisch de vraag of het ok is dat deze informatie niet opgenomen zou worden). De conclusies hierrond namen we mee in stap 5.

Een aantal velden in het collectiebeheersysteem van het mim zou niet gebruikt worden in dit project, om één van de volgende redenen:

* Het betreffende veld is niet relevant in de context van de Logoscollectie. Tot de collectie van het Muziekinstrumentenmuseum behoren tal van objecten uit andere culturen (bvb. Afrikaanse of Aziatische instrumenten). De catalogus voorziet daarom in velden die toelaten om die cultuur te benoemen, alsook de vindplaats en historische productieplaats. Deze velden zijn een voorbeeld van velden die niet van toepassing zijn in de context van dit project en deze collectie. Hetzelfde geldt ook voor een aantal meer administratieve velden, zoals de (financiële) waarde of de schenker van het object.
* Het betreffende veld zou informatie bevatten die de Stichting op andere manieren documenteert. In het kader van haar artistieke werking leent Stichting Logos met enige regelmaat instrumenten uit voor concerten of tentoonstellingen. De informatie hieromtrent (wie is de uitlener, voor welke periode, afspraken rond vervoer, verzekering e.d.) worden via andere kanalen gedocumenteerd en gearchiveerd. Het is niet nodig dat deze informatie mee in de catalogus wordt opgenomen.
* De haalbaarheid binnen de voorziene projecttijd (zoals aangevraagd in het subsidiedossier): de mim-catalogus voorziet een aantal velden waarin de optimale bewaaromstandigheden van een object gespecifieerd kunnen worden. Hoewel deze an sich niet irrelevant zijn voor de collectie van Stichting Logos, vraagt de bepaling ervan een uitgebreid materiaaltechnisch onderzoek, dat binnen de voorziene tijd niet gerealiseerd kon worden. Met betrekking tot deze informatie heeft het bovendien weinig zin om deze op te nemen als de precieze bepalingen ervan niet/moeilijk kunnen worden nageleefd. Aan de bewaarruimte van een kunstenorganisatie kunnen we moeilijk dezelfde klimatologische eisen stellen als aan de depots van professionele erfgoedinstellingen.

Ondanks dat het collectiebeheersysteem van het mim voldoet aan een aantal pertinente noden en wensen, kozen we in dit project toch niet resoluut voor dit ene systeem. De voornaamste redenen daarvoor, zijn:

* De catalogus van het mim is enkel rechtstreeks toegankelijk voor de museummedewerkers. Een extra toegang creëren voor de Logosmedewerkers, vanuit hun eigen kantoren, is technisch gezien niet onmogelijk, maar vraagt wel een financieel engagement dat niet gegarandeerd kan worden (dat engagement heeft te maken met het voorzien van extra licenties, de installatie en het onderhoud van de client bij Logos, aanpassingen aan de toegangsrechten tot de catalogus enz.). Bovendien is het belangrijk dat Stichting Logos haar dagelijkse taken m.b.t. het beheer van de collectie onafhankelijk van het mim kan verderzetten. Stel dat er een probleem opduikt met de connectie naar de catalogus, zijn de medewerkers dan steeds afhankelijk van de it-dienst van deze federale instelling? Ook over die blijvende ondersteuning zouden veel afspraken gemaakt moeten worden.
* Hoewel de publiekscatalogus van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, waar het mim onder ressorteert, relatief veel metadata publiek maakt, komt Carmentis niet helemaal tegemoet aan de noden van alle doelgroepen die Stichting Logos wil bereiken met dit project en van de collectie an sich:
** Via Carmentis kunnen enkel fotobestanden toegankelijk gemaakt worden, wat een probleem is voor alle bijhorende documentatie in de vorm van ontwerptekeningen, elektrische schema’s e.d. die we willen voorzien. Personen die de collectie raadplegen vanuit een muziektechnisch oogpunt (bijvoorbeeld instrumentenbouwers) vinden dus niet de informatie die hen boeit.
** Carmentis is weinig laagdrempelig. Het ligt absoluut niet voor de hand dat bvb. leerkrachten uit het Deeltijds Kunstonderwijs deze catalogus ter hand nemen om lessen voor te bereiden. Niet enkel de complexiteit van Carmentis, maar ook die van de collectie ligt aan de basis hiervan.

Er werd dan ook gekozen voor een gemengd systeem, waarbij de projectmedewerker de beschrijvingen in eerste instantie zou opmaken via gewone kantoorsoftware. Dit heeft als voordeel dat het dataprofiel niet gebonden was aan een vooraf opgelegde structuur en “compact” gehouden kon worden (zonder een teveel aan velden die toch niet gebruikt zouden worden). Van daaruit zouden de beschrijvingen doorvloeien naar de catalogus van het Muziekinstrumentenmuseum.

In combinatie met de tools van het mim, kozen we ervoor om parallel daarmee ook een afzonderlijke projectwebsite uit te bouwen. Dit bood ons de volgende voordelen:

* Via de website kunnen we wél alle documentatie toegankelijk maken voor het publiek als onderdeel van de beschrijving.
* De collectie wordt op een andere manier toegankelijk gemaakt worden voor doelgroepen van niet-experten (bijvoorbeeld leerkrachten uit het DKO), doordat we op de website met een alternatief systeem van trefwoorden kunnen experimenteren. Het ontdekken van alternatieve verbanden tussen de instrumenten staat daarbij centraal.
* Via de achterliggende standaardterminologieën (thesauri) biedt Carmentis de mogelijkheid om vrij door te klikken en te browsen tussen instrumenten. Als gebruiker kan je voor een bepaald instrument snel gelijkaardige objecten terugvinden via de objectnaam, de classificatiecode van een instrument, de maker, datering of de gebruikte materialen. Een aantal van deze methodes zijn in de context van de Logoscollectie minder relevant (de bouwer (want overal dezelfde); materialen (want zowat elk instrument is een onontwarbaar amalgaam aan materialen)). Met het oog op een grotere toegankelijkheid voelden we de nood aan een trefwoordensysteem dat toelaat om de instrumenten op een meer intuïtieve manier te doorzoeken. Dit systeem, gerealiseerd via de projectwebsite, uit zich op twee manieren.
** Het hermetische classificatiesysteem van Hornbostel-Sachs op een andere manier presenteren, geschikt voor een niet organologisch geschoold publiek. Waar bijvoorbeeld de Optokraak volgens het systeem van Hornbostel-Sachs geclassificeerd wordt als “533.11 Analogue modules: audio signal generators”, kan dit in het alternatieve classificatiesysteem aangeduid als ‘elektronisch’ en ‘synthesizer’. De Bourdonola (volgens Hornbostel-Sachs een “514 Electro-acoustic aerophones”) mag gewoon een ‘muziekrobot’ zijn, naar het principe van een ‘orgel’, met toepassing van ‘midi’.
** Via dit alternatieve trefwoordensysteem kunnen eveneens termen toegevoegd worden, die normaliter niet geassocieerd worden met muziekinstrumenten en op die manier de interesse kunnen wekken. Voorbeelden zijn termen als ‘aanraakpunten’, ‘sonar’ en ‘tabaksblik’.

Dergelijk taggingsysteem biedt een alternatieve toegang tot de complexiteit van de instrumenten, waarmee onverwachte verbanden gelegd kunnen worden tussen de instrumenten. Dat dit bovendien kan gebeuren in een ook voor leken begrijpelijke taal is ons inziens een plus naar publiekswerking toe.

===5. Het vastleggen van de datastructuur===
Rekening houdend met de bedenkingen uit de vorige aandachtspunten, werd het onderstaande dataprofiel vastgelegd. In het volgende punt gaan we verder in op hoe deze velden concreet gebruikt werden.

* Inventarisnummer
* Objectnaam
* Naam/titel van het instrument
* Classificatie (Hornbostel-Sachs)
* Deelcollectie
* Naam beheerder/eigenaar
* Productie (vervaardiger)
* Geografie (productieplaats)
* Datering
* Beschrijving van het instrument
* Inscripties
* Opbouw van het instrument/de installatie
* Historiek van het instrument
* Speelwijze, repertoire en inzet in producties
* Afmetingen en gewicht
* Staat van het instrument
* Problematieken
* Samenvatting
* Trefwoorden
** Tags
** Categorieën

Op de samenvatting en trefwoorden na (die enkel voor de projectwebsite gebruikt worden), stroomde alle informatie door naar het collectiebeheersysteem van het mim. Carmentis publiceert weliswaar niet alle velden. Omgekeerd geldt dat drie velden niet gepubliceerd worden via de projectwebsite. Het betreft de velden ‘objectnaam’, ‘naam van de beheerder/eigenaar’ en ‘geografische productieplaats’ die geen toegevoegde waarde hebben in deze context.

===6. Het registratie- en documentatieproces===
De bovenstaande punten 1 tot 5 weerspiegelen geen lineair proces. Veeleer werd er ‘over en weer’ tussen de partners nagedacht – inzichten bij de ene vraag leidden tot nieuwe inzichten rond een andere vraag. Dit proces begon vóór de start van het project en werd nadien verdergezet in overleg met de projectcoördinator. Tijdens de eerste maand konden de nodige knopen over dataprofiel, registratiesoftware en de verhouding tot de publieksplatformen worden doorgehakt. Aan het begin van de tweede fase herevalueerden we het gebruikte dataprofiel.
Eens deze beslissingen genomen waren, kon de projectmedewerker van start gaan met het beschrijven en documenteren van de vele instrumenten. Hij ging daarbij gefaseerd te werk (per type instrumenten), zoals beschreven in de projectaanvragen.
Per instrument werden telkens de volgende stappen doorlopen:
* Grondige studie van het instrument zelf;
* Zoektocht naar archiefstukken (in het Logosarchief) die betrekking hebben op het instrument in kwestie (zowel papieren stukken als audio(visuele) fragmenten);
* Digitalisering van bestaande archiefstukken die als extra documentatie aan de beschrijving kunnen worden toegevoegd;
* Opstellen van nieuwe documentatie betreffende de werking, etc. van het instrument, waar nodig;
* Input vragen aan de bouwer, Godfried-Willem Raes, en deze verwerken;
* De eigenlijke beschrijving maken op basis van de bekomen informatie;
* Documenteren van de instrumenten via foto’s, filmpjes (in batch).
* Doorgeven van de beschrijvingen aan mim (in batch).

De velden van het dataprofiel werden daarbij als volgt ingevuld:
'''Inventarisnummer:'''
Voor het toewijzen van de inventarisnummers volgden we de regels van het mim. Een inventarisnummer bestaat daardoor steeds uit het voorvoegsel “LOGOS” gevolgd door een bouwjaar. Na het bouwjaar staat een punt waarna een nummer met twee digits volgt. Dat laatste nummer is een volgnummer binnen het bouwjaar, en dus afhankelijk van hoeveel instrumenten er in dat bouwjaar ontstonden. Een voorbeeld:
Beltelefoon heeft het catalogusnummer LOGOS 1975.02 . Dit wil zeggen dat beltelefoon het tweede instrument is uit de Logoscollectie dat in 1975 werd gebouwd.

'''Objectnaam:'''
Toegekend op basis van de thesaurus die het mim gebruikt.

'''Naam/titel van het instrument:'''
De eigennaam, zoals die door de bouwer aan het instrument werd toegekend, of de soortnaam. Indien instrumenten dezelfde naam dragen, maar toch te onderscheiden zijn van elkaar, dan werden ze als aparte objecten beschreven.

'''Classificatie:'''
Voor de classificatie werd uitgegaan van de recentste revisie van het Hornbostel-Sachs classificatiesysteem dat internationaal geldt als dé standaard voor het classificeren van muziekinstrumenten. Voor de instrumenten die geen eenduidige plaats in dat systeem vinden, werd er door de stuurgroep naar een oplossing gezocht. Hiervoor werd er een 6de categorie (experimentele klanksculptuur) aan de 5 bestaande categorieën toegevoegd. Hierin vonden de klanksculpturen en interactieve muzikale events hun plaats. Ook de modulaire muziekinstrumenten werden onder deze categorie geplaatst. Als er verschillende “traditionele” categorieën (codes) van toepassing zijn op het instrument werden deze toegevoegd of gecombineerd met een korte omschrijving. Enkele voorbeelden:
* Piperola is een automatisch orgel met geautomatiseerd Turks slagwerk (bevat zowel membranofonen als idiofonen). Piperola wordt als volgt geclassificeerd: 6: 511 + 512 + 514
* Wolkenrijder is een muzikale klanksculptuur waarbij gebruik wordt gemaakt van de klank van motoren, draaiende wielen en een doorslaande tong. Wolkenrijder word als volgt geclassificeerd: 6: 514 + externe factoren (motoren en draaiende wielen)

'''Deelcollectie:'''
Bedoeld als aanduiding – binnen de collectie van het mim – dat het hier een instrument uit de Collectie van Stichting Logos betreft.

'''Naam beheerder/eigenaar:'''
In alle gevallen is dit Logos. Opnieuw is dit veld voornamelijk belangrijk in het kader van de opname van deze beschrijvingen in de catalogus van het mim.

'''Productie (vervaardiger):'''
Hierin worden de bouwers, medewerkers en eventueel firma´s en adviseurs genoemd.

'''Geografie (productieplaats):'''
Is voor alle instrumenten dezelfde, nl. Gent.

'''Datering:'''
Voor de datering wordt uitgegaan van jaar waarin het instrument – of de eerste versie ervan – werd afgewerkt. Als de eigenlijke bouw vroeger startte wordt dat bij het veld “historiek” toegevoegd. Ook andere uitgebreidere info omtrent datering, versies en aanpassingen wordt daar opgenomen. Het bouwjaar wordt op de projectwebsite ook gebruikt als tool om de instrumenten van de collectie te filteren.

'''Beschrijving van het instrument:'''
Het instrument wordt als object beschreven in de staat waarin het zich op heden bevindt. Er wordt ingegaan op de fysieke constructie, de gebruikte materialen, de vormgeving, de plaats van de onderdelen en hun werking.
Eventuele wijzigingen en veranderingen worden gedocumenteerd in de historiek van het instrument.

'''Inscripties:'''
De inscripties op het instrument worden opgesomd.

'''Opbouw van het instrument/de installatie:'''
Hier wordt praktische en technische informatie meegegeven. Er wordt geduid hoe het instrument moet worden gemonteerd, welke kabels waar moeten worden aangesloten en welke handelingen er moeten gebeuren voor opstart en/of onderhoud.

'''Historiek van het instrument:'''
Vele instrumenten hebben een lange ontstaansgeschiedenis. Van Autosax kunnen we bijvoorbeeld vijf versies onderscheiden. Deze muziekrobot onderging gaandeweg namelijk ingrijpende veranderingen die te maken hebben met experimenten op vlak van klankopwekking. Deze versies en andere aanpassingen worden in de historiek zo precies mogelijk op gelijst en gedateerd.

'''Speelwijze, repertoire en inzet in producties:'''
Hier wordt dieper ingegaan op hoe het instrument moet worden bespeeld. Bij sommige van de instrumenten van de collectie is de speelwijze helemaal niet vanzelfsprekend. Ook het repertoire en eventueel het specifieke gebruik in producties wordt hier geduid.

'''Afmetingen en gewicht:'''
Voor de afmetingen wordt uitgegaan van het instrument in een denkbeeldige kubus. Het gewicht wordt weergegeven in kilogram.

'''Staat van het instrument:'''
De staat van het instrument werd geëvalueerd. Sommige instrumenten of onderdelen ervan zijn niet in werkende staat.

'''Problematieken:'''
Hier worden de problematieken opgesomd die in bovenstaande velden nog geen plaats vonden.

'''Samenvatting:'''
Een beknoptere beschrijving van het instrument en zijn werking die als inleidende tekst gebruikt wordt op de overzichtspagina’s van de projectwebsite.

'''Trefwoorden:'''
Deze worden enkel op de projectwebsite getoond. Het omvat twee systemen die toelaten om de collectie op een meer intuïtieve manier te doorzoeken en te filteren:
* Categorieën: We onderscheiden 7 categorieën waartoe de instrumenten van deze collectie kunnen behoren: akoestisch, digitaal, elektroakoestisch, elektronisch, muzikaal event, klanksculptuur en muziekrobot. Omwille van de aard van de instrumenten kan één instrument tot verschillende categorieën behoren.
* Tags: vrij te kiezen, laagdrempelige trefwoorden die het instrument, haar werking of onderdelen beschrijven in mensentaal. Voorbeelden zijn ‘trompet’, ‘tokkelen’ en ‘acceleratiesensor’.

Waar die voorhanden was in het Logosarchief werd bestaande documentatie in de vorm van bouwplannen, elektrische schema’s etc. “gerecupereerd”. Uiteraard werd de informatie eerst gecontroleerd en getoetst aan de huidige staat en werking van het instrument. Indien de informatie up to date was, werden de documenten ingescand en als bijlage toegevoegd aan de beschrijving. Voor bepaalde instrumenten bestond dergelijke informatie niet en moest de projectcoördinator deze maken. Hij focuste daarbij op die informatie die noodzakelijk is om een goede werking van het instrument te garanderen (bvb. elektrische schema’s). In overleg met de stuurgroep werd besloten dat er geen speciale software moest worden aangekocht om deze tekeningen op te stellen.
Tijdens het project vonden er ook 24 fotosessies plaats. De projectcoördinator informeerde op voorhand bij de projectpartners naar richtlijnen en good practices hieromtrent, onder meer wat betreft het bestandsformaat, de achtergrond, de lichtinval, de verhouding geheel-detailfoto’s, etc. De nodige afspraken werden gemaakt. Deze foto´s werden met professioneel materiaal aangemaakt; de projectcoördinator kreeg hierbij de hulp van Logos-medewerker Kristof Lauwers. Na elke sessie werden de foto’s ook digitaal bewerkt in functie van de publicatie.
Ook bijkomend film- en geluidsmateriaal werd aangemaakt; opnieuw werden hier de nodige afspraken rond gemaakt. De beperkte projecttijd stond een systematische aanpak echter niet toe. Via de dagelijkse, artistieke werking van Logos zullen de leemtes echter verder ingevuld worden. Zo organiseerde de stichting het voorbije jaar een aantal streamingsconcerten waarbij bepaalde instrumenten uit de collectie in de kijker gezet werden. Elk concert werd voorafgegaan door een toelichting over de bouw en geschiedenis van het instrument. De filmpjes van deze concerten werden toegevoegd aan de projectwebsite.
Na het verzamelen van alle informatie werden de beschrijvingen en documentatie in batch aan het mim bezorgd. Hun medewerkers zorgden ervoor dat alle informatie werd ingegeven in het eigen collectiebeheersysteem en toegankelijk werd gemaakt via Carmentis.

Tijdens het catalografieproces werden we geconfronteerd met een problematiek specifiek voor dit soort instrumenten; nl. het idee of een beschrijving per instrument volstond, dan wel een beschrijving per ‘onderdeel’ moest worden voorzien. Dit zou inhouden dat de instrumenten herleid worden tot hun diverse samenstellende onderdelen. Een vergelijking met meer traditionele mechanische instrumenten kan dit snel toelichten: beschrijf je een mechanisch orgel als 1 instrument, of geef je de verschillende – vaak volledige – deelinstrumenten waaruit het is opgebouwd (saxofoon, trom, accordeon, etc.) een aparte beschrijving? Het is een problematiek waar ook de collectieverantwoordelijke van de collectie Jef Ghysels mee geconfronteerd wordt en waarover we haar expertise inwonnen.
Bij de Logosinstrumenten – omwille van hun hybriditeit, de modulariteit en het grotere aandeel aan innovatieve elektronische en digitale componenten – situeert deze problematiek zich iets op een ander terrein: de samenstellende delen van een instrument zijn geen duidelijk te onderscheiden traditionele instrumenten, maar een versmelting van muziekinstrument, compositie, uitvoering en andere ‘data’, vaak nog in een los-vast-verband. Om deze problematiek in kaart te brengen, voerde de projectcoördinator een casestudy uit naar het instrument HEX. In de stuurgroep hebben we deze problematiek uitgebreid behandeld, maar helaas geen afdoende oplossing gevonden. Het ontbreekt ons daarvoor onder meer aan duidelijke, internationaal aanvaarde definities van de termen ‘muziekinstrument’, ‘compositie’ en ‘uitvoering’, met inbegrip van een correcte afbakening van ‘data’ (wat een doctoraatsonderzoek op zich zou kunnen zijn). Om die reden zijn de instrumenten – en hun verschillende samenstellende onderdelen als één geheel beschreven.

Bepaalde instrumenten zijn, in overleg met de stuurgroep, als groep beschreven. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Howling Hometrainers en bij Pneumafoon. Dat laatste instrument omvat 20 aparte klanksculpturen die middels grote luchtkussens tot klinken gebracht worden. Het eerstgenoemde instrument wordt gevormd door (max. 12) hometrainers. Hoewel de beweging op elk van de hometrainers afzonderlijk in geluid wordt omgezet, wordt het idee achter deze instrument pas gerealiseerd indien zij als ensemble bespeeld worden. Het instrument is dus geconcipieerd als een ensemble, net zoals dat bij Pneumafoon het geval is. In deze gevallen wordt dus niet elke klanksculptuur of hometrainer als een apart instrument opgenomen in de catalogus.

==Resultaten en aandachtspunten==
* In de voorziene projectperiode (2 jaar, 80% VTE) werden 200 muziekinstrumenten op stukniveau op een wetenschappelijk verantwoorde manier beschreven en gedocumenteerd. Informatie die niet in catalogusvorm (gestructureerde velden) kan worden opgenomen, is toegevoegd als bijkomende documentatie. De beschrijvingsrecords en documentatie zijn aan elkaar gekoppeld. Standaarden m.b.t. dataprofielen – zoals die in de erfgoedsector gebruikt worden – moeten niet klakkeloos overgenomen worden. Ze mogen geïnterpreteerd worden in functie van de eigen noden en wensen. Het is belangrijk hier bewust mee om te gaan en voldoende tijd uit te trekken om te bepalen wat het gewenste resultaat moet zijn, want bepaalde beslissingen kunnen niet altijd vlot teruggedraaid worden.
* De instrumenten werden opgenomen op een aparte projectwebsite en in de catalogus van het Muziekinstrumentenmuseum. Dit houdt in dat de informatie op meerdere plaatsen onderhouden en up to date gehouden moet worden en vraagt de nodige afspraken, in dit geval met het mim.
* Meerdere medewerkers van de stichting zijn op diverse momenten betrokken geweest bij de verschillende onderdelen dit project (het beschrijven, fotograferen, filmen, de uitbouw van de projectwebsite, etc.). De kennis over de methode en de tools wordt gedeeld door de organisatie, wat belangrijk is voor het langetermijn beheer van de instrumenten en de projectresultaten. Alle nodige informatie over de instrumenten kan snel en gemakkelijk worden teruggevonden door alle medewerkers.
* Godfried-Willem Raes is nog steeds als bouwer aan de slag. In dat opzicht groeit de collectie muziekinstrumenten van Stichting Logos nog steeds aan. Met dit retroactieve project is een belangrijke impuls gegeven tot een goede werkmethode en tools om de registratie van de instrumenten te kunnen bijhouden. Nieuwe instrumenten kunnen nu voortaan vlot geregistreerd en gedocumenteerd worden als onderdeel van de dagelijkse werking van de stichting. Hierover zijn ook de nodige afspraken gemaakt met het mim.
* De beschikbare informatie helpt de organisatie met het beheer van de instrumenten. Hoewel sommige instrumenten verloren zijn gegaan, zijn er ook een aantal opnieuw ‘opgedoken’. De verzamelde informatie biedt de stichting een beter inzicht in de samenstelling van de collectie en de noden van elk instrument en helpt de stichting om in de toekomst rationele beslissingen te nemen inzake het dagelijkse beheer, preservering, restauratie, verzekering, uitleen aan derden (in die zin ondersteunen de projectresultaten ook de artistieke werking van de stichting), enz. Op basis van de resultaten kan de stichting haar visie op de instrumenten, als gebruiksinstrumenten en als erfgoed, verder ontwikkelen.
* In dit project werd bewust nog geen aandacht besteed aan een (cultuurhistorische) waardering van de instrumenten. In samenwerking met CEMPER zal evenwel een waarderingstraject rond deze instrumenten opgezet worden in de loop van 2021. We zijn er van overtuigd dat dit traject – waarbij we verschillende stakeholders willen betrekken – bijkomende inzichten zal opleveren.
* De collectie wordt via twee platformen toegankelijk gemaakt: Carmentis (de publiekscatalogus van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, waaronder het mim ressorteert) en een aparte projectwebsite. Op deze manier kan de informatie die publiek gemaakt wordt doorstromen naar diverse doelgroepen: onderzoek, onderwijs, instrumentenbouwers(-in-opleiding). De aangeboden informatie kan worden afgestemd op de noden van de doelgroep.

''Auteur'': Heidi Moyson ([[CEMPER]])

[[Categorie:Praktijkvoorbeelden]]

De beschrijving van muziekinstrumenten. De collectie van Stichting Logos als case

2021-05-05T12:23:29Z

Mariet Calsius: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Stichting Logos beheert een collectie van meer dan 200 niet-traditionele muziekinstrumenten, gebouwd door Godfried-Willem Raes. Om het beheer van die collectie te v...'

Stichting Logos beheert een collectie van meer dan 200 niet-traditionele muziekinstrumenten, gebouwd door Godfried-Willem Raes. Om het beheer van die collectie te vergemakkelijken en haar draagvlak te vergroten, wenste de stichting een uitgebreide catalogus op te maken en te publiceren. Welke informatie over de instrumenten daarbij verzameld werd, hoe die werd geregistreerd en via welke platformen die toegankelijk werd gemaakt, leest u in dit praktijkvoorbeeld.

==Probleemstelling==
===Stichting Logos en haar collectie muziekinstrumenten===
Sinds haar ontstaan in 1968 draagt Stichting Logos één missie uit: het promoten en ontwikkelen van hedendaagse muziek en geluidskunst in de breedste zin van het woord. De werking situeerde zich steeds binnen drie domeinen: onderzoek, productie en documentatie. In de praktijk zijn deze drie domeinen innig verstrengeld. Door deze unieke wisselwerking ontstond er een boeiend en creatief platform voor componisten, wetenschappers, muzikanten, dansers en andere kunstenaars.
Sinds de jaren ’70 is muziekmaker – en medeoprichter van Logos – Godfried-Willem Raes als instrumentenbouwer één van de pioniers in het onderzoek naar nieuwe expressiemiddelen en het ontwikkelen van de technologie daarvoor (interfaces), het zoeken naar en ontwikkelen van nieuwe klanken en klankmogelijkheden, het uitbreiden van het begrip muziekinstrument (het instrument als compositie) en de filosofische onderbouw ervan. Het resultaat van dit onderzoek in de kunst is de collectie van ca. 220 innovatieve muziekinstrumenten die hij bouwde over een periode van 45 jaar.
Deze collectie – die onder het beheer staat van de stichting – is zeer hybride en al de experimentele instrumenten zijn uniek, in die zin dat er steeds maar één exemplaar van bestaat. De instrumenten staan soms ver van wat er traditioneel onder “muziekinstrument” verstaan wordt. Bouwtechnisch gezien vermengen ze technieken uit de traditionele instrumentenbouw, met elektrische/elektronische en digitale innovaties. Omdat er gebruik gemaakt wordt van verschillende soorten klankopwekking zijn sommige van deze artistieke objecten in hoge mate modulair. Ook de bespeling is doorgaans niet traditioneel. Zo worden sommige instrumenten bijvoorbeeld door het publiek bespeeld of aangestuurd via speciaal daarvoor ontwikkelde interfaces (beweging, geluid). Eenzelfde instrument heeft vaak ook verschillende verschijningsvormen. Zo kan een audioart-installatie gebruikt worden in een performance of een instrument of geluidenmachine samenvallen met de partituur. De collectie is dus een belangrijke getuige van de ontwikkelingen in de hedendaagse/nieuwe muziek in het algemeen en van de filosofische en (muziek)esthetische opvattingen van hun maker in het bijzonder.
De verantwoordelijkheden van de stichting t.o.v. collectie beperkten zich lange tijd tot de passieve bewaring en de activering van de collectie, onder meer door de organisatie van concerten. Zoals bij veel kunstenorganisaties het geval is, verdween het eigenlijke beheer van de collectie steeds naar het achterplan. Recent kwam bij de stichting een erfgoedreflex naar boven, aangewakkerd door de vaststelling dat de instrumenten (mechanische, elektr(on)ische en digitale componenten) erg kwetsbaar zijn en alle kennis erover verloren dreigt te gaan (gezien de leeftijd van hun maker). Actie was dus broodnodig. Het beschrijven en documenteren van de instrumenten is een eerste stap om het langetermijnbeheer van de collectie te optimaliseren en verzekeren. Via die weg kan bovendien een groter draagvlak voor de collectie worden gecreëerd.

===Het project===
Stichting Logos diende bij de Vlaamse overheid een aanvraag in voor een tweefasig project (in het kader van de cultureel-erfgoedprojecten op landelijk en internationaal niveau) dat – als éénmalige inhaalactie – focuste op het beschrijven en documenteren van de collectie. Beide fasen werden gehonoreerd. Dankzij de steun van de overheid kon de stichting een deeltijdse projectmedewerker (80%) aanwerven voor de gehele periode. De twee fasen van het project liepen van 1/03/2019 tot 29/02/2020 en van 1/03/2020 tot 28/02/2021. In de eerste fase focuste de medewerker zich op de elektronische en elektroakoestische instrumenten en op de grote (straat)projecten en klanksculpturen (gebouwd tussen 1970 en 1995); in de tweede fase werden de interfaces en de vele muziekautomaten (orgels en geautomatiseerde percussie-, blaas- en snaarinstrumenten) en geluidenmachines (gebouwd tussen 1985 en 2019) onder de loep genomen.
Als vaste projectpartners werden het Brusselse Muziekinstrumentenmuseum en CEMPER betrokken. De inhoudelijke begeleiding van het project was in handen van een stuurgroep, samengesteld uit de projectmedewerker (Mattias Parent), de instrumentenbouwer (Godfried-Willem Raes), een vertegenwoordiger van elk van de partnerorganisaties (respectievelijk Wim Verhulst – verantwoordelijke voor de collectie elektrische en elektronische instrumenten – en Heidi Moyson) en een extern expert (Maarten Quanten).
Het project omhelsde niet enkel het registreren en documenteren van de muziekinstrumenten, maar ook diverse acties i.v.m. het verbreden van het draagvlak (bijvoorbeeld het betrekken van diverse doelgroepen, de contactname met relevante onderzoeksinstellingen). In dit praktijkvoorbeeld focussen we wat die laatste betreft enkel op aspecten die een invloed hebben op de keuze van het dataprofiel en van het platform waarop de inhoudelijke projectresultaten gepubliceerd werden.

==Methode==
In de realisatie van het project zetten we de volgende stappen:

===1. Naar een eerste overzicht van de instrumenten===
Aan het begin van het project bestond onduidelijkheid over het aantal muziekinstrumenten dat in het beheer is van Stichting Logos. Dit kwam onder meer omdat er werd uitgegaan van lijsten die de bouwer gaandeweg zelf had aangelegd, zij het niet systematisch. Ons baserend op een voorlopige lijst van instrumenten die de stichting ter beschikking had, gingen we in het projectdossier aanvankelijk uit van 120 muziekinstrumenten.
Met het doel een goede planning te kunnen opmaken, nam de projectmedewerker bij het begin van elke fase de tijd om deze lijst na te kijken en aan te vullen waar nodig. Hij deed daarvoor een beroep op de collectie, de instrumentenbouwer, de medewerkers en het archief van de stichting en keek systematisch het magazijn, kasten en andere opbergplaatsen na. Dit leverde een lijst op van een gevoelig hoger aantal instrumenten, namelijk 220.

===2. Nadere bepaling welke instrumenten beschreven en gedocumenteerd worden===
Niet alle instrumenten die Stichting Logos beheert, kwamen in aanmerking voor dit project. In overleg met de stuurgroep werden de volgende beslissingen genomen:
- De stichting beheert instrumenten die door verschillende personen gebouwd zijn (onder meer Hugh Davies, Richard Waters, Alison Knowles, Michel Waisvisz, Richard Ierman en Moniek Darge). Vanuit het pure beheersstandpunt is het relevant om deze mee te nemen in het project. Gezien hun aantal en hun specifieke plaats binnen de Vlaamse hedendaagse muziek kozen we ervoor om in eerste instantie te focussen op de instrumenten die gebouwd zijn door Godfried-Willem Raes. De andere instrumenten konden eventueel in een later stadium nog aan bod komen, op het moment dat bleek dat er voldoende tijd ter beschikking zou zijn.
- Datzelfde principe werd ook als uitgangspunt gehanteerd bij de beslissing over studiomateriaal en apparaten waarvan niet duidelijk is of ze van scratch werden opgebouwd. Bij deze objecten werd de beslissing tot opname in de catalogus bepaald door het (grotere/kleinere) aandeel dat de bouwer er in had. Een beslissing hierover werd genomen na overleg in de stuurgroep.
- Tot de collectie behoren eveneens andere ongewone instrumenten en oude automaatjes die geen unieke stukken zijn (aangekocht). De stuurgroep besliste dat deze niet tot het project behoren.
- De overzichtslijst bevatte ten slotte ook instrumenten, gebouwd door Godfried-Willem Raes, die inmiddels verloren gegaan zijn, verkocht of ontmanteld werden door de bouwer. Er werd beslist om deze, waar mogelijk, wel mee te nemen in het project en van een beschrijving te voorzien, met als motivatie dat de kennis over deze instrumenten een beter inzicht geeft in het totale repertoire van de instrumentenbouwer en aan de esthetische, bouwtechnische en filosofische opvattingen die zijn werk funderen.
- We ontdekten ook een instrument gebouwd door Godfried-Willem Raes, dat niet meer door Stichting Logos bewaard wordt. Dit instrument is opgenomen in de catalogus. De projectmedewerker ging hiervoor ter plaatse bij de huidige eigenaar.

===3. Keuze welke informatie geregistreerd moet worden===
Aan het begin van het project bepaalden we eveneens de datastructuur: de “velden” aan de hand waarvan elk van de instrumenten beschreven zouden worden. In de museumsector wordt doorgaans SPECTRUM naar voor geschoven; in Vlaanderen geldt het op SPECTRUM gebaseerde Invulboek Objecten als good practice. Specifiek voor de sector van de muziekinstrumentenmusea stellen we vast dat de meeste registratiesystemen weliswaar op één of andere manier gebaseerd zijn op SPECTRUM, maar dat het ontbreekt aan een eenduidig systeem waarop we ons konden baseren.
Om niets uit het oog te verliezen, vertrokken we van de bredere denkoefening welke informatie over de instrumenten zinvol is om bij elkaar te brengen in de context van onder meer de wensen/noden van de stichting (om de collectie gemakkelijker en beter te kunnen beheren) en de specificiteit van de instrumenten. Volgende informatie werd als noodzakelijk beschouwd om mee op te nemen:
- Informatie die de eenduidige identificatie van de muziekinstrumenten ondersteunt: inventarisnummer, de naam van het instrument.
- Informatie over de uiterlijke kenmerken van het instrument: fysieke beschrijving, afmetingen en gewicht, inscripties op het instrument.
- Informatie over de vervaardiging van de instrumenten: datering, betrokken bouwer(s), gebruikte materialen, plaats van vervaardiging, reden van vervaardiging (bepaalde instrumenten werden gebouwd n.a.v. specifieke projecten of composities).
- Informatie over de opbouw en werking van het instrument.
- Informatie over de conditie van de objecten: de staat van het instrument, problematieken.
- Informatie over de geschiedenis van de instrumenten: zowel met betrekking tot de bouw(technische) geschiedenis als de gebruiksgeschiedenis.
Bij deze denkoefening verloren we ook andere potentieel geïnteresseerde doelgroepen niet uit het oog, voor zover deze precies afgebakend konden worden: muziekhistorici/organologen, instrumentenbouwers en leerkrachten muziek. Aan welke soorten informatie de gewone liefhebber of “man in de straat” een boodschap heeft, is moeilijker te detecteren. Met bovenstaand, divers voorstel hoopte de stichting ook hun interesse te kunnen wekken. Vanwege het niet-traditionele karakter van de instrumenten (zowel qua uitzicht als qua klank) oordeelden we dat foto’s, geluids- en beeldopnames toegevoegd moesten worden voor deze doelgroepen.

Al snel werd duidelijk dat niet alle informatie zich zomaar zou laten vertalen naar concrete beschrijvingsvelden in een catalogus. De bouwtechnische complexiteit van de instrumenten (en hun gevolgen voor het beheer daarvan) maakt het noodzakelijk dat ook bouwtekeningen, elektrische schema´s, algemene richtlijnen voor het monteren en onderhoud van de instrumenten, bedieningshandleidingen, de firmware van de gebruikte microprocessoren, een beschrijving van de software die vaak specifiek ontworpen is voor het instrument, speeltechnieken, documentatie over de gebruikte chips of onderdelen, enz. op een duurzame manier bewaard en gedeeld kunnen worden. Dergelijke informatie laat zich echter niet zomaar vertalen naar een welafgelijnd beschrijvingsveld in een catalogus, noch naar de doorlopende tekst van het gemiddelde beschrijvingsveld. Deze informatie zou dus in een andere vorm als bijlage toegevoegd moeten worden aan de eigenlijke beschrijving.

===4. Het bepalen van het registratiesysteem===
Los van deze denkoefening, bogen we ook het hoofd over de vraag welk registratiesysteem we zouden gebruiken. Stichting Logos beschikt zelf niet over een professioneel collectiebeheersysteem. Er moest dus een keuze gemaakt worden:
- Of de beschrijvingen zouden geregistreerd worden via gewone kantoorsoftware, type Word, Excel, of hun opensource alternatieven;
- Of de beschrijvingen zouden geregistreerd worden via databanksoftware, type Access of Filemaker;
- Of er zou alsnog professionele collectiemanagementsoftware aangekocht worden, à la Adlib Museum (software die klaar is voor gebruik) of CollectiveAccess;
- Of er zou aangesloten worden bij bestaande catalogi of platformen.
Hét ideale registratiesysteem bestaat niet. Elk systeem heeft zijn voor- en nadelen. De piste van de professionele collectiemanagementsoftware werd al gauw verlaten om diverse redenen (prijskaartje, minder gebruiksvriendelijk en vaak ‘overkill’ voor organisaties uit de kunstensector, die noch de expertise hebben van de professionele erfgoedorganisaties, noch de vele verscheiden noden). Ook de optie van databanksoftware werd op advies van de projectpartners verlaten.

Aansluiten bij het collectiebeheersysteem van het Muziekinstrumentenmuseum was daarentegen wel een valabele optie:
- Dit systeem komt tegemoet aan de geldende standaarden in de (internationale) museumsector, wat de garantie biedt dat ook de beschrijvingen van de Logosinstrumenten aan deze standaarden zullen voldoen. Bovendien is de catalogus op enkele vlakken aangepast aan de specificiteit van muziekinstrumenten.
- Het Muziekinstrumentenmuseum is ingebed in een internationaal netwerk van instrumentenmusea en onderzoekers. Door de kennis over de Logosinstrumenten te bundelen bij het mim (in actief partnerschap) kan deze gemakkelijker doorstromen naar dit internationale netwerk.
- De publieksapplicatie (Carmentis) die gekoppeld is aan dit collectiebeheersysteem, voorziet in de publicatie van een relatief groot aantal velden. Een maximum aan informatie kan zo toegankelijk gemaakt worden.
- Het mim is een actieve partner in het Europese MIMO-project (Musical Instrument Museums Online), een gratis toegankelijke databank van muziekinstrumenten. MIMO is een zijproject van Europeana. Via het collectiebeheersysteem van het mim kunnen de beschrijvingen van de Logosinstrumenten doorvloeien naar MIMO, zij het in gereduceerde vorm (overeenstemmend met het beperktere dataprofiel dat MIMO gebruikt). Dit is een alternatieve manier om een internationaler georiënteerd publiek te bereiken.

Omdat het collectiebeheersysteem van het mim een geschikte optie zou zijn, toetsten we de resultaten van de denkoefening uit punt 3 aan het dataprofiel van de mim-catalogus. Die biedt, als professionele collectiemanagementsoftware, zeer veel mogelijkheden wat betreft de potentieel op te nemen beschrijvingsvelden (er zijn meer dan 120 velden gedefinieerd in deze catalogus). Met de denkoefening als basis maakten we hierin een gerichte keuze: we hertaalden de gewenste informatie naar concrete beschrijvingsvelden en “dubbelcheckten” de velden uit het collectiebeheersysteem die niet gebruikt zouden worden (m.a.w. we stelden ons kritisch de vraag of het ok is dat deze informatie niet opgenomen zou worden). De conclusies hierrond namen we mee in stap 5.

Een aantal velden in het collectiebeheersysteem van het mim zou niet gebruikt worden in dit project, om één van de volgende redenen:
- Het betreffende veld is niet relevant in de context van de Logoscollectie. Tot de collectie van het Muziekinstrumentenmuseum behoren tal van objecten uit andere culturen (bvb. Afrikaanse of Aziatische instrumenten). De catalogus voorziet daarom in velden die toelaten om die cultuur te benoemen, alsook de vindplaats en historische productieplaats. Deze velden zijn een voorbeeld van velden die niet van toepassing zijn in de context van dit project en deze collectie. Hetzelfde geldt ook voor een aantal meer administratieve velden, zoals de (financiële) waarde of de schenker van het object.
- Het betreffende veld zou informatie bevatten die de Stichting op andere manieren documenteert. In het kader van haar artistieke werking leent Stichting Logos met enige regelmaat instrumenten uit voor concerten of tentoonstellingen. De informatie hieromtrent (wie is de uitlener, voor welke periode, afspraken rond vervoer, verzekering e.d.) worden via andere kanalen gedocumenteerd en gearchiveerd. Het is niet nodig dat deze informatie mee in de catalogus wordt opgenomen.
- De haalbaarheid binnen de voorziene projecttijd (zoals aangevraagd in het subsidiedossier): de mim-catalogus voorziet een aantal velden waarin de optimale bewaaromstandigheden van een object gespecifieerd kunnen worden. Hoewel deze an sich niet irrelevant zijn voor de collectie van Stichting Logos, vraagt de bepaling ervan een uitgebreid materiaaltechnisch onderzoek, dat binnen de voorziene tijd niet gerealiseerd kon worden. Met betrekking tot deze informatie heeft het bovendien weinig zin om deze op te nemen als de precieze bepalingen ervan niet/moeilijk kunnen worden nageleefd. Aan de bewaarruimte van een kunstenorganisatie kunnen we moeilijk dezelfde klimatologische eisen stellen als aan de depots van professionele erfgoedinstellingen.

Ondanks dat het collectiebeheersysteem van het mim voldoet aan een aantal pertinente noden en wensen, kozen we in dit project toch niet resoluut voor dit ene systeem. De voornaamste redenen daarvoor, zijn:
- De catalogus van het mim is enkel rechtstreeks toegankelijk voor de museummedewerkers. Een extra toegang creëren voor de Logosmedewerkers, vanuit hun eigen kantoren, is technisch gezien niet onmogelijk, maar vraagt wel een financieel engagement dat niet gegarandeerd kan worden (dat engagement heeft te maken met het voorzien van extra licenties, de installatie en het onderhoud van de client bij Logos, aanpassingen aan de toegangsrechten tot de catalogus enz.). Bovendien is het belangrijk dat Stichting Logos haar dagelijkse taken m.b.t. het beheer van de collectie onafhankelijk van het mim kan verderzetten. Stel dat er een probleem opduikt met de connectie naar de catalogus, zijn de medewerkers dan steeds afhankelijk van de it-dienst van deze federale instelling? Ook over die blijvende ondersteuning zouden veel afspraken gemaakt moeten worden.
- Hoewel de publiekscatalogus van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, waar het mim onder ressorteert, relatief veel metadata publiek maakt, komt Carmentis niet helemaal tegemoet aan de noden van alle doelgroepen die Stichting Logos wil bereiken met dit project en van de collectie an sich:
* Via Carmentis kunnen enkel fotobestanden toegankelijk gemaakt worden, wat een probleem is voor alle bijhorende documentatie in de vorm van ontwerptekeningen, elektrische schema’s e.d. die we willen voorzien. Personen die de collectie raadplegen vanuit een muziektechnisch oogpunt (bijvoorbeeld instrumentenbouwers) vinden dus niet de informatie die hen boeit.
* Carmentis is weinig laagdrempelig. Het ligt absoluut niet voor de hand dat bvb. leerkrachten uit het Deeltijds Kunstonderwijs deze catalogus ter hand nemen om lessen voor te bereiden. Niet enkel de complexiteit van Carmentis, maar ook die van de collectie ligt aan de basis hiervan.

Er werd dan ook gekozen voor een gemengd systeem, waarbij de projectmedewerker de beschrijvingen in eerste instantie zou opmaken via gewone kantoorsoftware. Dit heeft als voordeel dat het dataprofiel niet gebonden was aan een vooraf opgelegde structuur en “compact” gehouden kon worden (zonder een teveel aan velden die toch niet gebruikt zouden worden). Van daaruit zouden de beschrijvingen doorvloeien naar de catalogus van het Muziekinstrumentenmuseum.
In combinatie met de tools van het mim, kozen we ervoor om parallel daarmee ook een afzonderlijke projectwebsite uit te bouwen. Dit bood ons de volgende voordelen:
- Via de website kunnen we wél alle documentatie toegankelijk maken voor het publiek als onderdeel van de beschrijving.
- De collectie wordt op een andere manier toegankelijk gemaakt worden voor doelgroepen van niet-experten (bijvoorbeeld leerkrachten uit het DKO), doordat we op de website met een alternatief systeem van trefwoorden kunnen experimenteren. Het ontdekken van alternatieve verbanden tussen de instrumenten staat daarbij centraal.
Via de achterliggende standaardterminologieën (thesauri) biedt Carmentis de mogelijkheid om vrij door te klikken en te browsen tussen instrumenten. Als gebruiker kan je voor een bepaald instrument snel gelijkaardige objecten terugvinden via de objectnaam, de classificatiecode van een instrument, de maker, datering of de gebruikte materialen. Een aantal van deze methodes zijn in de context van de Logoscollectie minder relevant (de bouwer (want overal dezelfde); materialen (want zowat elk instrument is een onontwarbaar amalgaam aan materialen)). Met het oog op een grotere toegankelijkheid voelden we de nood aan een trefwoordensysteem dat toelaat om de instrumenten op een meer intuïtieve manier te doorzoeken. Dit systeem, gerealiseerd via de projectwebsite, uit zich op twee manieren:
* Het hermetische classificatiesysteem van Hornbostel-Sachs op een andere manier presenteren, geschikt voor een niet organologisch geschoold publiek. Waar bijvoorbeeld de Optokraak volgens het systeem van Hornbostel-Sachs geclassificeerd wordt als “533.11 Analogue modules: audio signal generators”, kan dit in het alternatieve classificatiesysteem aangeduid als ‘elektronisch’ en ‘synthesizer’. De Bourdonola (volgens Hornbostel-Sachs een “514 Electro-acoustic aerophones”) mag gewoon een ‘muziekrobot’ zijn, naar het principe van een ‘orgel’, met toepassing van ‘midi’.
* Via dit alternatieve trefwoordensysteem kunnen eveneens termen toegevoegd worden, die normaliter niet geassocieerd worden met muziekinstrumenten en op die manier de interesse kunnen wekken. Voorbeelden zijn termen als ‘aanraakpunten’, ‘sonar’ en ‘tabaksblik’.
Dergelijk taggingsysteem biedt een alternatieve toegang tot de complexiteit van de instrumenten, waarmee onverwachte verbanden gelegd kunnen worden tussen de instrumenten. Dat dit bovendien kan gebeuren in een ook voor leken begrijpelijke taal is ons inziens een plus naar publiekswerking toe.

===5. Het vastleggen van de datastructuur===
Rekening houdend met de bedenkingen uit de vorige aandachtspunten, werd het onderstaande dataprofiel vastgelegd. In het volgende punt gaan we verder in op hoe deze velden concreet gebruikt werden.
- Inventarisnummer
- Objectnaam
- Naam/titel van het instrument
- Classificatie (Hornbostel-Sachs)
- Deelcollectie
- Naam beheerder/eigenaar
- Productie (vervaardiger)
- Geografie (productieplaats)
- Datering
- Beschrijving van het instrument
- Inscripties
- Opbouw van het instrument/de installatie
- Historiek van het instrument
- Speelwijze, repertoire en inzet in producties
- Afmetingen en gewicht
- Staat van het instrument
- Problematieken
- Samenvatting
- Trefwoorden
* Tags
* Categorieën
Op de samenvatting en trefwoorden na (die enkel voor de projectwebsite gebruikt worden), stroomde alle informatie door naar het collectiebeheersysteem van het mim. Carmentis publiceert weliswaar niet alle velden. Omgekeerd geldt dat drie velden niet gepubliceerd worden via de projectwebsite. Het betreft de velden ‘objectnaam’, ‘naam van de beheerder/eigenaar’ en ‘geografische productieplaats’ die geen toegevoegde waarde hebben in deze context.

===6. Het registratie- en documentatieproces===
De bovenstaande punten 1 tot 5 weerspiegelen geen lineair proces. Veeleer werd er ‘over en weer’ tussen de partners nagedacht – inzichten bij de ene vraag leidden tot nieuwe inzichten rond een andere vraag. Dit proces begon vóór de start van het project en werd nadien verdergezet in overleg met de projectcoördinator. Tijdens de eerste maand konden de nodige knopen over dataprofiel, registratiesoftware en de verhouding tot de publieksplatformen worden doorgehakt. Aan het begin van de tweede fase herevalueerden we het gebruikte dataprofiel.
Eens deze beslissingen genomen waren, kon de projectmedewerker van start gaan met het beschrijven en documenteren van de vele instrumenten. Hij ging daarbij gefaseerd te werk (per type instrumenten), zoals beschreven in de projectaanvragen.
Per instrument werden telkens de volgende stappen doorlopen:
* Grondige studie van het instrument zelf;
* Zoektocht naar archiefstukken (in het Logosarchief) die betrekking hebben op het instrument in kwestie (zowel papieren stukken als audio(visuele) fragmenten);
* Digitalisering van bestaande archiefstukken die als extra documentatie aan de beschrijving kunnen worden toegevoegd;
* Opstellen van nieuwe documentatie betreffende de werking, etc. van het instrument, waar nodig;
* Input vragen aan de bouwer, Godfried-Willem Raes, en deze verwerken;
* De eigenlijke beschrijving maken op basis van de bekomen informatie;
* Documenteren van de instrumenten via foto’s, filmpjes (in batch).
* Doorgeven van de beschrijvingen aan mim (in batch).

De velden van het dataprofiel werden daarbij als volgt ingevuld:
'''Inventarisnummer:'''
Voor het toewijzen van de inventarisnummers volgden we de regels van het mim. Een inventarisnummer bestaat daardoor steeds uit het voorvoegsel “LOGOS” gevolgd door een bouwjaar. Na het bouwjaar staat een punt waarna een nummer met twee digits volgt. Dat laatste nummer is een volgnummer binnen het bouwjaar, en dus afhankelijk van hoeveel instrumenten er in dat bouwjaar ontstonden. Een voorbeeld:
Beltelefoon heeft het catalogusnummer LOGOS 1975.02 . Dit wil zeggen dat beltelefoon het tweede instrument is uit de Logoscollectie dat in 1975 werd gebouwd.

'''Objectnaam:'''
Toegekend op basis van de thesaurus die het mim gebruikt.

'''Naam/titel van het instrument:'''
De eigennaam, zoals die door de bouwer aan het instrument werd toegekend, of de soortnaam. Indien instrumenten dezelfde naam dragen, maar toch te onderscheiden zijn van elkaar, dan werden ze als aparte objecten beschreven.

'''Classificatie:'''
Voor de classificatie werd uitgegaan van de recentste revisie van het Hornbostel-Sachs classificatiesysteem dat internationaal geldt als dé standaard voor het classificeren van muziekinstrumenten. Voor de instrumenten die geen eenduidige plaats in dat systeem vinden, werd er door de stuurgroep naar een oplossing gezocht. Hiervoor werd er een 6de categorie (experimentele klanksculptuur) aan de 5 bestaande categorieën toegevoegd. Hierin vonden de klanksculpturen en interactieve muzikale events hun plaats. Ook de modulaire muziekinstrumenten werden onder deze categorie geplaatst. Als er verschillende “traditionele” categorieën (codes) van toepassing zijn op het instrument werden deze toegevoegd of gecombineerd met een korte omschrijving. Enkele voorbeelden:
* Piperola is een automatisch orgel met geautomatiseerd Turks slagwerk (bevat zowel membranofonen als idiofonen). Piperola wordt als volgt geclassificeerd: 6: 511 + 512 + 514
* Wolkenrijder is een muzikale klanksculptuur waarbij gebruik wordt gemaakt van de klank van motoren, draaiende wielen en een doorslaande tong. Wolkenrijder word als volgt geclassificeerd: 6: 514 + externe factoren (motoren en draaiende wielen)

'''Deelcollectie:'''
Bedoeld als aanduiding – binnen de collectie van het mim – dat het hier een instrument uit de Collectie van Stichting Logos betreft.

'''Naam beheerder/eigenaar:'''
In alle gevallen is dit Logos. Opnieuw is dit veld voornamelijk belangrijk in het kader van de opname van deze beschrijvingen in de catalogus van het mim.

'''Productie (vervaardiger):'''
Hierin worden de bouwers, medewerkers en eventueel firma´s en adviseurs genoemd.

'''Geografie (productieplaats):'''
Is voor alle instrumenten dezelfde, nl. Gent.

'''Datering:'''
Voor de datering wordt uitgegaan van jaar waarin het instrument – of de eerste versie ervan – werd afgewerkt. Als de eigenlijke bouw vroeger startte wordt dat bij het veld “historiek” toegevoegd. Ook andere uitgebreidere info omtrent datering, versies en aanpassingen wordt daar opgenomen. Het bouwjaar wordt op de projectwebsite ook gebruikt als tool om de instrumenten van de collectie te filteren.

'''Beschrijving van het instrument:'''
Het instrument wordt als object beschreven in de staat waarin het zich op heden bevindt. Er wordt ingegaan op de fysieke constructie, de gebruikte materialen, de vormgeving, de plaats van de onderdelen en hun werking.
Eventuele wijzigingen en veranderingen worden gedocumenteerd in de historiek van het instrument.

'''Inscripties:'''
De inscripties op het instrument worden opgesomd.

'''Opbouw van het instrument/de installatie:'''
Hier wordt praktische en technische informatie meegegeven. Er wordt geduid hoe het instrument moet worden gemonteerd, welke kabels waar moeten worden aangesloten en welke handelingen er moeten gebeuren voor opstart en/of onderhoud.

'''Historiek van het instrument:'''
Vele instrumenten hebben een lange ontstaansgeschiedenis. Van Autosax kunnen we bijvoorbeeld vijf versies onderscheiden. Deze muziekrobot onderging gaandeweg namelijk ingrijpende veranderingen die te maken hebben met experimenten op vlak van klankopwekking. Deze versies en andere aanpassingen worden in de historiek zo precies mogelijk op gelijst en gedateerd.

'''Speelwijze, repertoire en inzet in producties:'''
Hier wordt dieper ingegaan op hoe het instrument moet worden bespeeld. Bij sommige van de instrumenten van de collectie is de speelwijze helemaal niet vanzelfsprekend. Ook het repertoire en eventueel het specifieke gebruik in producties wordt hier geduid.

'''Afmetingen en gewicht:'''
Voor de afmetingen wordt uitgegaan van het instrument in een denkbeeldige kubus. Het gewicht wordt weergegeven in kilogram.

'''Staat van het instrument:'''
De staat van het instrument werd geëvalueerd. Sommige instrumenten of onderdelen ervan zijn niet in werkende staat.

'''Problematieken:'''
Hier worden de problematieken opgesomd die in bovenstaande velden nog geen plaats vonden.

'''Samenvatting:'''
Een beknoptere beschrijving van het instrument en zijn werking die als inleidende tekst gebruikt wordt op de overzichtspagina’s van de projectwebsite.

'''Trefwoorden:'''
Deze worden enkel op de projectwebsite getoond. Het omvat twee systemen die toelaten om de collectie op een meer intuïtieve manier te doorzoeken en te filteren:
* Categorieën: We onderscheiden 7 categorieën waartoe de instrumenten van deze collectie kunnen behoren: akoestisch, digitaal, elektroakoestisch, elektronisch, muzikaal event, klanksculptuur en muziekrobot. Omwille van de aard van de instrumenten kan één instrument tot verschillende categorieën behoren.
* Tags: vrij te kiezen, laagdrempelige trefwoorden die het instrument, haar werking of onderdelen beschrijven in mensentaal. Voorbeelden zijn ‘trompet’, ‘tokkelen’ en ‘acceleratiesensor’.

Waar die voorhanden was in het Logosarchief werd bestaande documentatie in de vorm van bouwplannen, elektrische schema’s etc. “gerecupereerd”. Uiteraard werd de informatie eerst gecontroleerd en getoetst aan de huidige staat en werking van het instrument. Indien de informatie up to date was, werden de documenten ingescand en als bijlage toegevoegd aan de beschrijving. Voor bepaalde instrumenten bestond dergelijke informatie niet en moest de projectcoördinator deze maken. Hij focuste daarbij op die informatie die noodzakelijk is om een goede werking van het instrument te garanderen (bvb. elektrische schema’s). In overleg met de stuurgroep werd besloten dat er geen speciale software moest worden aangekocht om deze tekeningen op te stellen.
Tijdens het project vonden er ook 24 fotosessies plaats. De projectcoördinator informeerde op voorhand bij de projectpartners naar richtlijnen en good practices hieromtrent, onder meer wat betreft het bestandsformaat, de achtergrond, de lichtinval, de verhouding geheel-detailfoto’s, etc. De nodige afspraken werden gemaakt. Deze foto´s werden met professioneel materiaal aangemaakt; de projectcoördinator kreeg hierbij de hulp van Logos-medewerker Kristof Lauwers. Na elke sessie werden de foto’s ook digitaal bewerkt in functie van de publicatie.
Ook bijkomend film- en geluidsmateriaal werd aangemaakt; opnieuw werden hier de nodige afspraken rond gemaakt. De beperkte projecttijd stond een systematische aanpak echter niet toe. Via de dagelijkse, artistieke werking van Logos zullen de leemtes echter verder ingevuld worden. Zo organiseerde de stichting het voorbije jaar een aantal streamingsconcerten waarbij bepaalde instrumenten uit de collectie in de kijker gezet werden. Elk concert werd voorafgegaan door een toelichting over de bouw en geschiedenis van het instrument. De filmpjes van deze concerten werden toegevoegd aan de projectwebsite.
Na het verzamelen van alle informatie werden de beschrijvingen en documentatie in batch aan het mim bezorgd. Hun medewerkers zorgden ervoor dat alle informatie werd ingegeven in het eigen collectiebeheersysteem en toegankelijk werd gemaakt via Carmentis.

Tijdens het catalografieproces werden we geconfronteerd met een problematiek specifiek voor dit soort instrumenten; nl. het idee of een beschrijving per instrument volstond, dan wel een beschrijving per ‘onderdeel’ moest worden voorzien. Dit zou inhouden dat de instrumenten herleid worden tot hun diverse samenstellende onderdelen. Een vergelijking met meer traditionele mechanische instrumenten kan dit snel toelichten: beschrijf je een mechanisch orgel als 1 instrument, of geef je de verschillende – vaak volledige – deelinstrumenten waaruit het is opgebouwd (saxofoon, trom, accordeon, etc.) een aparte beschrijving? Het is een problematiek waar ook de collectieverantwoordelijke van de collectie Jef Ghysels mee geconfronteerd wordt en waarover we haar expertise inwonnen.
Bij de Logosinstrumenten – omwille van hun hybriditeit, de modulariteit en het grotere aandeel aan innovatieve elektronische en digitale componenten – situeert deze problematiek zich iets op een ander terrein: de samenstellende delen van een instrument zijn geen duidelijk te onderscheiden traditionele instrumenten, maar een versmelting van muziekinstrument, compositie, uitvoering en andere ‘data’, vaak nog in een los-vast-verband. Om deze problematiek in kaart te brengen, voerde de projectcoördinator een casestudy uit naar het instrument HEX. In de stuurgroep hebben we deze problematiek uitgebreid behandeld, maar helaas geen afdoende oplossing gevonden. Het ontbreekt ons daarvoor onder meer aan duidelijke, internationaal aanvaarde definities van de termen ‘muziekinstrument’, ‘compositie’ en ‘uitvoering’, met inbegrip van een correcte afbakening van ‘data’ (wat een doctoraatsonderzoek op zich zou kunnen zijn). Om die reden zijn de instrumenten – en hun verschillende samenstellende onderdelen als één geheel beschreven.

Bepaalde instrumenten zijn, in overleg met de stuurgroep, als groep beschreven. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Howling Hometrainers en bij Pneumafoon. Dat laatste instrument omvat 20 aparte klanksculpturen die middels grote luchtkussens tot klinken gebracht worden. Het eerstgenoemde instrument wordt gevormd door (max. 12) hometrainers. Hoewel de beweging op elk van de hometrainers afzonderlijk in geluid wordt omgezet, wordt het idee achter deze instrument pas gerealiseerd indien zij als ensemble bespeeld worden. Het instrument is dus geconcipieerd als een ensemble, net zoals dat bij Pneumafoon het geval is. In deze gevallen wordt dus niet elke klanksculptuur of hometrainer als een apart instrument opgenomen in de catalogus.

==Resultaten en aandachtspunten==
* In de voorziene projectperiode (2 jaar, 80% VTE) werden 200 muziekinstrumenten op stukniveau op een wetenschappelijk verantwoorde manier beschreven en gedocumenteerd. Informatie die niet in catalogusvorm (gestructureerde velden) kan worden opgenomen, is toegevoegd als bijkomende documentatie. De beschrijvingsrecords en documentatie zijn aan elkaar gekoppeld. Standaarden m.b.t. dataprofielen – zoals die in de erfgoedsector gebruikt worden – moeten niet klakkeloos overgenomen worden. Ze mogen geïnterpreteerd worden in functie van de eigen noden en wensen. Het is belangrijk hier bewust mee om te gaan en voldoende tijd uit te trekken om te bepalen wat het gewenste resultaat moet zijn, want bepaalde beslissingen kunnen niet altijd vlot teruggedraaid worden.
* De instrumenten werden opgenomen op een aparte projectwebsite en in de catalogus van het Muziekinstrumentenmuseum. Dit houdt in dat de informatie op meerdere plaatsen onderhouden en up to date gehouden moet worden en vraagt de nodige afspraken, in dit geval met het mim.
* Meerdere medewerkers van de stichting zijn op diverse momenten betrokken geweest bij de verschillende onderdelen dit project (het beschrijven, fotograferen, filmen, de uitbouw van de projectwebsite, etc.). De kennis over de methode en de tools wordt gedeeld door de organisatie, wat belangrijk is voor het langetermijn beheer van de instrumenten en de projectresultaten. Alle nodige informatie over de instrumenten kan snel en gemakkelijk worden teruggevonden door alle medewerkers.
* Godfried-Willem Raes is nog steeds als bouwer aan de slag. In dat opzicht groeit de collectie muziekinstrumenten van Stichting Logos nog steeds aan. Met dit retroactieve project is een belangrijke impuls gegeven tot een goede werkmethode en tools om de registratie van de instrumenten te kunnen bijhouden. Nieuwe instrumenten kunnen nu voortaan vlot geregistreerd en gedocumenteerd worden als onderdeel van de dagelijkse werking van de stichting. Hierover zijn ook de nodige afspraken gemaakt met het mim.
* De beschikbare informatie helpt de organisatie met het beheer van de instrumenten. Hoewel sommige instrumenten verloren zijn gegaan, zijn er ook een aantal opnieuw ‘opgedoken’. De verzamelde informatie biedt de stichting een beter inzicht in de samenstelling van de collectie en de noden van elk instrument en helpt de stichting om in de toekomst rationele beslissingen te nemen inzake het dagelijkse beheer, preservering, restauratie, verzekering, uitleen aan derden (in die zin ondersteunen de projectresultaten ook de artistieke werking van de stichting), enz. Op basis van de resultaten kan de stichting haar visie op de instrumenten, als gebruiksinstrumenten en als erfgoed, verder ontwikkelen.
* In dit project werd bewust nog geen aandacht besteed aan een (cultuurhistorische) waardering van de instrumenten. In samenwerking met CEMPER zal evenwel een waarderingstraject rond deze instrumenten opgezet worden in de loop van 2021. We zijn er van overtuigd dat dit traject – waarbij we verschillende stakeholders willen betrekken – bijkomende inzichten zal opleveren.
* De collectie wordt via twee platformen toegankelijk gemaakt: Carmentis (de publiekscatalogus van de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, waaronder het mim ressorteert) en een aparte projectwebsite. Op deze manier kan de informatie die publiek gemaakt wordt doorstromen naar diverse doelgroepen: onderzoek, onderwijs, instrumentenbouwers(-in-opleiding). De aangeboden informatie kan worden afgestemd op de noden van de doelgroep.

''Auteur'': Heidi Moyson ([[CEMPER]])

[[Categorie:Praktijkvoorbeelden]]

Bestand:MichielsenE SelectielijstTheater.pdf

2021-03-17T14:39:13Z

Mariet Calsius: Mariet Calsius heeft een nieuwe versie van Bestand:MichielsenE SelectielijstTheater.pdf geüpload

== Licentie ==
{{self|cc-by-sa-nc nl3.0}}

Het erfgoed van Circus Ronaldo geïnventariseerd door vrijwilligers

2021-03-17T14:08:55Z

Mariet Calsius:

Circus Ronaldo beheert een honderdtal decordoeken (ca. 1910-1960), geschilderd door Willem, Jan, Richard en Florent Van den Berghe, de voorouders van de familie Ronaldo. Samen met de vrijwilligers uit de pool van [https://www.hofvanbusleyden.be/zoeken?q=erfgoedcel Erfgoedcel Mechelen] werd een inventarisatieproject opgestart om een beter zicht te krijgen op de collectie. Hopelijk het begin van heel wat nieuwe initiatieven rond dit prachtige erfgoed!
[[Bestand:DecordoekCircusRonaldo1.jpg|miniatuur|349x349px|Decordoek Circus Ronaldo - Het Firmament CC BY-SA]]

==Status==
*Strategie bepalen: september - oktober 2013
*Vrijwilligerswerking opstarten: november - december 2013
*Inventarisatie in samenwerking met vrijwilligers: januari - juni 2014
*Vervolg: juni 2014 - ?

==Probleemstelling==
===Aanleiding===
In 2001 kwamen Danny en David Ronaldo (Circus Ronaldo) via een ver familielid enkele decordoeken op het spoor, geschilderd door Willem, Jan, Richard en Florent Van den Berghe, voorouders van de Ronaldo’s.

Ondanks de respectabele ouderdom (ca.1910-1960) van deze decordoeken zijn de stukken in uitzonderlijk goede staat. Dat heeft alles te maken met een bepaalde verflijm die Willem en Jan Van den Berghe samen ontwikkelden waardoor de doeken ook opgerold konden worden bewaard en, belangrijker nog, vervoerd worden zonder dat de verf verbrokkelde.

Dat de doeken opgerold bewaard worden, maakt dat de Ronaldo’s, laat staan buitenstaanders, geen goed overzicht hebben over de collectie. Door alle doeken te inventariseren en fotograferen wordt dit probleem aangepakt. Dit is meteen een eerste stap in de zorg voor dit waardevolle erfgoed.

===Gewenste resultaten ===
* Inventarisatie theaterdecors
*Draagvlak creëren voor dit erfgoed om een aantal zaken mogelijk te maken:
**Ontsluiting theaterdecors
**Geschikte bewaarplaats voor theaterdecors
**Restauratie van een selectie van de theaterdecors
**Hergebruik van de theaterdecors

==Methode==
===Opstarten vrijwilligerswerking===
Inventariseren is een nuttige, maar tijdrovende klus die perfect uitgevoerd kan worden door vrijwilligers. Daarom startte Het Firmament samen met Erfgoedcel Mechelen een vrijwilligerswerking rond de registratie van podiumkunstenerfgoed in regio Mechelen.

De inventarisatie van de decordoeken van Circus Ronaldo werd als eerste casus uitgekozen. Enkele besprekingen en een vorming rond inventarisatie later was de groep vrijwilligers klaar om te starten. De eerste weken van het project ging het Firmament en/of Erfgoedcel Mechelen ter plaatse voor begeleiding, intussen werken de vrijwilligers op zelfstandige basis.

===Inventariseren decordoeken===
==== Beschrijven ====
In eerste instantie wordt elk decordoek op stukniveau beschreven. Het Firmament ontwikkelde een [[metadataschema]] voor decordoeken gebaseerd op de MOVE-basisregistratie. De meeste velden kunnen door de vrijwilligers zelf ingevuld worden omdat alle decordoeken een titel hebben gekregen en bovendien vaak opschriften bevatten met datum en vervaardiger van het doek. Velden die de vrijwilligers niet kunnen invullen, zullen in een latere fase voorgelegd worden aan de familie Ronaldo. Binnen het project Cest, gecoördineerd door Packed, werd een dataprofiel voor artefacten ontwikkeld, gebaseerd op verschillende standaarden zoals de CIDOC-richtlijnen, de basisregistratie, CDWA core en Spectrum, die ook als model gebruikt kan worden.

====Fotograferen====
Terwijl de ene vrijwilliger een grondige beschrijving maakt, fotografeert de andere vrijwilliger het object. De vrijwilligers kregen een snelcursus fotografie en worden ondersteund door een professionele fotografe.
[[Bestand:Vrijwilliger decordoek CircusRolando.jpg|miniatuur|Vrijwilliger fotografeert decordoek - Het Firmament CC BY-SA]]

====Labelen====
Elk decordoek dat beschreven wordt, krijgt een uniek nummer. Dit inventarisnummer wordt genoteerd op de decordoeken. Op die manier is de link tussen de inventaris, de foto’s en de fysieke objecten gemakkelijk te maken.

====Duurzaam bewaren====
Elke twee weken zet één van de vrijwilligers de foto’s over van het fototoestel naar een computer en wordt de beschrijving in Excel overgetypt. Zowel de foto-bestanden als de digitale inventaris worden momenteel door Het Firmament bewaard. Op het moment dat de inventaris volledig afgerond is, zal deze overgedragen worden aan Circus Ronaldo. Het Firmament zal een kopie bewaren en garant blijven staan voor een duurzame bewaring.

===Een goede inventaris, het begin van heel wat nieuwe projecten?===
Het inventariseren van de decordoeken is een eerste stap in de zorg voor deze waardevolle collectie. Pas als we een duidelijk overzicht hebben op de collectie kunnen volgende stappen gezet worden.

==== Ontsluiting decordoeken via Beeldbank Mechelen====
Om meer zichtbaarheid te genereren voor deze collectie zullen de foto’s van de decordoeken via [https://www.regionalebeeldbank.be/ Beeldbank Mechelen] ontsloten worden.

====Een goede bewaarplaats====
Er wordt onderzocht welke professionele bewaarplaats interesse heeft voor deze collectie om een duurzame bewaring van dit erfgoed te garanderen.

====Restauratie van een selectie van de theaterdecors ====
Tijdens het beschrijven van de decordoeken werd het algemene schadebeeld van de decordoeken duidelijk en werden er al enkele doeken geselecteerd die in aanmerkingen komen voor restauratie.

Wie zal instaan voor de restauratie is nog niet duidelijk. Zeker is dat deze restaurateur niet helemaal van nul moet beginnen. Er bestaat namelijk al een restauratiedossier voor een gelijkaardige collectie theaterdecors van Dubosq waarop de restaurateur zich kan baseren.

==== Hergebruik van doeken====
Op 29 juni 2012, ging Amortale in première op het Festival van de verwondering. Het werd een voorstelling waarin een selectie van dit wondermooie erfgoed opnieuw werd ingezet. Intussen reist het circusgezelschap al bijna twee jaar door België en Europa en verwonderen ze het publiek met de kunst van dit aloude ambacht, het decorschilderen. Danny Ronaldo: "Tegenwoordig kun je fantastische dingen uitprinten, maar die decors zijn met de hand geschilderd, er zitten wonderlijke transparante geschilderde stukken bos bij, waardoor je met belichting mooie effecten krijgt. En mensen verlangen naar iets echts, dat niet uit de computer rolt. Dat is de magie van het ambacht.”<red>DEVENS, T., ‘Over Amortale – Het nieuwste spektakel van Circus Ronaldo’. CircusMagazine, juni 2012, 13-14.<nowiki><ref></nowiki>

==Werden de gewenste resultaten bereikt?==
Het inventarisatieproject is nog niet afgerond, maar heeft al heel wat zaken mogelijk gemaakt. Gesprekken met de erfgoedsector (over ontsluiting en depotruimte), restaurateurs en academici werden sterk vereenvoudigd door de aanwezigheid van de, nog niet volledige, inventaris en foto’s.

'''Vaststellingen en aandachtspunten'''
*Een inventaris in combinatie met beeldmateriaal werkt om draagvlak te creëren voor een bepaalde collectie.
*Een goed draaiende vrijwilligerswerking uitbouwen vraagt om de nodige tijdsinvestering.
* Je mag, nee moet, je vrijwilligers af en toe ook even in de bloemetjes zetten met een vriendelijk woord, een kleine receptie, gratis tickets, ...

''Auteur: Eline De Lepeleire (Het Firmament)''

[[Categorie:Praktijkvoorbeelden]]

Bestand:P1060563.jpeg

2021-03-17T14:03:54Z

Mariet Calsius:

== Licentie ==
{{self}}

Bestand:20140623 NetwerkInterview 5.jpeg

2021-03-17T14:01:52Z

Mariet Calsius:

== Licentie ==
{{self}}

Bestand:20140623 NetwerkInterview 4.jpeg

2021-03-17T14:01:19Z

Mariet Calsius:

== Licentie ==
{{self}}

Het erfgoed van Circus Ronaldo geïnventariseerd door vrijwilligers

2021-03-17T13:53:15Z

Mariet Calsius:

Bestand:Vrijwilliger decordoek CircusRolando.jpg

2021-03-17T13:22:51Z

Mariet Calsius: Vrijwilliger fotografeert decordoek - Het Firmament

== Beschrijving ==
Vrijwilliger fotografeert decordoek - Het Firmament
== Licentie ==
{{self}}

Bestand:DecordoekCircusRonaldo2.jpg

2021-03-17T13:21:17Z

Mariet Calsius: Decordoek Circus Ronaldo - Het Firmament

== Beschrijving ==
Decordoek Circus Ronaldo - Het Firmament
== Licentie ==
{{self}}

Bestand:DecordoekCircusRonaldo1.jpg

2021-03-17T13:19:51Z

Mariet Calsius: Decordoek Circus Ronaldo - Het Firmament

== Beschrijving ==
Decordoek Circus Ronaldo - Het Firmament
== Licentie ==
{{self}}

CEMPER

2020-11-17T08:25:18Z

Mariet Calsius: /* CEMPER */

[[Bestand:Logo CEMPER.jpg|miniatuur]]
[[Bestand:Logo CEMPER-white.png|1px|Logo CEMPER]]

==CEMPER==

CEMPER is het Centrum voor Muziek- en Podiumerfgoed.

Ons team adviseert, ondersteunt en begeleidt iedereen die met muziek- of podiumerfgoed in aanraking komt: van amateur tot professional, van hobbyist tot academicus, van erfgenaam tot verzamelaar. Elke dag opnieuw gaan we, samen met jou, op zoek naar het best mogelijke antwoord op jouw vraag. Hiervoor baseren we ons op studies, voorbeeldpraktijken en eigen ervaring - en verwerken we kennis uit binnen- en buitenland tot bruikbare handleidingen, online platformen en advies op maat. Sinds 2019 is CEMPER de fusieorganisatie van Het Firmament en Resonant.

Op onze website [http://www.cemper.be (www.cemper.be)] vind je tips, handleidingen, inspiratie en meer.

Aarzel niet ons te contacteren voor advies op maat. Je kan ons bereiken via [http://www.cemper.be/contact contact@cemper.be] of +32 15 34 94 36.

[[Categorie:Partnerorganisaties]]

CEMPER/en

2020-11-17T08:23:37Z

Mariet Calsius:

<languages /><translate>

CEMPER is the Centre for Music and Performing Arts Heritage.

CEMPER advises, supports and guides anyone who comes into contact with the heritage of music or the performing arts: from amateurs to professionals, hobbyists to academics, and heirs to collectors.
Day after day, we work with you to find the best possible answers to your questions. To achieve this, we draw on studies and best practices to help us combine know-how from Belgium and abroad in practical guides, online platforms and customized advice. CEMPER was set up in 2019 through the merger of Resonant and Het Firmament.

On our website [http://www.cemper.be (www.cemper.be)]you can find tips, tutorials, inspiration and more. Do not hesitate to contact us for personal advice: [http://www.cemper.be/contact contact@cemper.be] or +32 15 34 94 36.

[[Categorie:Partnerorganisaties/en]]

</translate>

CEMPER/en

2020-11-17T08:20:57Z

Mariet Calsius: Nieuwe pagina aangemaakt met '<languages /><translate> CEMPER is het Centrum voor Muziek- en Podiumerfgoed. Ons team adviseert, ondersteunt en begeleidt iedereen die met muziek- of podiumerfgo...'

<languages /><translate>

CEMPER is het Centrum voor Muziek- en Podiumerfgoed.

Ons team adviseert, ondersteunt en begeleidt iedereen die met muziek- of podiumerfgoed in aanraking komt: van amateur tot professional, van hobbyist tot academicus, van erfgenaam tot verzamelaar. Elke dag opnieuw gaan we, samen met jou, op zoek naar het best mogelijke antwoord op jouw vraag. Hiervoor baseren we ons op studies, voorbeeldpraktijken en eigen ervaring - en verwerken we kennis uit binnen- en buitenland tot bruikbare handleidingen, online platformen en advies op maat. Sinds 2019 is CEMPER de fusieorganisatie van Het Firmament en Resonant.

Op onze website [http://www.cemper.be (www.cemper.be)] vind je tips, handleidingen, inspiratie en meer.

Aarzel niet ons te contacteren voor advies op maat. Je kan ons bereiken via [http://www.cemper.be/contact contact@cemper.be] of +32 15 34 94 36.

[[Categorie:Partnerorganisaties/en]]

</translate>

CEMPER

2020-11-17T08:07:28Z

Mariet Calsius: /* CEMPER */

CEMPER

2020-11-16T16:31:00Z

Mariet Calsius: /* CEMPER */

[[Bestand:Logo CEMPER.jpg|miniatuur]]
[[Bestand:Logo CEMPER-white.png|1px|Logo CEMPER]]

==CEMPER==

CEMPER is het Centrum voor Muziek- en Podiumerfgoed.

Muziek en podiumkunsten dragen bij tot de rijke cultuur die Vlaanderen en Brussel kenmerkt: zowel die van het verleden als die van het heden. CEMPER wil de sporen uit deze cultuur bewaren en doorgeven. Een toekomst geven. Dit doen we omdat we ervan overtuigd zijn dat dit erfgoed waardevol is: het bepaalt het geheugen van muziek en podiumkunsten en draagt bij tot de artistieke en culturele diversiteit in de samenleving vandaag.

CEMPER adviseert, ondersteunt en begeleidt iedereen die met muziek- of podiumerfgoed in aanraking komt: van amateur tot professional, van hobbyist tot academicus, van erfgenaam tot verzamelaar. CEMPER is de nieuwe organisatie die in 2019 ontstond uit de fusie van Resonant (expertisecentrum voor het muzikaal erfgoed) en Het Firmament (expertisecentrum voor het erfgoed van de podiumkunsten).

Op onze website [http://www.cemper.be (www.cemper.be)] vind je tips, handleidingen, inspiratie en meer.

Aarzel niet ons te contacteren voor advies op maat. Je kan ons bereiken via [http://www.cemper.be/contact contact@cemper.be] of +32 15 34 94 36

[[Categorie:Partnerorganisaties]]

CEMPER

2020-11-16T16:19:44Z

Mariet Calsius: /* CEMPER is het Centrum voor Muziek- en Podiumerfgoed. */

Het erfgoed van Circus Ronaldo geïnventariseerd door vrijwilligers

2020-09-21T13:56:46Z

Mariet Calsius: /* Werden de gewenste resultaten bereikt? */

Circus Ronaldo beheert een honderdtal decordoeken (ca. 1910-1960), geschilderd door Willem, Jan, Richard en Florent Van den Berghe, de voorouders van de familie Ronaldo. Samen met de vrijwilligers uit de pool van [https://www.hofvanbusleyden.be/zoeken?q=erfgoedcel Erfgoedcel Mechelen] werd een inventarisatieproject opgestart om een beter zicht te krijgen op de collectie. Hopelijk het begin van heel wat nieuwe initiatieven rond dit prachtige erfgoed!

==Status==
* Strategie bepalen: september - oktober 2013
* Vrijwilligerswerking opstarten: november - december 2013
* Inventarisatie in samenwerking met vrijwilligers: januari - juni 2014
* Vervolg: juni 2014 - ?

==Probleemstelling==
===Aanleiding===
In 2001 kwamen Danny en David Ronaldo (Circus Ronaldo) via een ver familielid enkele decordoeken op het spoor, geschilderd door Willem, Jan, Richard en Florent Van den Berghe, voorouders van de Ronaldo’s.

Ondanks de respectabele ouderdom (ca.1910-1960) van deze decordoeken zijn de stukken in uitzonderlijk goede staat. Dat heeft alles te maken met een bepaalde verflijm die Willem en Jan Van den Berghe samen ontwikkelden waardoor de doeken ook opgerold konden worden bewaard en, belangrijker nog, vervoerd worden zonder dat de verf verbrokkelde.

Dat de doeken opgerold bewaard worden, maakt dat de Ronaldo’s, laat staan buitenstaanders, geen goed overzicht hebben over de collectie. Door alle doeken te inventariseren en fotograferen wordt dit probleem aangepakt. Dit is meteen een eerste stap in de zorg voor dit waardevolle erfgoed.

===Gewenste resultaten===
*Inventarisatie theaterdecors
*Draagvlak creëren voor dit erfgoed om een aantal zaken mogelijk te maken:
**Ontsluiting theaterdecors
**Geschikte bewaarplaats voor theaterdecors
**Restauratie van een selectie van de theaterdecors
**Hergebruik van de theaterdecors

==Methode==
===Opstarten vrijwilligerswerking===
Inventariseren is een nuttige, maar tijdrovende klus die perfect uitgevoerd kan worden door vrijwilligers. Daarom startte Het Firmament samen met Erfgoedcel Mechelen een vrijwilligerswerking rond de registratie van podiumkunstenerfgoed in regio Mechelen.

De inventarisatie van de decordoeken van Circus Ronaldo werd als eerste casus uitgekozen. Enkele besprekingen en een vorming rond inventarisatie later was de groep vrijwilligers klaar om te starten. De eerste weken van het project ging het Firmament en/of Erfgoedcel Mechelen ter plaatse voor begeleiding, intussen werken de vrijwilligers op zelfstandige basis.

===Inventariseren decordoeken===
====Beschrijven====
In eerste instantie wordt elk decordoek op stukniveau beschreven. Het Firmament ontwikkelde een [[metadataschema]] voor decordoeken gebaseerd op de MOVE-basisregistratie. De meeste velden kunnen door de vrijwilligers zelf ingevuld worden omdat alle decordoeken een titel hebben gekregen en bovendien vaak opschriften bevatten met datum en vervaardiger van het doek. Velden die de vrijwilligers niet kunnen invullen, zullen in een latere fase voorgelegd worden aan de familie Ronaldo. Binnen het project Cest, gecoördineerd door Packed, werd een dataprofiel voor artefacten ontwikkeld, gebaseerd op verschillende standaarden zoals de CIDOC-richtlijnen, de basisregistratie, CDWA core en Spectrum, die ook als model gebruikt kan worden.

====Fotograferen====
Terwijl de ene vrijwilliger een grondige beschrijving maakt, fotografeert de andere vrijwilliger het object. De vrijwilligers kregen een snelcursus fotografie en worden ondersteund door een professionele fotografe.

====Labelen====
Elk decordoek dat beschreven wordt, krijgt een uniek nummer. Dit inventarisnummer wordt genoteerd op de decordoeken. Op die manier is de link tussen de inventaris, de foto’s en de fysieke objecten gemakkelijk te maken.

====Duurzaam bewaren====
Elke twee weken zet één van de vrijwilligers de foto’s over van het fototoestel naar een computer en wordt de beschrijving in Excel overgetypt. Zowel de foto-bestanden als de digitale inventaris worden momenteel door Het Firmament bewaard. Op het moment dat de inventaris volledig afgerond is, zal deze overgedragen worden aan Circus Ronaldo. Het Firmament zal een kopie bewaren en garant blijven staan voor een duurzame bewaring.

===Een goede inventaris, het begin van heel wat nieuwe projecten?===
Het inventariseren van de decordoeken is een eerste stap in de zorg voor deze waardevolle collectie. Pas als we een duidelijk overzicht hebben op de collectie kunnen volgende stappen gezet worden.

====Ontsluiting decordoeken via Beeldbank Mechelen====
Om meer zichtbaarheid te genereren voor deze collectie zullen de foto’s van de decordoeken via [https://www.regionalebeeldbank.be/ Beeldbank Mechelen] ontsloten worden.

====Een goede bewaarplaats====
Er wordt onderzocht welke professionele bewaarplaats interesse heeft voor deze collectie om een duurzame bewaring van dit erfgoed te garanderen.

====Restauratie van een selectie van de theaterdecors====
Tijdens het beschrijven van de decordoeken werd het algemene schadebeeld van de decordoeken duidelijk en werden er al enkele doeken geselecteerd die in aanmerkingen komen voor restauratie.

Wie zal instaan voor de restauratie is nog niet duidelijk. Zeker is dat deze restaurateur niet helemaal van nul moet beginnen. Er bestaat namelijk al een restauratiedossier voor een gelijkaardige collectie theaterdecors van Dubosq waarop de restaurateur zich kan baseren.

====Hergebruik van doeken====
Op 29 juni 2012, ging Amortale in première op het Festival van de verwondering. Het werd een voorstelling waarin een selectie van dit wondermooie erfgoed opnieuw werd ingezet. Intussen reist het circusgezelschap al bijna twee jaar door België en Europa en verwonderen ze het publiek met de kunst van dit aloude ambacht, het decorschilderen. Danny Ronaldo: "Tegenwoordig kun je fantastische dingen uitprinten, maar die decors zijn met de hand geschilderd, er zitten wonderlijke transparante geschilderde stukken bos bij, waardoor je met belichting mooie effecten krijgt. En mensen verlangen naar iets echts, dat niet uit de computer rolt. Dat is de magie van het ambacht.”<red>DEVENS, T., ‘Over Amortale – Het nieuwste spektakel van Circus Ronaldo’. CircusMagazine, juni 2012, 13-14.<ref>

==Werden de gewenste resultaten bereikt?==
Het inventarisatieproject is nog niet afgerond, maar heeft al heel wat zaken mogelijk gemaakt. Gesprekken met de erfgoedsector (over ontsluiting en depotruimte), restaurateurs en academici werden sterk vereenvoudigd door de aanwezigheid van de, nog niet volledige, inventaris en foto’s.

'''Vaststellingen en aandachtspunten'''
*Een inventaris in combinatie met beeldmateriaal werkt om draagvlak te creëren voor een bepaalde collectie.
*Een goed draaiende vrijwilligerswerking uitbouwen vraagt om de nodige tijdsinvestering.
*Je mag, nee moet, je vrijwilligers af en toe ook even in de bloemetjes zetten met een vriendelijk woord, een kleine receptie, gratis tickets, ...

''Auteur: Eline De Lepeleire (Het Firmament)''

[[Categorie:Praktijkvoobeelden]]