Kwaliteitsvol digitaliseren van tekst- en beeldmateriaal - Bewerkingsoverzicht

Birthe Verscuren: Enkele taalfouten verbeterd.

2024-11-14T13:29:26Z

Enkele taalfouten verbeterd.

← Oudere versie		Versie van 14 nov 2024 13:29
Regel 47:		Regel 47:

	<!--T:11-->		<!--T:11-->
	Er kan ~~vanalles~~ misgaan met je gedigitaliseerd archief. Zorg er daarom voor dat je digitale bestanden goed worden opgeslagen. Dit houdt minstens een goede back-upstrategie in. Lees hierover meer in de tool [[Hoe maak je een back-up?]].		Er kan van alles misgaan met je gedigitaliseerd archief. Zorg er daarom voor dat je digitale bestanden goed worden opgeslagen. Dit houdt minstens een goede back-upstrategie in. Lees hierover meer in de tool [[Hoe maak je een back-up?]].

	<!--T:12-->		<!--T:12-->
Regel 58:		Regel 58:

	<!--T:15-->		<!--T:15-->
	Het verdient de voorkeur om de collectie die je gaat digitaliseren te registreren of te beschrijven voor je begint te digitaliseren. Een andere optie is dat je het doet tijdens het digitaliseren, maar zorg ~~er voor~~ dat je op voorhand goed hebt nagedacht over hoe je dat zult doen. De beschrijving kan je maken in een spreadsheet zoals Excel ~~ofin~~ een database. Gebruik liever geen Word of andere ongestructureerde tekstformaten.		Het verdient de voorkeur om de collectie die je gaat digitaliseren te registreren of te beschrijven voor je begint te digitaliseren. Een andere optie is dat je het doet tijdens het digitaliseren, maar zorg ervoor dat je op voorhand goed hebt nagedacht over hoe je dat zult doen. De beschrijving kan je maken in een spreadsheet zoals Excel of in een database. Gebruik liever geen Word of andere ongestructureerde tekstformaten.

	<!--T:16-->		<!--T:16-->
Regel 112:		Regel 112:

	<!--T:27-->		<!--T:27-->
	Tijdschriften zijn nog ingewikkelder. Ze hebben jaargangen, edities en soms ook supplementen... Je zal dus moeten nadenken over hoe je die logica opslaat via je bestandsnaam of folderstructuur. Je kunt zelfs helemaal niet ordenen en volledig vertrouwen op je spreadsheet om de tijdschriftstructuur op te bouwen.		Tijdschriften zijn nog ingewikkelder. Ze hebben jaargangen, edities en soms ook supplementen. Je zal dus moeten nadenken over hoe je die logica opslaat via je bestandsnaam of folderstructuur. Je kunt zelfs helemaal niet ordenen en volledig vertrouwen op je spreadsheet om de tijdschriftstructuur op te bouwen.

	<!--T:28-->		<!--T:28-->
Regel 136:		Regel 136:
	Neem altijd volgende vuistregels in acht:		Neem altijd volgende vuistregels in acht:
	* Scan het volledige document met een rand van ongeveer een halve cm rond het document. Zo heb je het bewijs dat je het volledige document hebt gedigitaliseerd. De rand kan je later altijd nog weghalen, bv. bij een publicatie.		* Scan het volledige document met een rand van ongeveer een halve cm rond het document. Zo heb je het bewijs dat je het volledige document hebt gedigitaliseerd. De rand kan je later altijd nog weghalen, bv. bij een publicatie.
	* Het beeld moet op ware grootte een resolutie hebben van minimum 300 ppi. Ppi staat voor pixels per inch. Dat wil zeggen dat er voor iedere inch (een Engelse afstandsmaat) van je document 300 beeldpunten worden opgenomen. Hoe meer beeldpunten, hoe hoger de scherpte en hoe meer je het beeld kan inzoomen zonder kwaliteitsverlies voor het oog. Digitaliseer je documenten waarvan je weet dat je moet kunnen inzoomen (bv. pasfoto’s of dia’s), dan is de standaardwaarde van 300 PPI niet voldoende. Wil je het document standaard 2x kunnen inzoomen, ga dan voor 600 ppi. Voor 4x ~~uitzoomen~~ reken je 1200 ppi, enzovoort.		* Het beeld moet op ware grootte een resolutie hebben van minimum 300 ppi. Ppi staat voor pixels per inch. Dat wil zeggen dat er voor iedere inch (een Engelse afstandsmaat) van je document 300 beeldpunten worden opgenomen. Hoe meer beeldpunten, hoe hoger de scherpte en hoe meer je het beeld kan inzoomen zonder kwaliteitsverlies voor het oog. Digitaliseer je documenten waarvan je weet dat je moet kunnen inzoomen (bv. pasfoto’s of dia’s), dan is de standaardwaarde van 300 PPI niet voldoende. Wil je het document standaard 2x kunnen inzoomen, ga dan voor 600 ppi. Voor 4x inzoomen reken je 1200 ppi, enzovoort.
	* Scan of fotografeer je in kleur, ga dan voor een bitdiepte van 24 bit. Dat is het aantal bits (de nulletjes en eentjes) dat wordt gebruikt om de kleur per pixel te registreren. Hoe groter de bitdiepte, hoe groter het gamma aan kleuren dat kan worden opgeslagen.		* Scan of fotografeer je in kleur, ga dan voor een bitdiepte van 24 bit. Dat is het aantal bits (de nulletjes en eentjes) dat wordt gebruikt om de kleur per pixel te registreren. Hoe groter de bitdiepte, hoe groter het gamma aan kleuren dat kan worden opgeslagen.
	* Scan of fotografeer je in grijswaarden, ga dan voor een bitdiepte van 8 of 16 bit.		* Scan of fotografeer je in grijswaarden, ga dan voor een bitdiepte van 8 of 16 bit.
	* Zorg dat de kleur van de opnames wordt opgeslagen in een voldoende rijk kleurprofiel. Bij digitaliseringsprojecten is een RGB-kleurenprofiel gebruikelijk. In de erfgoedwereld wordt meestal geopteerd voor de kleurprofielen ECI RGB v2 of Adobe RGB. Een veel voorkomend kleurprofiel is sRGB. Gebruik dit niet voor je archiverings- of moederbestanden (zie onder). Het gamma van kleuren dat sRGB kan opslaan is niet rijk genoeg. Voor meer informatie over ~~kleurenprofielen~~, zie [[Wat zijn kleurprofielen?]].		* Zorg dat de kleur van de opnames wordt opgeslagen in een voldoende rijk kleurprofiel. Bij digitaliseringsprojecten is een RGB-kleurenprofiel gebruikelijk. In de erfgoedwereld wordt meestal geopteerd voor de kleurprofielen ECI RGB v2 of Adobe RGB. Een veel voorkomend kleurprofiel is sRGB. Gebruik dit niet voor je archiverings- of moederbestanden (zie onder). Het gamma van kleuren dat sRGB kan opslaan is niet rijk genoeg. Voor meer informatie over kleurprofielen, zie [[Wat zijn kleurprofielen?]].

	=== De opnameapparatuur kalibreren === <!--T:36-->		=== De opnameapparatuur kalibreren === <!--T:36-->
Regel 147:		Regel 147:

	<!--T:38-->		<!--T:38-->
	Om dit goed uit te werken, moet je bereid zijn om je in de materie te verdiepen, tenzij je het uitbesteedt aan een professional. (Zie hiervoor de tool [[Een digitaliseringsopdracht uitbesteden]]) Wil je het toch zelf doen, neem dan de handleidingen door en experimenteer. Volg eventueel een cursus. Hou alleszins rekening met de vuistregels zoals hoger vermeld.		Om dit goed uit te werken, moet je bereid zijn om je in de materie te verdiepen, tenzij je het uitbesteedt aan een professional. (Zie hiervoor de tool [[Een digitaliseringsopdracht uitbesteden]].) Wil je het toch zelf doen, neem dan de handleidingen door en experimenteer. Volg eventueel een cursus. Hou alleszins rekening met de vuistregels zoals hoger vermeld.

	<!--T:39-->		<!--T:39-->
Regel 178:		Regel 178:
	<!--T:49-->		<!--T:49-->
	Welk bestandsformaat kies je: JPEG, TIFF of PNG?		Welk bestandsformaat kies je: JPEG, TIFF of PNG?
	Het antwoord is dat je je bestand in meer dan één kopie opslaat. Creëer minstens een archiveringsbestand en een raadplegingsbestand. Indien je dat wenst kan je ook nog het moederbestand opslaan.		Het antwoord is dat je je bestand in meer dan één kopie opslaat. Creëer minstens een archiveringsbestand en een raadplegingsbestand. Indien je dat wenst, kan je ook nog het moederbestand opslaan.

	=== Het archiveringsbestand === <!--T:50-->		=== Het archiveringsbestand === <!--T:50-->

Nastasia op 12 jun 2024 om 13:30

2024-06-12T13:30:11Z

← Oudere versie		Versie van 12 jun 2024 13:30
Regel 211:		Regel 211:
	<!--T:61-->		<!--T:61-->
	* [https://faro.be/publicaties/handboek-digitaliseren-van-documenten-technische-aspecten-en-kwaliteitseisen Poppe Jeroen. ''Handboek digitaliseren van documenten. Technische aspecten en kwaliteitseisen'', 2017]		* [https://faro.be/publicaties/handboek-digitaliseren-van-documenten-technische-aspecten-en-kwaliteitseisen Poppe Jeroen. ''Handboek digitaliseren van documenten. Technische aspecten en kwaliteitseisen'', 2017]
	* [https://~~www~~.~~projectcest~~.be/~~wiki/~~Richtlijnen ~~CEST-richtlijnen~~ m.b.t. Collecties digitaliseren]		* [https://kennisbank.meemoo.be/basisrichtlijnen Richtlijnen m.b.t. Collecties digitaliseren]
	* [https://www.heritagefund.org.uk/sites/default/files/media/attachments/Doing%20digitisation%20on%20a%20budget%20a%20guide%20to%20low-cost%20digital%20projects.pdf Doing digitisation on a budget: a guide to low-cost digital projects], een publicatie van Heritage Fund UK.		* [https://www.heritagefund.org.uk/sites/default/files/media/attachments/Doing%20digitisation%20on%20a%20budget%20a%20guide%20to%20low-cost%20digital%20projects.pdf Doing digitisation on a budget: a guide to low-cost digital projects], een publicatie van Heritage Fund UK.

Florian Daemen: Heeft deze versie voor vertaling gemarkeerd

2023-12-01T13:58:17Z

Heeft deze versie voor vertaling gemarkeerd

← Oudere versie		Versie van 1 dec 2023 13:58
Regel 1:		Regel 1:
	<languages /><translate>		<languages /><translate>
			<!--T:65-->
	<blockquote>		<blockquote>
	Het digitaliseren van analoog tekst- en beeldmateriaal kan veel voordelen bieden, bijvoorbeeld voor raadpleegbaarheid. Digitalisering is echter een intensief proces dat veel tijd en middelen vraagt. Een goede planning en aanpak zijn dan ook cruciaal.<br>		Het digitaliseren van analoog tekst- en beeldmateriaal kan veel voordelen bieden, bijvoorbeeld voor raadpleegbaarheid. Digitalisering is echter een intensief proces dat veel tijd en middelen vraagt. Een goede planning en aanpak zijn dan ook cruciaal.<br>
Regel 37:		Regel 38:
	Digitalisering kan je ook uitbesteden aan een professioneel bedrijf. Zij hebben vaak meer expertise in huis om kwaliteitsvol te digitaliseren. Maar beoordeel hun expertise en de kwaliteit van hun expertise ook op basis van de hogergenoemde zaken. Meer info hierover vind je in [[Een digitaliseringsopdracht uitbesteden]].		Digitalisering kan je ook uitbesteden aan een professioneel bedrijf. Zij hebben vaak meer expertise in huis om kwaliteitsvol te digitaliseren. Maar beoordeel hun expertise en de kwaliteit van hun expertise ook op basis van de hogergenoemde zaken. Meer info hierover vind je in [[Een digitaliseringsopdracht uitbesteden]].

			<!--T:66-->
	Als je beslist om zelf te digitaliseren, denk dan goed na over wie welke taken op zich zal nemen. Wat kan je realiseren met de tijd en vaardigheden van de werknemers? Waarvoor schakel je eventueel externe consultants in? Werk je met studenten of vrijwilligers? Soms kan het nuttig zijn om mensen de mogelijkheid te geven om bepaalde vaardigheden te laten ontwikkelen. Wanneer je plant om vrijwilligers of studenten in te schakelen, lees dan zeker ook de tool [[(Vrijwilligers-)werk in de archiefzorg]].		Als je beslist om zelf te digitaliseren, denk dan goed na over wie welke taken op zich zal nemen. Wat kan je realiseren met de tijd en vaardigheden van de werknemers? Waarvoor schakel je eventueel externe consultants in? Werk je met studenten of vrijwilligers? Soms kan het nuttig zijn om mensen de mogelijkheid te geven om bepaalde vaardigheden te laten ontwikkelen. Wanneer je plant om vrijwilligers of studenten in te schakelen, lees dan zeker ook de tool [[(Vrijwilligers-)werk in de archiefzorg]].

Florian Daemen op 1 dec 2023 om 13:58

2023-12-01T13:58:01Z

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 <languages /><translate>
 <!--T:1-->
 Digitaliseren is het omzetten van analoog materiaal, zoals papier of foto’s, naar een digitale vorm. Dit kan zo eenvoudig zijn als een foto onder een scanner leggen, maar wanneer je een grote collectie structureel wil digitaliseren, is het aanbevolen om voldoende aandacht te hebben voor de kwaliteit van de digitalisering. Collecties digitaliseren is immers een proces dat veel tijd en middelen vraagt. Zorg er dus voor dat het resultaat duurzaam is en in de toekomst voor zoveel mogelijk doeleinden kan worden (her)gebruikt.

Bart Magnus op 8 sep 2023 om 13:34

2023-09-08T13:34:24Z

← Oudere versie		Versie van 8 sep 2023 13:34
Regel 27:		Regel 27:
	<!--T:8-->		<!--T:8-->
	Digitalisering kan je ook uitbesteden aan een professioneel bedrijf. Zij hebben vaak meer expertise in huis om kwaliteitsvol te digitaliseren. Maar beoordeel hun expertise en de kwaliteit van hun expertise ook op basis van de hogergenoemde zaken. Meer info hierover vind je in [[Een digitaliseringsopdracht uitbesteden]].		Digitalisering kan je ook uitbesteden aan een professioneel bedrijf. Zij hebben vaak meer expertise in huis om kwaliteitsvol te digitaliseren. Maar beoordeel hun expertise en de kwaliteit van hun expertise ook op basis van de hogergenoemde zaken. Meer info hierover vind je in [[Een digitaliseringsopdracht uitbesteden]].

			Als je beslist om zelf te digitaliseren, denk dan goed na over wie welke taken op zich zal nemen. Wat kan je realiseren met de tijd en vaardigheden van de werknemers? Waarvoor schakel je eventueel externe consultants in? Werk je met studenten of vrijwilligers? Soms kan het nuttig zijn om mensen de mogelijkheid te geven om bepaalde vaardigheden te laten ontwikkelen. Wanneer je plant om vrijwilligers of studenten in te schakelen, lees dan zeker ook de tool [[(Vrijwilligers-)werk in de archiefzorg]].

	== De opslaglocatie == <!--T:9-->		== De opslaglocatie == <!--T:9-->

Bart Magnus op 8 sep 2023 om 13:17

2023-09-08T13:17:12Z

← Oudere versie		Versie van 8 sep 2023 13:17
Regel 199:		Regel 199:
	* [https://faro.be/publicaties/handboek-digitaliseren-van-documenten-technische-aspecten-en-kwaliteitseisen Poppe Jeroen. ''Handboek digitaliseren van documenten. Technische aspecten en kwaliteitseisen'', 2017]		* [https://faro.be/publicaties/handboek-digitaliseren-van-documenten-technische-aspecten-en-kwaliteitseisen Poppe Jeroen. ''Handboek digitaliseren van documenten. Technische aspecten en kwaliteitseisen'', 2017]
	* [https://www.projectcest.be/wiki/Richtlijnen CEST-richtlijnen m.b.t. Collecties digitaliseren]		* [https://www.projectcest.be/wiki/Richtlijnen CEST-richtlijnen m.b.t. Collecties digitaliseren]
			* [https://www.heritagefund.org.uk/sites/default/files/media/attachments/Doing%20digitisation%20on%20a%20budget%20a%20guide%20to%20low-cost%20digital%20projects.pdf Doing digitisation on a budget: a guide to low-cost digital projects], een publicatie van Heritage Fund UK.

	<!--T:63-->		<!--T:63-->

Nastasia op 8 sep 2023 om 10:11

2023-09-08T10:11:22Z

← Oudere versie		Versie van 8 sep 2023 10:11
Regel 126:		Regel 126:
	* Scan of fotografeer je in kleur, ga dan voor een bitdiepte van 24 bit. Dat is het aantal bits (de nulletjes en eentjes) dat wordt gebruikt om de kleur per pixel te registreren. Hoe groter de bitdiepte, hoe groter het gamma aan kleuren dat kan worden opgeslagen.		* Scan of fotografeer je in kleur, ga dan voor een bitdiepte van 24 bit. Dat is het aantal bits (de nulletjes en eentjes) dat wordt gebruikt om de kleur per pixel te registreren. Hoe groter de bitdiepte, hoe groter het gamma aan kleuren dat kan worden opgeslagen.
	* Scan of fotografeer je in grijswaarden, ga dan voor een bitdiepte van 8 of 16 bit.		* Scan of fotografeer je in grijswaarden, ga dan voor een bitdiepte van 8 of 16 bit.
	* Zorg dat de kleur van de opnames wordt opgeslagen in een voldoende rijk kleurprofiel. Bij digitaliseringsprojecten is een RGB-kleurenprofiel gebruikelijk. In de erfgoedwereld wordt meestal geopteerd voor de kleurprofielen ECI RGB v2 of Adobe RGB. Een veel voorkomend kleurprofiel is sRGB. Gebruik dit niet voor je archiverings- of moederbestanden (zie onder). Het gamma van kleuren dat sRGB kan opslaan is niet rijk genoeg.		* Zorg dat de kleur van de opnames wordt opgeslagen in een voldoende rijk kleurprofiel. Bij digitaliseringsprojecten is een RGB-kleurenprofiel gebruikelijk. In de erfgoedwereld wordt meestal geopteerd voor de kleurprofielen ECI RGB v2 of Adobe RGB. Een veel voorkomend kleurprofiel is sRGB. Gebruik dit niet voor je archiverings- of moederbestanden (zie onder). Het gamma van kleuren dat sRGB kan opslaan is niet rijk genoeg. Voor meer informatie over kleurenprofielen, zie [[Wat zijn kleurprofielen?]].

	=== De opnameapparatuur kalibreren === <!--T:36-->		=== De opnameapparatuur kalibreren === <!--T:36-->

Nastasia op 19 okt 2022 om 15:13

2022-10-19T15:13:03Z

← Oudere versie		Versie van 19 okt 2022 15:13
Regel 28:		Regel 28:
	Digitalisering kan je ook uitbesteden aan een professioneel bedrijf. Zij hebben vaak meer expertise in huis om kwaliteitsvol te digitaliseren. Maar beoordeel hun expertise en de kwaliteit van hun expertise ook op basis van de hogergenoemde zaken. Meer info hierover vind je in [[Een digitaliseringsopdracht uitbesteden]].		Digitalisering kan je ook uitbesteden aan een professioneel bedrijf. Zij hebben vaak meer expertise in huis om kwaliteitsvol te digitaliseren. Maar beoordeel hun expertise en de kwaliteit van hun expertise ook op basis van de hogergenoemde zaken. Meer info hierover vind je in [[Een digitaliseringsopdracht uitbesteden]].

	== De ~~opslagslocatie~~ == <!--T:9-->		== De opslaglocatie == <!--T:9-->

	<!--T:10-->		<!--T:10-->

Nastasia op 31 mrt 2022 om 08:46

2022-03-31T08:46:33Z

← Oudere versie		Versie van 31 mrt 2022 08:46
Regel 179:		Regel 179:

	<!--T:54-->		<!--T:54-->
	Controleer de TIFF. Niet iedere TIFF is een goedgemaakte TIFF. De TIFF wordt gemaakt door de software van je scanner en die software is mensenwerk. Er kan dus iets fout lopen. Om te controleren of je TIFF goed gecodeerd is kun je de gratis tool ~~[http://dpfmanager.org/~~ DPF Manager] gebruiken.		Controleer de TIFF. Niet iedere TIFF is een goedgemaakte TIFF. De TIFF wordt gemaakt door de software van je scanner en die software is mensenwerk. Er kan dus iets fout lopen. Om te controleren of je TIFF goed gecodeerd is kun je [[Valideren van TIFF-bestanden met DPF-Manager\|de gratis tool DPF Manager]] gebruiken.

	=== Het raadplegingsbestand === <!--T:55-->		=== Het raadplegingsbestand === <!--T:55-->

Wim Lowet op 23 sep 2021 om 09:56

2021-09-23T09:56:38Z

← Oudere versie		Versie van 23 sep 2021 09:56
Regel 1:		Regel 1:
	<languages /><translate>		<languages /><translate>
	<!--T:1-->		<!--T:1-->
	Digitaliseren is het omzetten van analoog materiaal, zoals papier of foto’s, naar een digitale vorm. ~~Waarmee moet~~ je rekening houden om delen van je archief en collectie(s) kwaliteitsvol te digitaliseren?		Digitaliseren is het omzetten van analoog materiaal, zoals papier of foto’s, naar een digitale vorm. Dit kan zo eenvoudig zijn als een foto onder een scanner leggen, maar wanneer je een grote collectie structureel wil digitaliseren, is het aanbevolen om voldoende aandacht te hebben voor de kwaliteit van de digitalisering. Collecties digitaliseren is immers een proces dat veel tijd en middelen vraagt. Zorg er dus voor dat het resultaat duurzaam is en in de toekomst voor zoveel mogelijk doeleinden kan worden (her)gebruikt.
			In deze tool gaan we verder in op de zaken waarmee je rekening moet houden om delen van je archief en collectie(s) kwaliteitsvol te digitaliseren.

	<!--T:2-->		<!--T:2-->