Detecting performing arts organisations’ films and magnetic tapes affected by vinegar syndrome
In 2015-2016, Het Firmament and PACKED vzw made an inventory of the audiovisual archives in the performing arts sector. A number of these archives contained film content. We suspected that some of these materials had been affected by vinegar syndrome and were already deteriorating, so we used A-D strips to test the acidity levels. Around 72.6% of the material we checked had a pH value of 5 or lower, and so was clearly affected, meaning it had already deteriorated a certain amount. Fortunately, the acidity had only reached the autocatalytic point (pH value: 4.6) in 1.2% of the film stock, and was still in a good enough condition to be digitised. Vigilance and appropriate storage conditions are recommended to prevent further deterioration.
Status
- December 2015: Het Firmament and PACKED vzw use A-D strips to test the archives at Opera Ballet Vlaanderen;
- July - December 2016: Het Firmament and PACKED vzw use A-D strips to test at CAMPO, Damaged Goods, DE MAAN, Kunst/werk, Needcompany, Rosas, STUK, t,arsenaal and Ultima Vez;
- December 2016 - January 2017: Het Firmament and PACKED vzw find a small amount of new film stock at Opera Ballet Vlaanderen and prepare it for transfer to Cinematek;
- December 2016: Cinematek use A-D strips to test films from Kaaitheater.
Issue
In the spring of 2015, Het Firmament, Kunstenpunt and PACKED vzw took the initiative to make an inventory of the audiovisual and digital archives in the performing arts sector. We received useful information from 75 performing arts organisations.[1] Together, these organisations represent a good cross-section of the performing arts sector currently (or recently) subsidised by the Flemish government. We found 31,047 carriers that could be considered for digitisation.
| Most common carrier formats | Quantity |
| Film | |
| 16 mm | 92 items |
| 8 mm / Super 8 | 58 items |
| Video analogue | |
| 1/2" VHS | 5.930 items |
| 1/2" Betacam SP | 1.219 items |
| Video8 | 858 items |
| Hi8 | 832 items |
| 3/4" U-matic | 476 items |
| Compact Video Cassette | 120 items |
| 1/2" Betacam | 70 items |
| Video digital | |
| 1/4" DV | 6.185 items |
| DVD | 4.219 items |
| 1/4" DVCAM | 351 items |
| 1/2" Digital Betacam | 198 items |
| Digital8 | 113 items |
| Audio analogue | |
| (compact) audio cassette | 2.312 items |
| 1/4" audio tape (open reel) | 1.338 items |
| lacquer disc | 251 items |
| Audio digital | |
| compact disc (cd) | 3.601 items |
| digital audio tape (DAT) | 1.512 items |
| minidisc | 646 items |
In 2016, VIAA agreed to digitise the inventoried materials.[2] By the end of November 2016, 40 performing arts organisations had become VIAA content partners and signed up to have their audiovisual content digitised.[3] A lot of them had even started registering their carriers in VIAA’s AMS system in preparation for digitisation. We suspected that some of the film content was affected by vinegar syndrome, so Het Firmament and PACKED vzw spent a year investigating the inventoried film content in more detail.
Vinegar syndrome is a deterioration process that can affect films, magnetic tapes and photographic negatives/slides with an acetate base. The decay is autocatalytic, which means that deterioration starts slowly (because there is still only a small amount of the acid that causes it), but quickly accelerates as the chemical reaction continues. The autocatalytic point is the moment when the reaction starts to accelerate exponentially. The base layer of the acetate film or magnetic tape acidifies, which emits an vinegar-like odour and the material becomes brittle and starts to shrink. High temperatures and a fluctuating but relatively high level of humidity in the storage environment speed this process up further. Films, magnetic tapes and photographic negatives/slides are mostly already in an advanced state of deterioration when the vinegar-like odour can be detected. The deterioration process starts much earlier, and can only be detected with e.g. A-D strips (see below) in its early stages.
It’s usually assumed that damage caused by vinegar syndrome cannot be reversed. It can only be slowed down by ensuring the affected materials are properly treated and stored in suitable conditions.Research has shown that vinegar syndrome can be stopped in certain cases, depending on the level of decay. See http://www.slideshare.net/fiatifta/permanent-refreshment-of-acetate-media-a-story-about-passion-on-innovation-noa-nadja-wallaszkovits Affected materials also need to be stored separately, to prevent other carriers with an acetate base from also being affected. It is recommended to copy the content stored on the affected material to a new carrier, or to digitise it, to ensure it does not become lost. This is why VIAA wants to prioritise materials affected by vinegar syndrome when digitising the inventoried film content.
Method
Identify the stock and investigate its condition
There are three different ways to detect vinegar syndrome.
- Het azijnsyndroom is genoemd naar de geur van azijnzuur (aanwezig in azijn) dat ontstaat door ontbinding van de acetaatonderlaag van films, magneetbanden en fotonegatieven/dia’s. Als men een azijnachtige geur in een archief waarneemt, is het zeer waarschijnlijk dat één of meerdere films, magneetbanden of fotonegatieven/dia’s reeds zijn beginnen ontbinden.
- Films en magneetbanden aangetast door het azijnsyndroom vertonen vaak een reeks visueel identificeerbare symptomen:
- ze krimpen;
- ze krullen en krommen (ze blijven niet langer plat);
- ze verliezen flexibiliteit (ze zijn niet meer zo strak of niet meer strak opgespoeld);
- ze vertonen tekenen van het barsten of kromtrekken van het emulsieoppervlak;
- ze hebben wit poeder aan de randen (afkomstig van de ontbinding van de bindlaag).
3. Een derde manier om uit te zoeken of films, magneetbanden en fotonegatieven/dia’s aangetast zijn door ontbinding ten gevolge het azijnsyndroom is het gebruik van A-D strips. A-D strips zijn papierstrookjes met een kleurstoflaag waarmee zowel de aanwezigheid van het azijnsyndroom in een collectie kan worden gedetecteerd als de mate van de aanwezigheid kan worden geëvalueerd. De papierstrookjes moeten samen met films, magneetbanden en fotonegatieven/dia’s worden geplaatst in een gesloten blik, zak, doos of kast, waar ze van kleur veranderen door de aanwezigheid van zuurgas dat wordt geproduceerd door de ontbinding van de acetaatdrager. De bekomen kleur geeft een bepaalde zuurtegraad aan (uitgedrukt in pH) die overeenkomt met een bepaalde graad van aantasting door het azijnsyndroom.
Om een bevestiging te krijgen dat het geïnventariseerde filmmateriaal in de podiumkunstensector effectief is aangetast door het azijnsyndroom, gingen medewerkers van Het Firmament en PACKED vzw het afgelopen jaar op werkbezoek in de archieven van tien podiumkunstenorganisaties. Het Firmament deed controles bij:
- DE MAAN;
- Kunst/werk;
- t,arsenaal;
PACKED vzw deed controles bij:
- CAMPO;
- Damaged Goods;
- Needcompany;
- Rosas;
- STUK;
- Ultima Vez.
Het Firmament en PACKED vzw deden samen ook controles bij Opera Ballet Vlaanderen. Een eerste reeks films van Opera Ballet Vlaanderen werd in de loop van 2016 gedeponeerd bij Cinematek en daar verder geïnspecteerd. Een deel ervan blijkt door de sterke mate van aantasting verloren te zijn voor digitalisering. De tweede reeks films van Opera Ballet Vlaanderen is nog niet verder geïnspecteerd.[4] Op verzoek van PACKED vzw en VIAA deed Cinematek ook controles op enkele films die in het verleden bij hen zijn gedeponeerd door het Kaaitheater.
Bij de controle met AD-strips werden alle filmblikken en -doosjes geopend. Bij nadere inspectie bleek het niet alleen te gaan om rollen filmpellicule, maar soms ook om bijhorende magnetische klankbanden (sepmag). Soms vertoonden de filmblikken sporen van roest, ook aan de binnenkant van de blikken. Een aantal filmrollen bevonden zich niet in filmblikken, maar in plastic zakken of kartonnen dozen. Soms stelden we wel een azijngeur vast, maar visuele tekenen van verval (bv. krullen en krommen) waren zeer uitzonderlijk. We hebben het materiaal wel niet grondig visueel geïnspecteerd, omdat de controles op locatie plaatsvonden en daar de nodige apparatuur voor visuele inspectie ontbrak. Een grondige visuele inspectie zal pas gebeuren door Cinematek wanneer het materiaal in een latere fase door hen wordt geregistreerd ter voorbereiding van de digitalisering door VIAA.
In ongeveer 430 filmblikken, -doosjes en plastic zakken hebben Het Firmament en PACKED vzw A-D strips geplaatst. De gebruikte A-D strips waren Danchek A-D strips. Ze bleven minimaal 24 uur in de afgesloten filmblikken en -doosjes, kartonnen dozen en plastic zakken. Nadien bleken vele papierstrookjes te zijn verkleurd, soms slechts lichtjes maar soms ook zwaar.
Overplaatsing van het aangetaste materiaal
Bij de werkbezoeken bleek ook dat het aangetaste filmmateriaal bij de meerderheid van de podiumkunstenorganisaties in weinig optimale omstandigheden wordt bewaard. Een belangrijke manier om het verval dat wordt veroorzaakt door het azijnsyndroom te vertragen is het materiaal in betere omstandigheden te bewaren, d.w.z. in omstandigheden met een lage (constante) temperatuur en relatieve luchtvochtigheid. Om de aantasting van ander filmmateriaal, magneetbanden of zelfs fotonegatieven/dia’s met een acetaatonderlaag te voorkomen, moet het aangetaste filmmateriaal worden geïsoleerd.
Omdat podiumkunsten niet gespecialiseerd zijn in de bewaring van aangetaste filmpellicule en magnetische klankbanden, zullen Het Firmament, PACKED vzw en VIAA de podiumkunstenorganisaties voorstellen om hun filmmateriaal (met bijhorende magnetische klankbanden) in depot te geven bij Cinematek, dat wel gespecialiseerd is in de bewaring van (aangetast) filmmateriaal. VIAA werkt voor de registratie van het filmmateriaal ter voorbereiding van de digitalisering samen met Cinematek. Cinematek inspecteert en beschrijft het materiaal vooraleer het naar een gespecialiseerd digitaliseringslabo vertrekt.
De resultaten
Betekenis per meetwaarde:
| Zuurtegraad | Geur | Aantastingsniveau | Staat |
| pH 6 | geen geur | niveau 0 | verse film |
| pH 5,5 | geen geur | niveau 1.a | de verslechtering begint |
| pH 5,0 | geen geur | niveau 1.a | de verslechtering begint |
| pH 4,8 | lichte geur | niveau 1.a | de verslechtering verergert |
| pH 4,6 | lichte geur | niveau 2 | autokatalytisch punt, te bewaken |
| pH 4,4 | sterkere geur | niveau 3 | het is aanbevolen een kopie te maken |
| pH 4,2 | sterke geur | niveau 3 | een kopie moet dringend worden gemaakt |
Cinematek beschouwt materiaal met een pH-waarde van 5 of lager als aangetast. VIAA beschouwt alle materiaal met een pH-waarde van 5 of lager als prioritair te digitaliseren. Tot 2020 zal VIAA filmmateriaal digitaliseren dat een pH-waarde heeft tussen 4,2 en 5,0. Filmmateriaal met een hogere pH-waarde zal pas nadien aan bod komen voor digitalisering.
Resultaten per meetwaarde:
| Zuurtegraad | Aantal stuks |
| pH 6 | 50 stuks |
| pH 5,5 – 6 | 19 stuks |
| pH 5,5 | 45 stuks |
| pH 5 – 5,5 | 4 stuks |
| pH 5 | 176 stuks |
| pH 4,8 – 5 | 15 stuks |
| pH 4,8 | 59 stuks |
| pH 4,6 – 4,8 | 57 stuks |
| pH 4,6 | 5 stuks |
| Totaal | 430 stuks (waarvan 312 stuks aangetast) |
Dit betekent dat ongeveer 72,6% van het gecontroleerde materiaal een pH-waarde van 5 of lager heeft, en dus duidelijk is aangetast door het azijnsyndroom en in een zekere staat van ontbinding verkeert. Gelukkig heeft de verzuring van slechts 1,2% van het materiaal (5 stuks) reeds het autokatalytisch punt bereikt (pH-waarde: 4,6).
Resultaten per drager:
| 8mm / Super 8 film | ||
| pH 5,5 | 11 stuks | |
| pH 5 – 5,5 | 3 stuks | |
| pH 5 | 63 stuks | |
| pH 4,8 – 5 | 10 stuks | |
| pH 4,8 | 23 stuks | |
| Subtotaal | 110 stuks (waarvan 96 stuks aangetast) | |
| 16 mm film | ||
| pH 5,5 | 28 stuks | |
| pH 5 – 5,5 | 1 stuk | |
| pH 5 | 49 stuks | |
| pH 4,8 – 5 | 2 stuks | |
| pH 4,8 | 30 stuks | |
| pH 4,6 | 2 stuks | |
| Subtotaal | 112 stuks (waarvan 83 stuks aangetast) | |
| 16 mm opt | ||
| pH 5,5 | 1 stuk | |
| pH 4,6 | 2 stuks | |
| Subtotaal | 3 stuk (waarvan 2 stuks aangetast) | |
| 16mm magn | ||
| pH 5 | 2 stuks | |
| Subtotaal | 2 stuks (waarvan 2 stuks aangetast) | |
| Super 16 | ||
| pH 4,8 | 2 stuks | |
| Subtotaal | 2 stuks (waarvan 2 stuks aangetast) | |
| 16mm rushes | ||
| pH 5 | 7 stuks | |
| pH 4,8 | 3 stuks | |
| Subtotaal | 10 stuks (waarvan 10 stuks aangetast) | |
| 35mm film | ||
| pH 5 | 1 stuk | |
| Subtotaal | 1 stuk (waarvan 1 stuk aangetast) | |
| Niet-gespecifieerd filmformaat | ||
| pH 6 | 50 stuks | |
| pH 5,5-6 | 19 stuks | |
| pH 5 | 53 stuks | |
| pH 4,6-4,8 | 57 stuks | |
| pH 4,6 | 1 stuk | |
| Subtotaal | 180 stuks (waarvan 111 stuks aangetast) | |
| ¼” magneetband[[footnote|Waarschijnlijk horen deze klankopnamen niet bij het filmmateriaal.]] | ||
| pH 5,5 | 5 stuks | |
| pH 5 | 1 stuk | |
| pH 4,8 – 5 | 3 stuks | |
| pH 4,8 | 1 stuk | |
| Subtotaal | 10 stuks (waarvan 5 aangetast) | |
Resultaten per podiumkunstenorganisatie:
| Organisatie | Zuurtegraad | Drager | Aantal |
| CAMPO[5] | |||
| pH 5,5 | 16 mm opt | 1 stuk | |
| pH 5,5 | 16 mm film | 1 stuk | |
| pH 5 | magneetband | 1 stuk | |
| Subtotaal | 3 stuks (waarvan 1 stuk aangetast) | ||
| Damaged Goods[6] | |||
| pH 5,5 | 8 mm/ Super 8 film | 1 stuk | |
| pH 5 | 35mm film | 1 stuk | |
| pH 4,8 – 5 | 8 mm / Super 8 film | 10 stuks | |
| pH 4,8 – 5 | ¼” magneetband[7] | 3 stuks | |
| pH 4,6 | ¼” magneetband[7] | 1 stuk | |
| Subtotaal | 16 stuks (waarvan 15 stuks aangetast) | ||
| DE MAAN[8] | |||
| pH 5-5,5 | 8 mm / Super 8 film | 3 stuks | |
| Subtotaal | 3 stuks (waarvan 0 stuks aangetast) | ||
| Kaaitheater[9] | |||
| pH 5,5 | niet gespecifieerd filmformaat (Vinaya) | 1 stuk | |
| pH 5,5 | niet gespecifieerd filmformaat (Philoktetes Variaties - enkel beeld, geen klank | 1 stuk | |
| Subtotaal | 2 stuks (waarvan 0 stuks aangetast) | ||
| Kunst/werk[10] | |||
| pH 5 – 5,5 | 16mm film (Antilichaam) | 1 stuk | |
| pH 4,8 – 5 | 16mm film (Hyena) | 1 stuk | |
| Subtotaal | 2 stuks (waarvan 1 stuk aangetast) | ||
| Needcompany[11] | |||
| pH 5,5 | ¼” magneetband[12] | 5 stuks | |
| pH 5,5 | 16 mm film | 24 stuks | |
| pH 5 | 16 mm film | 4 stuks | |
| Subtotaal | 33 stuks (waarvan 4 stuks aangetast) | ||
| Rosas[13] | |||
| pH 5,5 – 6 | niet gespecifieerd filmformaat | 19 stuks | |
| pH 5 | niet gespecifieerd filmformaat | 53 stuks | |
| pH 4,8 | niet gespecifieerd filmformaat | 57 stuks | |
| pH 4,6 | niet gespecifieerd filmformaat | 1 stuk | |
| Subtotaal | 130 stuks (waarvan 111 stuks aangetast) | ||
| t,arsenaal[14] | |||
| pH 4,8 – 5 | 16 mm film | 1 stuk | |
| Subtotaal | 1 stuk (waarvan 1 stuk aangetast) | ||
| Ultima Vez[15] | |||
| pH 6 | niet gespecifieerd filmformaat | 50 stuks | |
| pH 5,5 | niet gespecifieerd filmformaat | 13 stuks | |
| pH 5 | niet gespecifieerd filmformaat | 117 stuks | |
| pH 4,8 | niet gespecifieerd filmformaat | 58 stuks | |
| pH 4,6 | niet gespecifieerd filmformaat | 4 stuks | |
| Subtotaal | 242 stuks (waarvan 179 stuks aangetast) | ||
Aanvullende toelichting bij de resultaten:
Rosas:
Omdat het vaak om meerdere kopieën per productie ging en het niet altijd noodzakelijk zal zijn om van een productie alle kopieën te digitaliseren, is ook per productie gecontroleerd:
- Elena’s Aria:
- 16mm (originele master), zw/w, 1 bobijn: PH 5,5-6;
- 16mm (nieuwe master), zw/w, 1 bobijn: PH 5,5-6.
- Bartok Aantekeningen:
- 16mm, zw/w, 1 bobijn: PH 5,5-6.
- Achterland:
- 16mm, 1 bobijn: PH 5,5-6.
- Tippeke:
- super 16, zonder ondertitels, kleur, 1 bobijn: pH 4,8;
- super 16 (reservekopie), zonder ondertitels, kleur, 1 bobijn: pH 5;
- super 16, Franse ondertitels, kleur, 1 bobijn: pH 4,8;
- super 16, Engelse ondertitels, kleur, 1 bobijn: pH 4,8.
- Woud (bomen + auto's):
- super 16, kleur, 1 bobijn: pH 4,8.
- Just before:
- super 16, kleur?, 1 bobijn: pH 4,8.
- Crash End:
- 16mm, kleur?, 1 bobijn: pH 5.
- Education prescolaire en URSS:
- 35mm kleur, 1 bobijn: pH5.
De film Fase is niet onderzocht omdat die reeds door Cinematek is gedigitaliseerd (als onderdeel van de digitalisering van het oeuvre van cineast Eric Pauwels). Van Achterland (film ATDK) moet nog een 35mm kopie gezocht worden in Nederland. De kopie van Müller moet nog gecontroleerd worden.
STUK:
Er werd een zoektocht ondernomen, maar het filmspoel uit de inventaris werd niet gevonden.[16]
Ultima Vez:
Omdat niet alle spoelen een duidelijke vermelding van een productie droegen, is er geen indeling per productie gemaakt maar enkel een indeling per drager:
- Super 8: 63 stuks pH 5;
- 16mm: 2 stuks pH 4,6, 30 stuks pH 4,8, 45 stuks pH 5, 3 stuks pH 5,5;
- 16 mm rushes: 3 stuks pH 4,8 en 7 stuks pH 5;
- Super 16: 2 stuks pH4,8;
- 8mm magn: 23 stuks pH 4,8 en 10 stuks pH 5,5;
- 16mm opt geluid: 2 stuks pH 4,6;
- magn klank: 2 stuks pH 5;
- diversen: 50 stuks pH6.
Auteur: Rony Vissers (PACKED vzw)
- ↑ A Two Dogs Company, Action Scénique, Alibi Collectief, bij' De Vieze Gasten, Bloet, Braakland/Zhebilding, CAMPO, Compagnie Barbarie, Compagnie Cecilia, Compagnie Tartaren, Comp.Marius, Damaged Goods, Danscentrum Jette, De KOE, DE MAAN, De Roovers, deSingel / Theaterfestival, deTijd, De Werf (Bruges) FroeFroe, Globe Aroma, het KIP, HETPALEIS, Kaaitheater, Koninklijk Jeugdtheater (KJT), Kopergietery, Klein Verzet, Kunstenfestivaldesarts, Kunst/Werk, Kwaad bloed, Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS), Laika, Les Ballets C de la B, LOD muziektheater, Luxemburg, Malpertuis, Margarita Production, MartHa!tentatief, MiramirO, Muziektheater Transparant, Needcompany, NONA, NTGent, Ontroerend Goed, Opera Ballet Vlaanderen, Rocsa, Rosas, Sering, SKaGeN, Studio Orka, STUK, t,arsenaal, TG Ceremonia (via Museum Dr Guislain), tg STAN, Theater Aan Zee, Theater Antigone, Theater De Spiegel, Theater Malpertuis, Theater Pantalone!, Theater Stap, Theater Zuidpool, Toneelhuis, TRISTERO, Troubleyn, Tuning People, Tutti Fratelli, Ultima Vez, Victoria Deluxe, Voetvolk, Vooruit, WALPURGIS, wp Zimmer and Zuiderpershuis (via Amsab-ISG).
- ↑ For more info, see https://viaa.be/en/news/bedreigd-audiovisueel-materiaal-uit-de-podiumkunsten-gered/
- ↑ For more info, see https://viaa.be/en/news/viaa-start-met-digitaliseren-opnames-uit-de-podiumkunsten
- ↑ Voor meer info, zie Het veiligstellen van films en bijhorende magneetbanden die zijn aangetast door het azijnsyndroom bij Opera Ballet Vlaanderen
- ↑ In de inventaris was opgenomen: 1 16mm film en 1 35mm negatief.
- ↑ In de inventaris was er geen filmmateriaal opgenomen.
- ↑ 7,0 7,1 Waarschijnlijk horen deze klankopnamen niet bij het filmmateriaal.
- ↑ In de inventaris was opgenomen: 4 8 mm / Super 8 filmspoelen.
- ↑ In de inventaris was er geen filmmateriaal opgenomen. Uit de gegevens ontvangen van Cinematek bleek niet wat hun formaat is, noch uit hoeveel spoelen beide producties bestaan (ze zijn hier geteld als telkens 1 spoel).
- ↑ In de inventaris was opgenomen: 1 8mm / Super 8 en 2 16 mm filmspoelen. Er is 1 spoel vermist die wel in de inventaris stond.
- ↑ In de inventaris was opgenomen: 21 16mm en 3 35mm filmspoelen.
- ↑ Er moet verder onderzocht worden of deze magneetbanden bij de films horen.
- ↑ In de inventaris was opgenomen: 1 16mm negatief, 2 16mm positief, 16 mm magnetische klankband (apart), 1 film van onbepaald formaat, 1 Super 16, 2 16mm magneet, 13 35mm magneet, 1 onbepaald magneetband spoelen.
- ↑ In de inventaris was opgenomen: 1 16mm positief.
- ↑ In de inventaris was opgenomen: 47 8mm / Super 8, 6 16mm negatief, 1 16mm positief, 4 16 mm magnetische klankband (apart), 45 16 mm, 67 onbepaald film, 15 onbepaald klankband.
- ↑ In de inventaris was opgenomen: 1 8mm / Super 8 filmspoel.